คุณแม่ตั้งครรภ์มักได้รับคำแนะนำจากคุณหมอว่าให้หมั่นออกกำลังกายบ้าง เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง
ช่วยให้ระบบการย่อยอาหารทำงานได้ดี ท้องไม่ผูก ช่วยไม่ให้มีน้ำหนักตัวมากเกินไป
และยังช่วยผ่อนคลายความตึงเครียดทำให้นอนหลับสบาย นอกจากนี้คุณหมอก็จะแนะนำให้นอนพักผ่อนให้เพียงพอ
แต่คุณแม่ทราบไหมคะว่า ยังมีคุณแม่อีกกลุ่มหนึ่งที่ได้รับคำแนะนำให้นอนพักมากๆ
บางท่านต้องนอนอยู่บนเตียงเป็นส่วนใหญ่ เพราะมีอาการผิดปกติระหว่างตั้งครรภ์ เช่น มีเลือดออกทางช่องคลอด
มีภาวะแท้งคุกคาม รกเกาะต่ำ ปากมดลูกไม่แข็งแรง หรือมีถุงน้ำคร่ำแตกหรือรั่วก่อนกำหนด
หากคุณหมอวินิจฉัยว่ามีภาวะผิดปกติเช่นนี้ คุณแม่ก็จำเป็นต้องดูแลตัวเองเป็นพิเศษค่ะ
เมื่อไหร่ที่หมอถึงให้นอนพักเฉยๆ
นพ.ทนงวิทย์ นุตาคม สูตินรีแพทย์ ได้อธิบายถึงการพักรักษาตัวของคุณแม่ที่มีอาการตั้งครรภ์ที่ผิดปกติว่า
การนอนพักอยู่บนเตียงตลอดโดยไม่ลุกไปไหนเลย เรียกว่า Absolute Bed Rest ซึ่งต่างกับ Bed Rest
เพราะเป็นการนอนพักอยู่บนเตียงเป็นส่วนใหญ่ แต่สามารถลุกไปทำกิจกรรมเล็กๆ น้อยๆ ได้ เช่น เข้าห้องน้ำ
หรือรับประทานอาหร เดินไปเดินมาได้บ้าง ซึ่งส่วนใหญ่แล้วคุณแม่ที่มีอาการแท้งคุกคาม รกเกาะต่ำ
ปากมดลูกไม่แข็งแรง คุณหมอจะแนะนำให้พักรักษาตัวเบื้องต้นที่โรงพยาบาลก่อน หลังจากอาการดีขึ้น
เช่น เลือดหยุดแล้ว ไม่เจ็บครรภ์แล้ว เย็บปากมดลูกเรียบร้อยแล้ว คุณหมอจึงแนะนำให้กลับบ้านได้
แล้วกลับไปพักรักษาตัวที่บ้าน ซึ่งคุณหมอก็จะแนะนำให้คุณแม่ดูแลตัวเองด้วยการพักผ่อนมากๆ แบบ Bed Rest
ตั้งครรภ์ผิดปกติแบบไหนที่ต้อง Bed Rest
การตั้งครรภ์ในบางครั้งก็เกิดความผิดปกติ อาจมีเลือดออกจากช่องคลอดซึ่งอาจเป็นภาวะแท้งคุกคาม
หรือมีรกเกาะต่ำ ลองมาดูกันนะคะว่าอาการของภาวะผิดปกติในการตั้งครรภ์ดังกล่าวนี้เป็นอย่างไรบ้าง
- ภาวะแท้งคุกคาม การแท้งแบบนี้เป็นภาวะแท้งที่ตัวอ่อนยังมีชีวิตอยู่ ดังนั้นการดูแลที่เหมาะสมที่จะทำให้การแท้งดีขึ้น
และสามารถรักษาลูกน้อยในครรภ์ไว้จนกระทั่งคลอดได้ ซึ่งคุณหมอก็จะแนะนำให้คุณแม่พักผ่อนให้มาก
นอนพักบนเตียง และจำกัดกิจกรรมการใช้แรงทุกชนิด เพราะจะช่วยให้การฝังตัวของไข่สมบูรณ์ขึ้น
และสามารถตั้งครรภ์ต่อไปได้
- ภาวะรกเกาะต่ำ ลักษณะของเลือดที่ออกมาจากความผิดปกติแบบนี้จะเป็นเลือดสด ไม่มีอาการเจ็บครรภ์ร่วมด้วย
มักเกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุนำ อาจเกิดหลังการไอหรือการร่วมเพศ ซึ่งเลือดจะออกมากหรือน้อยก็ได้
