เมื่อลูกวัยเบบี้ ตัวซีด


จากการสำรวจภาวะโลหิตจางในประเทศไทย พบว่า 1 ใน 3 ของจำนวนเกิดทารกประมาณ 3 แสนคน จะมีทารกที่ประสบกับปัญหาภาวะโลหิตจางตั้งแต่ช่วงวัย 4-6 เดือน ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการขาดธาตุเหล็กนั่นเอง

ธาตุเหล็ก เป็นสารอาหารที่จำเป็นในการสร้างฮีโมโกลบินซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในเม็ดเลือดแดง และยังมีความสำคัญต่อกระบวนการเผาผลาญอาหารในร่างกาย โดยเป็นตัวส่งเสริมการทำงานของเอนไซม์ต่างๆ ในเซลล์ด้วย ดังนั้นการขาดธาตุเหล็กจึงมีผลต่อเนื่องไปยังระบบการทำงานของร่างกายอื่นๆ ด้วย เช่น การเจริญเติบโต พัฒนาการเรียนรู้ช้า เป็นต้น สำหรับเกณฑ์ในการวินิจฉัยภาวะโลหิตจางขององค์การอนามัยโลก (WHO) สำหรับเด็กวัย 3 เดือน – 4 ปี คือมีระดับความเข้มข้นของฮีโมโกลบินน้อยกว่า 11 กรัม/เดซิลิตร หรือมีระดับฮีมาโมโตคริท น้อยกว่า ร้อยละ 33


ลูกของคุณเสี่ยงต่อภาวะโลหิตจางหรือไม่ ?

ปกติแล้วในช่วง 3 เดือนสุดท้ายของการตั้งครรภ์ ร่างกายของทารกจะสะสมธาตุเหล็กเตรียมพร้อมไว้ สำหรับการใช้ชีวิตอยู่ภายนอกครรภ์มารดา ซึ่งก็จะทำให้เจ้าหนูมีธาตุเหล็กเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของร่ายกาย ได้ 4- 6 เดือนเลยทีเดียว หลังจากนี้ปริมาณธาตุเหล็กที่มีอยู่จะค่อยๆ ลดลง เจ้าหนูจึงจำเป็นต้องได้รับธาตุเหล็กเพิ่มเติม จากน้ำนมของคุณแม่ ดังนั้น เด็กที่เสี่ยงต่อการเกิดภาวะโลหิตจาง ส่วนใหญ่จะอยู่ในกลุ่ม...
1. ทารกที่คลอดก่อนกำหนด เพราะจะมีธาตุเหล็กสะสมน้อยกว่าทารกที่คลอดครบกำหนด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากในช่วง 6 เดือนแรก ทารกน้อยได้รับนมแม่เพียงอย่างเดียวจะทำให้เสี่ยงต่อการขาดธาตุเหล็กสูง ซึ่งเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการเสริมธาตุเหล็กตลอดช่วงวัยทารก

2. ทารกที่มีอายุ 6 เดือนขึ้นไปแล้ว แต่ยังได้รับอาหารเสริม เพราะธาตุเหล็กที่มีสะสมอยู่ภายในร่างกายของทารกนั้น จะเพียงพอกับความต้องการจนกระทั่ง 4-6 เดือนเท่านั้น ดังนั้นหลังจาก 6 เดือน หากคุณให้ทารกกินแต่นมแม่เพียงอย่างเดียวโดยไม่ป้อนอาหารเสริมอย่างอื่นเลย เจ้าหนูก็จะขาดธาตุเหล็กได้ เนื่องจากน้ำนมแม่มีธาตุเหล็กไม่เพียงพอต่อการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของเจ้าหนู และเนื่องจากภาวะซีดจะยังไม่ปรากฏชัดเจนจนกระทั่ง 9 เดือน ดังนั้น กว่าคุณจะตรวจพบอาการซีดของลูก เจ้าตัวน้อยก็มีภาวะโลหิตจางเข้าให้แล้ว

