ผมเป็นหมอสูติ ก็เลยมีโอกาสได้สัมผัสกับคุณคนไข้ที่กำลังตั้งท้องเยอะ ก็เลยได้รู้ว่ามีอาการอะไรบ้างที่ผิดปกติ
และอาการอะไรบ้างที่ปกติ แต่ตัวคุณคนไข้เองไม่ทราบมันก็เลยทำให้กลุ้มใจทั้งๆ ที่ ไม่ควรจะกลุ้มใจอะไรเลย
ผมจะนำมาเล่าให้ฟัง มากกว่า 90% จะมาบ่นกับหมอว่า ปัสสาวะบ่อยจังเลย บ่อยจนนอนไม่หลับ บ่อยทั้งวันทั้งคืนครับ
เป็นอาการที่พบได้ง่ายมากและบ่อยมากในคุณๆ ที่กำลังตั้งครรภ์ ไม่ว่าจะครรภ์อ่อนหรือครรภ์แก่
มันเป็นอาการที่ถือว่า เป็นเรื่องปกติของคนตั้งครรภ์ครับที่เรียกว่าเป็นเรื่องปกติ
ก็เพราะว่ามันเกิดขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงทางสรีระของร่างกายคุณๆ ที่ตั้งครรภ์
ปัสสาวะ หรือ ฉี่ นั้นมาจากไหน ก็มาจากไต ใครๆ ก็รู้ ไต ซึ่งมีอยู่ 2 ข้างบั้นเอวของคุณนั่นแหละ
จะทำหน้าที่กรองของเสียออกจากร่างกายทางกรวยไต และคงไว้ในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายต่อไป
ดังนั้นที่ไตจะมีหลอดเลือดวิ่งผ่านมากมาย ในแต่ละวันจะมีเลือดไหลผ่านจำนวนมหาศาล
และจะมหาศาลยิ่งขึ้นไปอีกในช่วงของการตั้งครรภ์ เมื่อมีเลือดไหลผ่านกรวยไตมากขึ้น
จึงเป็นเหตุให้เกิดการสร้างน้ำฉี่มีมากขึ้นตามไปด้วย เพราะในช่วงที่เลือดไหลไปตามหลอดเลือดผ่านบริเวณไตนั้น
ไตจะดูดน้ำรวมกับของเสียที่ร่างกายจะบีบออกทางไตออกทางกรวยไตสู่ท่อไตลงสู่กระเพาะปัสสาวะ
ดังนั้น เมื่อเลือดไหลผ่านมากกว่าภาวะปกติของร่างกายน้ำปัสสาวะก็ย่อมมากขึ้นเป็นเงาตามตัวไปด้วย
เมื่อมีน้ำปัสสาวะมากขึ้น เร็วขึ้น ภายในกระเพาะปัสสาวะที่ตั้งอยู่บริเวณหัวเหน่าซึ่งคงความจุอยู่เท่าเดิม
การขับถ่ายน้ำปัสสาวะออกจากกระเพาะปัสสาวะบ่อยขึ้น จึงเป็นหนทางเดียวที่จะระบายน้ำปัสสาวะที่สร้างมามากขึ้นได้ทัน
คุณจึงต้องฉี่บ่อยขึ้นไง
ทีนี้เพียงลำพังน้ำปัสสาวะมีมากขึ้นนั้นก็พอทำเนา แต่ยังมีมดลูกที่มีขนาดโตวันโตคืน
อยู่บริเวณด้านหลังของกระเพาะปัสสาวะ ในขณะที่คุณอยู่ในท่านั่งหรือยืน ก็จะพบว่ามดลูกที่โตขึ้น
จะกดทับลงบนกระเพาะปัสสาวะพอดี เมื่อมีอะไรมากดทับมันก็ย่อมเกิดแรงกด
เท่ากับเป็นการเพิ่มแรงดันภายในกระเพาะปัสสาวะให้มีมากขึ้น
มันก็เลยช่วยทำให้คุณมีอาการปวดฉี่บ่อยขึ้นด้วยนั่นเอง
ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติของการตั้งครรภ์
คุณๆ มิต้องตกอกตกใจเป็นกังวลว่าจะมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้นกับกระเพาะปัสสาวะของคุณ
ผมเชื่อว่าเหตุการณ์แบบนี้จะเกิดขึ้นกับคุณๆ ที่กำลังตั้งครรภ์ 99% เป็นเรื่องปกติครับ
เหลือเพียง 1% นี่คงจะเป็นเรื่องผิดปกติของระบบขับถ่ายปัสสาวะ เช่น การติดเชื้อทำให้ระบบปัสสาวะอักเสบ เป็นต้น
