- Anti-oxidants สารต้านอนุมูลอิสระค่ะ ยิ่งอายุมากยิ่งต้องกินเพิ่ม เพื่อไปต้านเจ้าอนุมูลอิสระที่ลอยล่องไปมา คอยทำร้ายเซลล์ในร่างกาย จนทำให้เป็นโรคโน้นโรคนี้ได้ง่าย มองหาพืชผักที่มีวิตามินเอ ซี อี จะมีแอนติออกซิแดนซ์สูง เช่น พรุน บลูเบอร์รี่ สตอร์วเบอร์รี่ เชอร์รี่ ผักโขม แคร์รอต

ashghourd ฟักเขียว ผักชนิดแรกๆ ที่จะช่วยฝึกให้ลูกกินผักได้ง่ายขึ้น เพราะกลิ่นไม่เหม็น นิ่ม และมีรสหวานเมื่อปรุงสุกแล้ว ชิ้นเล็กๆ บางๆ ต้มให้สุกนิ่ม

- B6 เป็นวิตามินที่มีรายงานว่าช่วยลดอากาคลื่นไส้ช่วงแพ้ท้องได้ แล้วยังป้องกันตะคริว เผาผลายอาหาร แบบนี้ไม่กินได้ไง อย่ารีรออยู่เลย มองหาบี 6 ใน ข้าวสาลี ข้าวโพด ตับ เนื้อไก่ เนื้อหมู ปลา ไข่ อะโวคาโด ฝรั่ง กล้วย น้ำลูกพรุน

breastfeed สุดยอดมื้อคุณภาพของลูก กินได้ตั้งแต่แรกเกินไปจนถึงวิ่งได้ โดยที่คุณค่าอาหารไม่ลดน้อยลง เพียงแค่เปลี่ยนตำแหน่งจากมื้อหลักเป็นมื้อเสริม อย่างช้าลูกเข้าวัย 6 เดือนไปแล้วต้องเริ่มให้อาหารอื่นบ้าง ไม่งั้นนมแม่อย่างเดียว ลูกจะโตไม่เต็มที่ค่ะ

- Calcium แม่ท้องต้องการแคลเซียม 1,000 มิลลิกรัมต่อวัน เพื่อไปสร้างกระดูก และฟัน แหล่งแคลเซียม เช่น นม ผักใบเขียว คะน้า บร็อกโคลี ใบมะกรูด กะปิ ยอดแค ปลาเล็กปลาน้อย

candy ถ้าจำต้องยอมให้ขนมหวานตามใจลูก ควรให้หลังมื้ออาหาร อย่าให้ก่อน หรือระหว่างมื้อ และควรเลือกขนมหวาน หรือลูกกวาดชนิดที่กินหมดเร็ว อย่าเลือกแบบที่ต้องอม หรือเคี้ยวนานๆ นะคะ

- Danger drink แต่ละคนชอบเครื่องดื่มไม่เหมือนกัน อันนี้ก็สุดแต่รสนิยมปาก แต่เครื่องดื่มต้องห้ามยามท้องมีไม่กี่อย่างหรอกค่ะ น้ำอัดลม ชา กาแฟ ไม่ถึงกับห้าม แต่หลีกเลี่ยงหรือดื่มให้น้อยที่สุด อย่าให้เกินวันละ 1-2 แก้วล่ะ ส่วนแอลกฮอล์ ขอร้องเถอะนะอย่าเสี่ยงเลย เพราะน้องหนูอาจพิการ หรือเสียชีวิตได้

diarrhea ท้องเสียขึ้นมาอย่างนี้ อาหารของลูกต้องเป็นอาหารอ่อนๆ กากน้อยๆ แต่ถ้าอาการหนักเอาการอยู่ก็ชงชาจีนจางๆ หรือผสมเกลือแร่ให้ ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนมาชงนมเจือจางหรอกค่ะ

- Vitamin E มีประโยชน์ต่อผิวพรรณ และระบบสืบพันธุ์ หันมากินข้าวซ้อมมือ แปะก๊วย ธัญพืช น้ำมันเมล็ดทานตะวัน เพื่อรับวิตามิน E เข้าร่างกายกันเถอะ

eat out อีกหนึ่งวิธีที่จะช่วยจูงใจให้ลูกกินยาก สนใจหม่ำมากขึ้น แต่ต้องเลือกร้านที่มั่นใจในคุณภาพ และความสะอาด ไปหม่ำกันเดือนละสักครั้ง สองครั้งก็สร้างสีสันให้เด็กๆ ได้ค่ะ