หากคุณแม่มีอาการเช่นนี้หรือได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะผิดปกติในการตั้งครรภ์แบบนี้
ก็เป็นที่แน่นอนค่ะว่าคุณหมอจะคงจะแนะนำให้พักผ่อนมากๆ แต่ก็ไม่ถึงขนาดที่ลุกเดินไปไหนมาไหนไม่ได้
เพียงแค่ระมัดระวังและดูแลสุขภาพของคุณแม่เป็นพิเศษ
ทำไมต้อง Absolute Bed Rest
นพ.ทนงวิทย์ นุตาคม ให้คำแนะนำว่า การตั้งครรภ์ที่ผิดปกติ โดยเฉพาะถุงน้ำคร่ำรั่งหรือแตกก่อนกำหนดคลอด
จะมีน้ำใสๆ คล้ายน้ำปัสสาวะไหลออกมาซึ่งคุณแม่อาจนึกว่าเป็นปัสสาวะ เพราะบางครั้งหญิงตั้งครรภ์ก็อาจกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ได้
เมื่อเกิดภาวะผิดปกติเช่นนี้ขึ้นก็มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้คุณแม่นอนพักรักษาตัวอยู่บนเตียงและเคลื่อนไหวให้น้อยที่สุด
ซึ่งในช่วงที่ยังมีน้ำคร่ำไหลออกทางช่องคลอดอยู่ ควรจะนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลก่อน แต่ถ้าน้ำคร่ำยังออกไม่มาก
หรือออกน้อยมากก็สามารถกลับไปพักที่บ้านได้ เพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย ในกรณีนี้ถ้าสามารถพักรักษาตัวแบบ Absolute Bed Rest ได้ก็จะดีกว่า
เพราะภาวะถุงน้ำคร่ำรั่วนี้ไม่สามารถเย็บซ่อมส่วนที่รั่วได้ วิธีที่ทำได้ดีที่สุดคือ การนอนพักมากๆ เพื่อให้รูรั่วปิดเอง
หรือ ให้น้ำคร่ำออกน้อยที่สุด ซึ่งถุงน้ำคร่ำรั่วนี้เกิดผลเสียมากทีเดียว เช่น อาจติดเชื้อเข้าไปในมดลูกหรือทารกในครรภ์ได้
ถ้าน้ำคร่ำรั่วออกหมดเหลือน้ำคร่ำน้อยมากก็อาจทำให้โครงสร้างหรือรูปร่างของลูกน้อยผิดปกติไปได้
ดังนั้นวิธีปฏิบัติตัวของคุณแม่ก็มีความสำคัญมากเพราะจะช่วยยืดเวลาให้ทารกในครรภ์อยู่ได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้
จะดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อคุณหมอให้นอนพักมากๆ
หากคุณแม่มีภาวะการตั้งครรภ์ผิดปกติ คุณแม่อาจจะสงสัยว่า จะทำอย่างไร
จะดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อต้องพักรักษาตัวอยู่บนเตียงเป็นเวลานาน นพ.ทนงวิทย์ นุตาคม
แนะนำวิธีการดูแลตนเองสำหรับคุณแม่ที่ต้องนอนพักรักษาตัวบนเตียงเป็นเวลานานไว้ด้วยค่ะ
- กินอาหารอ่อนๆ ที่ย่อยง่าย โดยเฉพาะผักผลไม้ เพื่อช่วยลดอาการท้องอืดและท้องผูก
งดอาหารที่รับประทานแล้วเกิดแก๊ส เช่น ถั่วลิสง
- ออกกำลังกายเบาๆ หลังอาหาร บริหารกล้ามเนื้อทรวงอก บริหารขา ข้อเท้า เพื่อช่วยในการไหลเวียนเลือด