โลหิตจาง... จากการขาดธาตุเหล็ก

ภาวะโลหิตจาง อาจเกิดขึ้นได้หลายสาเหตุ ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะมีอาการคล้ายๆ กัน คือ ตัวซีด อ่อนเพลียง่าย แต่อาการซีด เพราะภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กจะมีดังนี้
1. "ซีด" ซึ่งสังเกตได้จากสีผิว ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ริมฝีปาก เหงือก กระพุ้งแก้ม เปลือกตาด้านใน เป็นต้น
2. เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย เนื่องจากหัวใจต้องทำงานเพิ่มขึ้นในการหมุนเวียนเม็ดเลือดแดงที่มีน้อย ให้นำออกซิเจนไปยังเซลล์ต่างๆ ให้เพียงพอ ทำให้ชีพจรเต้นเร็ว
3. อาการทางระบบทางเดินอาหาร เช่น เบื่ออาหาร อาหารไม่ย่อย ท้องผูกหรือท้องเสีย
4. ลิ้นเลี่ยนและอักเสบ (Glossitis) เป็นอาการที่พบได้เฉพาะในภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กอย่างรุนแรง แต่ไม่พบทุกราย อาจพบเพียงร้อยละ 50 ของผู้ป่วย
5. เล็บอ่อนบาง แบนหรือแอ่นลงเป็นรูปช้อน (Klilonychia)
6. อาการทางสมอง เช่น ซึม เฉื่อยชา ไม่กระตือรือร้น ไม่มีสมาธิ
7. มีการติดเชื้อต่างๆ ได้ง่าย โดยเฉพาะโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ เนื่องจากภูมิต้านทานลดลง
8. ภาวะหัวใจวาย ซึ่งอาจเป็นสาเหตุในการเสียชีวิตได้ และมักแสดงอาการเมื่อระดับฮีโมโกลบินต่ำกว่า 7 กรัม/เดซิลิตร

กินอะไร ถึงได้ธาตุเหล็ก

ในวัยทารก "นมแม่" เป็นแหล่งอาหารที่ให้ธาตุเหล็กมากที่สุดสำหรับทารก เจ้าหนูจึงควรได้รับนมแม่ในช่วงขวบปีแรก หรืออย่างน้อยจนกระทั่งถึง 6 เดือน หลังจากนี้คุณแม่ควรให้อาหารเสริมที่มีส่วนประกอบของธาตุเหล็กมากกว่าหรือเท่ากับ 2 มื้อ/วัน เพื่อให้เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ถ้าไม่เพียงพอควรได้รับการเสริมธาตุเหล็กวันละ 1 มิลลิกรัม/กิโลกรัม และควรได้รับอาหารที่อุดมไปด้วยวิตามินซี ได้แก่ ขบวนการเมตาบอลิซึมของธาตุเหล็กในร่างกาย กรดโฟลิค ในนมผึ้งช่วยกระบวนการสร้างเม็ดเลือดแดง วิตามินอี ที่มีอยู่ในจมูกข้าวสาลี ฟักทอง งา ถั่วต่างๆ น้ำมันพืชจากเมล็ดพืชต่างๆ ฯลฯ ช่วยลดการแตกตัวของเม็ดเลือดแดง

จากการศึกษาเปรียบเทียบทารกที่ได้รับการเสริมธาตุเหล็ก (ธัญพืชเสริมธาตุเหล็ก นมมารดา หรือนมเสริมธาตุเหล็ก) กับทารกที่ไม่ได้รับการเสริมธาตุเหล็ก พบว่ามีอุบัติการณ์ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กน้อยกว่า มีอาการท้องเสียน้อยกว่า มีส่วนสูง และอัตราการเจริญเติบโตสูงกว่า มีพัฒนาการด้านการเคลื่อนไหว การเรียนรู้และการรับรู้ดีกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับการเสริมธาตุเหล็ก แต่ข้อมูลปัจจุบันยังไม่สามารถสรุปได้ชัดเจนว่า การที่เด็กมีภาวะซีดจะมีความสามารถในการรับรู้ต่ำกว่าเด็กที่มีสาเหตุจากความแตกต่างของสภาวะแวดล้อมการเลี้ยงดู และฐานะเศรษฐกิจ แต่อย่างไรก็ดีการให้ธาตุเหล็กเสริมกับเด็กที่มีความเสี่ยงต่อภาวะโลหิตจางก็ยังคงเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์คุ้มค่าทีเดียว

จะเห็นได้ว่าภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กเป็นภาวะหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นกับเจ้าหนูวัยขวบปีแรก หากคุณแม่ดูแลให้เจ้าหนูรับประทานนมแม่เป็นประจำ ควบคู่กับอาหารเสริมที่มีธาตุเหล็กสูงๆ อย่างถูกต้อง โอกาสที่เจ้าหนูจะเกิดภาวะนี้ซ้ำอีกคงไม่มีอีกต่อไปค่ะ


(update 22 พฤศจิกายน 2004)
[ ที่มา... นิตยสารบันทึกคุณแม่ ปีที่ 10 กรกฎาคม 2547 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600