- Folate สารอาหารเด่นยามตั้งครรภ์อ่อนๆ ที่ห้ามขาดเชียว เพราะมีบทบาทในการแบ่งเซลล์สร้างสมอง และไขสันหลังของเจ้าตัวน้อย ถ้าคุณได้รับไม่เพียงพอ น้องหนูจะมีโอกาสเสี่ยงต่อภาวะพิการทางสมองเพิ่มขึ้น อ๊ะๆ ไม่ต้องตกใจ โฟเลตหาได้ง่ายในนม และผักใบเขียวทั่วไปค่ะ

fast food อย่าเกาะกระแสเอาใจลูกด้วยฟาสต์ฟู้ดทุกมื้อๆ จนกลายเป็นจานโปรดของลูกเลยนะคะ เพราะทั้งพิซซ่า เบอร์เกอร์ และไก่ทอด ล้วนแต่เป็นตัวการของอาการอ้วนเกินพิกัดทั้งนั้น เก็บไว้เป็นมื้อพิเศษนานๆ ครั้งดีกว่าค่ะ

- Green herbs สมุนไพรใกล้ตัวช่วยบำรุงครรภ์และบรรเทาอาการต่างๆ ระหว่างท้องได้ค่ะ เพราะต้มกับน้ำ ใช้ดื่มแก้คลื่นไส้ ขับเหงื่อ ขับน้ำนม ขิงแก้อาการจุกเสียดแน่นลิ้นปี่ ตามด้วยขนุนอ่อน ฟักทอง หัวปลี ที่ช่วยบำรุงน้ำนม

green cooking ขึ้นชื่อว่าผักก็ดีมีประโยชน์ควรค่าแก่การเพียรพยายามเปลี่ยนใจลูกให้ชื่นชอบ โดยเฉพาะผักใบเขียวที่อุดมด้วยวิตามินแร่ธาตุนับ 10 ชนิด ที่สำคัญเป็นแหล่งแคลเซียม ที่สามารถดูดซึมเข้าร่างกายได้มากกว่านมด้วย เช่น คะน้า และบร็อกโคลี

- How do you eat ? ถึงจะมีตำราสารพัดอาหารมากมาย แต่สิ่งสำคัญอยู่ที่ว่า คุณกินอย่างไรด้วย แม่ท้องต้องกินทีละน้อยแต่บ่อยขึ้น จะได้ไม่ท้องอืด รวมทั้งกินให้หลากหลาย เพราะแร่ธาตุ หรือสารอาหารต้องทำงานกันเป็นทีม

homemade เป็นคุณแม่กับข้าวถุงมาตั้ง 5 วันแล้ว สุดสัปดาห์นี้ถ้ามีเวลาเมื่อไหร่รีบเข้าครัว ทำอาหารให้ลูกกินเองดีกว่าค่ะ มั่นใจได้ทั้งเรื่องความสะอาด กำหนดเครื่องปรุงที่อยากให้ลูกหม่ำได้อย่างใจ ใส่ลีลา สีสัน และเทคนิคจูงใจพิเศษต่างๆ ในอาหารให้ถูกใจลูกได้เต็มที่ด้วย

- Iodine & Iron ไอโอดีน ธาตุนี้คุณแม่ห้ามขาดระหว่างท้อง เพราะอาจทำให้เจ้าตัวน้อยขาดฮอร์โมน ที่ผลิตจากต่อมไทรอยด์ จนถึงขั้นทำให้ปัญญาอ่อน เป็นใบ้ หรือหูหนวกได้ ช่วงนี้กินอาหารทะเลสม่ำเสมอทุกเดือนนะคะ

เหล็ก จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดของแม่ และลูก ถ้าได้รับไม่เพียงพอระวังโรคโลหิตจางจะมาเยือน แหล่งธาตุเหล็กชั้นดี เช่น เนื้อสัตว์ เลือดสัตว์ มะเขือพวง บวบเหลี่ยม เต้าเจี้ยว

iron & iodine 2 แร่ธาตุสำคัญที่ช่วยเสริมการทำงานของสมอง และระบบประสาท…ส่วนเหล็กต้องมีผัก และผลไม้ควบกันไปด้วย เพราะร่างกายจะดูดซึมเหล็กได้ดีขึ้น

