การผ่าตัด เป็นวิธีการรักษาเเบบหนึ่ง ซึ่งเป็นวิธีการที่เข้าไปเเก้ปัญหาที่การรักษาแบบอื่นไม่ได้ผล
เช่น การกินยามาเป็นระยะเวลานานๆ จนมีผลข้างเคียงของยา และอาการปวดหลังมากๆ ก็ยังไม่หาย
หรือการทำกายภาพบำบัด การดัดหลังดึงหลัง หรือการฝังเข็มที่ไม่สามารถเเก้ไขอาการปวดหลังของคนไข้ได้
อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดก็เป็นวิธีการรักษาที่น่าหวาดเสียวสำหรับคนทั่วไป
เวลาเเพทย์บอกว่า ต้องผ่าตัด คนไข้ก็มักจะกลัว ใจหล่นมาที่ตาตุ่ม เเละก็มักจะหาหนทางอื่น
เพื่อเลี่ยงการผ่าตัด เช่น การไปทดลองรักษาวิธีเเปลกๆ ที่มีอยู่มากมายในปัจจุบัน
ซึ่งช่วยได้จริงบ้าง ไม่จริงบ้าง สำหรับคนไข้ที่เเพทย์บอกว่าต้องผ่าตัด
โดยเฉพาะการผ่าตัดที่หลังที่ต้องไปยุ่งเกี่ยวกับเส้นประสาทหลังที่ลงไปเลี้ยงขา
คงไม่มีใครที่อยากจะประสบกับประสบการณ์การผ่าตัดด้วยตัวเอง บางคนกลัวมีด กลัวเจ็บ
บางคนก็อาจจะกลัวว่า อะไรๆ ที่เคยใช้งานได้ดี พอไปผ่าตัดหลังกลับมาก็ไม่ยอมเเข็งเเรงเหมือนเก่า
ในมุมกลับกัน การเลือกรักษาโดยวิธีผ่าตัดนั้น ผมบอกได้เลยว่า
ศัลยเเพทย์ทุกคนก็ไม่สามารถรับรองผลสำเร็จได้ 100%
หรือไม่สามารถคาดเดาผลที่ตามมาได้อย่างถูกต้องทั้งหมด
บางคนอาจจะมีโรคแทรกซ้อนจากการผ่าตัด บางคนผ่าไปเเล้วหลายครั้งก็ยังไม่หายจากโรคที่ทุกข์ทรมาน
การผ่าตัดหลังจึงเป็นสิ่งที่ศัลยเเพทย์กระดูกเเละข้อที่ดี พยายามหลีกเลี่ยงให้กับผู้ป่วยอยู่เเล้วครับ
ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ ก็คงไม่ต้องถูกผ่า
แล้วคนไข้ล่ะครับ บางครั้งการทำตัวของคนไข้เองนั่นเเหละครับเป็นตัวเร่งให้ตัวเองถูกผ่าตัดเร็วขึ้น
จากสถิติทั่วโลกพบว่า คนทุกคน มีโอกาสปวดหลังอย่างรุนเเรงมากอย่างน้อย 1 ครั้ง ในชีวิตเเละเป็น 1 ครั้ง
ที่มีความหมายสำคัญมาก เนื่องจากถ้าเราดูเเลไม่ถูกต้องตั้งเเต่ครั้งเเรก เราก็มีโอกาสเสี่ยงสูง
ที่จะต้องรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดเท่านั้น
หนทางสู่การที่จะต้องถูกผ่าตัดหลัง มักเริ่มต้นที่ผู้ป่วยมีอาการปวดหลังอย่างเฉียบพลันโดยไม่รู้ตัว
ไม่ได้ถูกกระเเทกอย่างรุนเเรง บางคนก็ไม่รู้สาเหตุ เเค่ก้มหยิบปากกาที่หล่นที่พื้นก็ปวดหลังเเล้ว
บางคนปวดขณะไอ บางคนปวดขณะก้มไปเข็นรถที่จอดขวางรถเรา
ลักษณะการปวดหลังมีหลายเเบบ บางคนปวดที่เอวอย่างเดียว ถ้าปวดที่บั้นเอวอย่างเดียว
มักจะไม่ใช่มาจากสาเหตุที่เส้นประสาท ก็สบายใจหน่อย เเต่ถ้าปวดที่ขาตลอดเเนว
ต้องใส่ใจหน่อยนะครับ อาจจะมาจากที่เส้นประสาทได้ บางคนก็มีปวดที่เเก้มก้น