ลดตะคริว ลดโอกาสการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในเส้นเลือดดำ ซึ่งวิธีการออกำลังกายแบบนี้สามารถนอนทำบนเตียงได้
- นอนให้ถูกต้องเหมาะสม ถ้านอนหงายควรหาหมอนเล็กๆ หนุนเอวด้านหลังและหาหมอนรองใต้ขาพับเพื่อลดอาการปวดหลัง
และทำให้เลือดไหลเวียนดี แต่ถ้าครรภ์ใหญ่หรือมีอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป ควรนอนตะแคงจะซ้ายหรือขวาก็ได้
เพื่อไม่ให้มดลูกกดเส้นเลือดดำในช่องท้อง ซึ่งอาจทำให้ความดันโลหิตต่ำ หน้ามืด เป็นลม หรือเลือดไหลเวียนไม่ดีได้
- หมั่นสังเกตอาการของตัวเอง หากมีอาการเจ็บท้องที่เกิดจากมดลูกบีบตัว มีไข้ขึ้นที่เกิดจากการติดเชื้อในมดลูก
มีน้ำคร่ำออกมามากขึ้น ให้รีบปรึกษาแพทย์ทันที
ทำอะไรดี...ถ้าต้องนอนเฉยๆ บนเตียง
เมื่อปฏิบัติตามคำแนะนำของคุณหมอได้ถูกต้องครบถ้วนแล้ว คุณแม่ยังรู้สึกว่านอนเฉยๆ แล้วเบื่อละก็
อย่ามัวหงุดหงิดหรือกังวลอะไรอยู่เลยนะคะ คิดเสียว่าคุณแม่โชคดีแล้วล่ะค่ะ ที่คุณหมอแนะนำให้นอนพักผ่อนเฉยๆ
โอกาสดีอย่างนี้มีไม่บ่อย ดังนั้นมาหาอะไรเบาๆ สนุกๆ ทำดีกว่า
- หากิจกรรมที่เคลื่อนไหวน้อยๆ ทำดีกว่า ทำการฝีมือ เย็บเสื้อ ถักถุงเท้าให้ลูก ใช้โอกาสที่ต้องนอนเฉยๆ
นี่ล่ะค่ะมาทำงานฝีมือ เพราะหลังจากนี้ไป คงต้องวุ่นวายกับการเลี้ยงลูกคงไม่มีโอกาสงามๆ อย่างนี้แล้วล่ะค่ะ
- อ่านหนังสือ จะอ่านหนังสืออะไรก็ได้ นอนอ่านให้สบายไปเลย โดยเฉพาะอย่างยิ่งอ่านหนังสือ
เกี่ยวกับการดูแลลูกก็จะได้ประโยชน์มาก เตรียมตัวไว้ก่อนที่ลูกน้อยจะคลอดออกมา
จะได้รับมือกับเจ้าตัวเล็กได้อย่างดีค่ะ
- หาเพื่อนคุยสนุกๆ จะดีมากเลยค่ะ หากคุณแม่มีเพื่อนคุยเป็นคนใกล้ชิด ไม่ว่าจะเป็นคุณพ่อของลูก ญาติที่สนิท
หรือเพื่อนที่วางใจก็ได้ การคุยเป็นการระบายความเครียดที่ดีอย่างหนึ่งเลยนะคะ
- นอนหลับเยอะๆ ไหนๆ ก็มีโอกาสนอนอยู่บนเตียงตามคำสั่งของคุณหมอแล้ว ก็ถือโอกาสนี้ นอนพักผ่อนไปซะเลย
ไม่ต้องกังวลว่าใครจะว่าขี้เกียจนะคะ เพราะการนอนหลับพักผ่อนเป็นสิ่งที่ดีสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ค่ะ
ซึ่งปกติคุณแม่ที่ตั้งครรภ์มักจะง่วงบ่อยๆ อยู่แล้วด้วย
เห็นไหมคะ การนอนพักผ่อนมากๆ ตามคำแนะนำของคุณหมอ ไม่ใช่เรื่องน่าเบื่อเลย
ยังดีเสียอีกใช่ไหมคะที่ทำให้มีโอกาสทำอะไรตั้งหลายอย่าง อย่าลืมดูแลสุขภาพตามที่คุณหมอแนะนำเป็นพิเศษด้วยนะคะ
(update 14 กันยายน 2004)
[ ที่มา...
นิตยสารบันทึกคุณแม่ ปีที่ 10 มิถุนายน 2547 ]
|