- Juice น้ำผลไม้ที่มีวิตามินซี ช่วยทำให้ธาตุเหล็กซึมผ่านลำไส้ได้ดี ถ้าคุณซื้อแบบสำเร็จรูป สังเกตว่าเป็นชนิด 100 เปอร์เซ็นต์ ไม่อย่างนั้นคุณจะได้รสน้ำผลไม้ที่มีแต่น้ำตาลมาแทน

juice ถ้าเป็นน้ำผลไม้ 100% จะมีคุณค่าอาหารมากทั้งวิตามินซี โฟเลต โพแทสเซียม แต่ถ้าเป็นแค่เครื่องดื่มรสผลไม้ มักจะมีส่วนผสมของน้ำผลไม้ไม่เกิน 10% ที่เหลือเป็นน้ำกับน้ำตาล ฉะนั้น ก่อนซื้อสังเกตที่ฉลากข้างกล่องให้ดี

kitchen เป็นฐานทัพของกองทัพอาหารเลยล่ะ ถ้าครัวไม่สะอาดอย่าว่าแต่เจ้าตัวเล็กเลย คนทั้งบ้านก็อาจพ่ายต่อข้าศึก (อาหารเป็นพิษ) ได้ ฉะนั้น หลังปรุงอาหารเสร็จ เศษอาหารเปียกใส่ถุงมัดปากทิ้งนอกบ้าน เศษอาหารที่เหลืออย่าปล่อยค้างไว้ที่อ่างล้างจาน ฯลฯ

- Lebel อ่านฉลากทุกครั้ง เมื่อคุณซื้ออาหาร จะได้รู้ส่วนประกอบ วันหมดอายุ และวิธีเก็บรักษายังไงล่ะ

low fat หลักการนี้เอาไว้ใช้ในวันที่เห็นว่ามื้อไหนของลูกชักจะหนักไขมันไปแล้ว มื้ออื่นๆ ลดอาหารผัด ทอด และเพิ่มผักผลไม้ให้เยอะหน่อย ช่วยสร้างสมดุลอาหารแต่ละวันให้ลูกได้ค่ะ

- Meat เนื้อสัตว์เป็นแหล่งสารอาหารโปรตีนเลยล่ะ และโปรตีนยังเป็นส่วนประกอบสำคัญ ของร่างกายรองจากน้ำและออกซิเจนอีกด้วย รู้อย่างนี้พลาดไม่ได้แล้ว

mini size สำหรับชิ้นอาหารที่จะปรุงให้หนูตัวเล็กที่เพิ่งครบขวบ และเด็กที่กินยาก ควรหั่นอาหารให้ชิ้นเล็กหน่อย โดยเฉพาะผักหรือเนื้อสัตว์ อาจเป็นต้นเหตุที่ทำให้ลูกไม่อยากกินก็ได้

- Nutritional profile ตารางโภชนาการที่ควรมีติดบ้านไว้ จะได้รู้ว่าสารอาหารแต่ละอย่างได้จากอาหารชนิดใด และควรกินปริมาณแค่ไหน อ้อ…แต่ไม่ต้องถึงกับชั่วตวงวัดทุกมื้อหรอกนะคะ มากบ้าง หรือน้อยไป คุณประมาณเองได้หรอกน่า

new choices ต้องให้ลูกได้ลิ้มลองอาหารแปลกใหม่ หลากหลายทั้งลักษณะและรสชาติ โดยเริ่มให้ทีละอย่างและในมื้อนั้นต้องมีจานโปรดของลูกอยู่ด้วย ถ้าไม่ได้ผลให้เว้นช่วงไป 1 สัปดาห์ แล้วลองใหม่อีกครั้ง

- Omega กรดไขมันไม่อิ่มตัวกลุ่ม โอเมก้า 3 และ โอเมก้า 6 แม่ท้องควรกินวันละ 1-3 กรัม หรือสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง ช่วยให้เส้นผม ผิวหนังของคุณแข็งแรง แล้วยังสำคัญต่อพัฒนาการทางสายตา และสมองของลูกน้อยอีกด้วย มีอยู่ในอาหารพวกปลาทะเล ปลาช่อน ปลาสวาย น้ำมันดอกคำฝอย เมล็ดทานตะวัน

omega ใช่จ้ะดีกับแม่ท้องเท่านั้น กับเด็กๆ ทั้งโอเมก้า 3 และ โอเมก้า 6 ก็ช่วยในการเจริญเติบโตของสมอง จึงจัดอยู่ในกลุ่มอาหารพัฒนาสมอง คุณพ่อคุณแม่เสริมให้ลูกได้จากแหล่งธรรมชาติ โดยไม่ต้องพึ่งน้ำมันปลา หรือแคปซูลสำเร็จรูปอะไร เพราะจะทำให้สมดุลระหว่างโอเมก้าทั้งสองเสียไป ทีนี้ล่ะเกิดปัญหาแน่