เมื่อร้าวมาขาข้างใดโดยส่วนใหญ่เเล้วมักไม่ย้ายข้าง ถ้าปวดขาข้างซ้ายก็จะปวดข้างซ้ายตลอดมีเเต่เบาลง
หายไปชั่วคราว เเล้วก็มักจะกลับข้างมาเป็นที่ข้างเดิม เมื่อเป็นหนักเข้า ก็จะตัวเเข็ง เดินเหมือนหุ่นยนต์
ก้มตัวไม่ได้ เวลาหันต้องหันไปทั้งตัว
อาการต่อมา คือ เรื่องของ อาการชา อาการชาที่เกิดจากเส้นประสาท จะมีสองลักษณะครับ
อาการชาเเบบเเรก คือ ชาเเบบไวต่อความรู้สึกเหมือนไฟช็อต เหมือนเป็นเหน็บ
อาการเหมือนมีเข็มหลายเล่มมาทิ่มตำที่ผิวหนังของเรา โดยส่วนใหญ่จะเริ่มที่น่องก่อน
เป็นหย่อมๆ เเล้วค่อยๆ ลามมาที่ผิวหนังต้นขาด้านบน
อาการชาเเบบที่สอง คือ ชาเเบบไม่รู้สึก คนไข้จะเริ่มรู้ว่าหนังตัวเองหนาขึ้น เป็นที่ต้นขาด้านหน้า
อาการชานี้มีสาเหตุจากเส้นประสาทหลังจะมีอาการชาเป็นหย่อมๆ ไม่รู้สึกเป็นหย่อมๆ
เเต่จะเเตกต่างจากอาการชาที่มาจากกล้ามเนื้อขาดเลือดมาเลี้ยง เช่น นั่งทับขาตัวเองนานๆ
เช่น นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธินาน จะมีอาการเหน็บชาทั้งขา เวลาเปลี่ยนท่าทางการนั่งก็จะหายทันที
อาการที่เป็นหนักมากขึ้น เป็นการเข้าสู่ระยะใกล้จะสุดท้าย เซลล์เส้นประสาทหลังที่ลงไปเลี้ยงขา
ถูกทำลายลงไปมาก ทำให้ส่งกระเเสประสาทไปเลี้ยงกล้ามเนื้อน้อยลง กล้ามเนื้อเมื่อไม่มีสิ่งกระตุ้น
อยู่สม่ำเสมอก็ไม่ได้ใช้งาน เริ่มลีบ จนมีการอ่อนเเรงของกล้ามเนื้อบริเวณขา หรือข้อเท้า ข้างใดข้างหนึ่ง
ตัวผู้ป่วยเอง อาจจะสังเกตว่า ขาข้างหนึ่งลีบ เล็กลง เวลาขึ้นบันไดเหมือนคนไม่มีเเรง
อาจจะมีอาการเท้าปัด หรือ เเกว่ง เดินสะดุดง่าย ล้มง่าย ๆ
อาการสุดท้าย ถ้าเส้นประสาทถูกทำลายมาก คือ อาการ กลั้นอุจจาระเเละปัสสาวะไม่ได้ครับ
เเน่นอนครับคงไม่มีใครอยากจะรอให้ถึงขั้นนี้เเล้วค่อยไปหาเเพทย์นะครับ
เเต่อาจจะมีเหตุการณ์ที่ทำให้ผู้ป่วยเป็นถึงขั้นนี้ได้อย่างรวดเร็ว คือเรื่องของอุบัติเหตุที่หลังครับ
ความจริงแล้ว มีวิธีการอยู่ 12 วิธี ที่จะสามารถช่วยให้คนไข้ไม่ต้องถูกผ่าตัดหลัง
แต่เสียดายว่าหน้ากระดาษหมดก่อน คงต้องขออภัย ผลัดเป็นครั้งหน้าครับ
อย่างไรก็ตาม เพื่อลดโอกาสการต้องใช้การผ่าตัดเป็นทางเลือกในการรักษา
เมื่อเกิดอาการผิดปกติต่าง ๆ ทุกท่านควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับทราบวิธีการปฏิบัติตนที่ถูกต้องโดยเร็วครับ
น.พ.สมศักดิ์ เหล่าวัฒนา
ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ
(update 29 มิถุนายน 2004)
[ ที่มา...
กรุงเทพวันอาทิตย์ ปีที่ 16 ฉบับที่ 5840 วันอาทิตย์ที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2547 ]
|