ดังนั้น เมื่อคุณได้ไปพบแพทย์แล้ว แพทย์บอกว่า เป็นเรื่องปกติวิสัยของคนท้อง
ก็ขอให้คุณสบายใจได้เลยเพราะก่อนที่แพทย์จะสรุปว่าเป็นเรื่องปกตินั้น
แพทย์คงต้องใช้วิจารณญาณอย่างอื่นร่วมประกอบการวินิจฉัยด้วย
อีกเรื่องหนึ่งที่ผมขอกล่าวถึงในที่นี้คือ เรื่องของอาการปวดเสียดท้องน้อยเป็นพักๆ
หลังจากรอบเดือนขาดไปได้ไม่นานนั่นก็คือ มีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นมาแล้ว แม่ว่าอายุครรภ์ยังน้อยอยู่
แต่ทำไมถึงต้องปวดท้องน้อยด้วย เป็นอาการของการจะแท้งหรืออย่างไร
ผมขอชี้แจงกันตรงนี้ว่า อาการที่เกิดขึ้นนั้นเกือบจะร้อยทั้งร้อยเป็นเรื่องปกติของการตั้งครรภ์เช่นกัน
ทั้งนี้ เป็นอาการที่เกิดขึ้นเพราะการบีบตัวของมดลูกนั่นเอง เป็นการบีบตัวเป็นพักๆ ที่เรียกว่า Evaxton Hicks Contractions
ซึ่งจะเกิดขึ้นก่อนที่คุณจะรู้ตัวว่ามีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นด้วยซ้ำไป การบีบรัดตัวของมดลูกเป็นปฏิกิริยาตอบโต้
การขยายตัวออกของมดลูกเนื่องจากการตั้งครรภ์ เมื่อมดลูกมีการขยายตัวโตขึ้นเรื่อยๆ การบีบตัวก็จะมีอยู่เรื่อยๆ เช่นกัน
แต่ไม่บ่อยมากนักและไม่รุนแรงอะไรมาก เพียงแต่ให้คุณได้รู้สึกเท่านั้นแหละ
หลายๆ คนไม่เคยตั้งข้อสังเกตอันนี้นับตั้งแต่ตั้งครรภ์เป็นต้นมา จนกระทั่งวันหนึ่งเกิดมีความรู้สึกถึงความผิดปกติ
อาจจะเริ่มรู้สึกเมื่อทราบว่ามีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นมาแล้ว เพราะคุณเริ่มให้ความสนใจกับตัวมดลูกมากขึ้น
อาการบีบตัวของมดลูกแบบธรรมชาตินี้จะยังคงมีไปเรื่อยๆ จนกระทั่งใกล้กำหนดคลอด
อาการบีบตัวก็จะมีมากขึ้นและคุณก็จะรู้สึกได้ดีและชัดเจน เพียงแต่ว่าอาการบีบตัวจะยังไม่เป็นจังหวะที่สม่ำเสมอแน่นอนเท่านั้น
แม้ว่าดูเหมือนจะรุนแรงขึ้น แบบนี้เขาเรียกว่า ปวดท้องคลอดหลอกครับ ภาษาฝรั่งเรียกว่า False Labor Pain
คุณๆ คนไข้จำนวนไม่น้อยที่มาโรงพยาบาลเพื่อจะคลอด แต่ต้องผิดหวังเพราะมันเป็นปวดหลอกไม่ได้ปวดท้องคลอดจริง
ความแตกต่างของความปวดจริงอยู่ที่ว่า การปวดจริงนั้นจะเป็นการปวดแบบเดินไปข้างหน้าไม่มีถอยหลังหรืออยู่กับที่
หมายความว่า ณ ชั่วโมงนี้คุณปวดเท่านี้ ชั่วโมงถัดไปคุณจะต้องปวดมากขึ้นและถี่ขึ้นอย่างแน่นอน นั่นคือปวดจริง
สรุปได้ว่าการบีบตัวของมดลูกนั้นเกิดขึ้นนับตั้งแต่ชั่วโมงแรกของการตั้งครรภ์โน่นแหละครับอย่างไรก็ตาม
ถ้าหากคุณสังเกตพบหรือรู้สึกว่ามันไม่เหมือนกับปกติที่ผ่านมา เช่นปวดมากขึ้น ชัดเจนขึ้น ท้องแข็งมากขึ้น
สิ่งเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงความผิดปกติได้ เห็นควรจะได้ปรึกษาหมอที่คุณฝากครรภ์ไว้นะครับ
(update 22 กันยายน 2004)
[ ที่มา...
นิตยสารบันทึกคุณแม่ ปีที่ 10 มิถุนายน 2547 ]
|