- Papaya & Prunes มะละกอ และลูกพรุน ผลไม้ระบายท้อง โดยเฉพาะมะละกอมีมาก และราคาถูกเดือนตุลาคม-ธันวาคม

practice ต้องฝึกให้เจ้าตัวเล็กกินอาหารเป็นหลักให้ได้ก่อน 2 ขวบค่ะ ถ้าเลยจากนี้ไปแล้วยังกินนมเป็นหลักอยู่ ลูกจะกลายเป็นเด็กอมข้าว เคี้ยวไม่เป็น กินยาก และโตช้า คราวนี้คิดจะเริ่มฝึกกันใหม่มันไม่ง่ายเหมือนก่อนแล้วล่ะ

- Vitamin Q โคเอนไซม์คิว 10 วิตามินตัวใหม่ที่กำลังมาแรง มีคุณสมบัติในแง่ป้องกันโรคหัวใจ และช่วยชะลอการเกิดริ้วรอย พบได้ในน้ำมันปลา อาหารทะเล เครื่องในสัตว์ ถั่วลิสง ถั่วเหลือง ถ้าคุณได้รับวิตามินอีเพียงพอ จะทำให้ร่างกายสังเคราะห์วิตามินคิวเองได้

N (Q) มีเหมือนกัน Q ในเรื่องอาหาร คือ รู้จักเลือกกินแต่อาหารที่มีประโยชน์ และลดอาหารคุณค่าต่ำ เรื่องพวกนี้เด็กๆ จะมีติดตัวไปได้ก็ต้องเริ่มจากพ่อแม่ผู้ใหญ่ ที่ร่วมโต๊ะกินอาหารให้เห็นกันแต่ละวันนี่ล่ะ เพราะฉะนั้น ประพฤติตนเป็นแบบอย่างตั้งแต่วันนี้ เพื่อสุขภาพดีๆ ของลูกในวันหน้า

- Rice ข้าว อาหารที่ให้พลังงานจานหลักของคนไทย คุณแม่ท้องควรหาโอกาสกินข้าวซ้อมมือ หรือจมูกข้าวสาลี (Wheat Germ) บ้างเพราะอุดมไปด้วย วิตามินบี วิตามินอี ไฟเบอร์ ดปรตีน และสารอาหารอื่นๆ อีกมากมายเลยค่ะ หรือถ้าเบื่อก็มองหาข้าวที่แปรรูป เช่น เส้นหมี่ข้าวกล้อง พาสต้า มะกะโรนี มาสลับเมนูก็ได้

relax ตั้งแต่สัมผัสช้อนแรกใหม่ๆ จนถึงร่วมโต๊ะกับทุกคนในบ้าน บรรยากาศสนุกสนานผ่อนคลายในการกินเป็นเรื่องสำคัญ ที่จะทำให้หนูๆ ไม่ปฏิเสธอาหาร กินง่าย ที่สำคัญเจริญอาหารสมใจแม่ด้วยค่ะ

- Sugar & salt เกลือ และน้ำตาล ฝาแฝดที่คอยชูรสอาหาร แต่คุณแม่ทั้งหลายควรจะลดๆ ลงมาหน่อย เพราะน้ำตาลทำให้เข็มเครื่องชั่งน้ำหนักกระดิกขึ้นเกินควร ส่วนรสเค็มก็สัมพันธ์กับความดันสูง และตัวบวม ซึ่งเป็นสัญญาณของเรื่องครรภ์เป็นพิษ

skim milk ถ้าไม่ถูกใบสั่งจากคุณหมอให้ลดเชพ ควบคุมอาหารให้ลูก ก็อย่าได้เลือกนมพร่องมันเนยให้ลูกเชียว โดยเฉพาะหนูๆ ในวัยน้อยกว่า 2 ขวบ ที่ต้องการใช้ไขมันมากกว่าคนตัวโตๆ เพราะเป็นส่วนประกอบสำคัญของสมองและเส้นประสาท

- Tofu เต้าหู้ ถูกปรุงเป็นครั้งแรกสมัยราชวงศ์ฮั่น เพื่อใช้แทนเนื้อสัตว์ จึงเป็นแหล่งโปรตีนชั้นยอดของคุณแม่มังสวิรัติเลยล่ะ

teeth พอดอกไม้เริ่มบานลูกก็มีอาการอยากลับคมเขี้ยว ตอนนี้รีบจัดการหาผัก หรือผลไม้หั่นเป็นแท่ง แช่ตู้เย็นให้เย็นหน่อยหรือขนมปังแท่งกรอบๆ ให้หนูได้แทะเล่นลับคมเขี้ยวไปพลางๆ ก่อนง่ำอาหารค่ะ

- Unhygienic อาหารไม่ถูกสุขลักษณะทั้งหลาย เช่น อาหารดิบ ของดอง สารเติมแต่งอย่างบอแรกซ์ สีผสมอาหาร ผงชูรส ต้องระวังกันหน่อย ยิ่งถ้ากินข้าวนอกบ้านหรือซื้ออาหารถุง อย่าลืมนึกถึงความสะอาดทุกครั้งด้วยค่ะ

UHT ถ้าครบขวบไปแล้ว นมชนิดไหนก็ให้ลูกลิ้มลองได้ รวมถึงนมกล่อง UHT ที่มีจุดเด่นคือ สะดวก (ไม่ต้องชง)สะอาด พกพาง่าย หลังดื่มนมชนิดนี้แล้ว ให้ลูกบ้วนปากรักษาสุขภาพฟันกันหน่อย เพราะนม UHT มักมีการเสริมแต่งรสชาติไว้ และควรจำกัดปริมาณนมแต่ละวันอย่าให้เกิน 1 ลิตร หรือ 33 ออนซ์ จะได้ไม่ต้องกลุ่มว่าลูกไม่ยอมกินข้าว

- Vegetables ผัก และผลไม้เป็นแหล่งวิตามินและแร่ธาตุที่สำคัญ ทำให้คุณไม่ท้องผูก และผิวพรรณเปล่งปลั่ง พยายามกินให้ได้วันละ 5 ชนิดนะคะ

vegetarian ถ้าไม่ได้มีธรรมเนียมบังคับเคร่งครัด ก็อย่าเอาหนูเข้าไปเป็นหนูเจน้อยเลย เพราะจะกระเทือนถึงการเจริญเติบโตของลูก แต่ถ้าหนูเป็นเด็ก "ยี้" เนื้อสัตว์ ต้องเน้น ไข่ นม ผลิตภัณฑ์จากนม อาหารประเภทถั่วให้หลากหลาย และธัญพืชต่างๆ ให้มากค่ะ เพื่อทดแทนโปรตีนที่ขาดหายไป

- Water น้ำ ควรดื่มให้ได้วันละ 8-10 แก้ว หรือ 1.5 ลิตร เพราะคุณแม่ต้องใช้น้ำไปผลิตของเหลวในร่างกายเพิ่มขึ้นจากเดิมอีกครึ่งหนึ่งในระหว่างท้อง แถมยังลดอาการท้องผูก และทำให้ผิวหนังชุ่มชื้น ยืดหยุ่นดีอีกนะ

weaning เวลาดีที่ควรเริ่มต้นฝึกลูกให้กินอาหารอื่นนอกจากนมคือ ช่วงอายุ 4-6 เดือน และต้องใส่ใจกับการฝึก เริ่มจากอาหารคั้นกรองเอาแต่น้ำมาเป็นเนื้อเนียนเหลว บดละเอียด สับหยาบๆ ขั้นตอนเหล่านี้ต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป และใจเย็นค่ะ

- X-tream นิสัยการกินแบบสุดขั้ว หรือกินแต่จานโปรดซ้ำกันทุกวัน ต่อให้เป็นเมนูบำรุงสุขภาพก็ไม่ดีแน่ เพราะร่างกายคุณ และเจ้าตัวน้อยควรได้รับสารอาหารที่หลากหลาย ยังมีสารจำเป็นต่อร่างกายอีกมากที่เรายังไม่รู้ กินเป็นอยู่อย่างเดียวอาจทำให้คุณพลาดสารอาหารบางตัวได้

XXL ไม่อยากได้ไซส์นี้ต้องดูแลเรื่องอาหารกันหน่อย อาหารการกินอย่าเน้นมันเยิ้ม เนยนมมากเกินไป ประเภทผัด ทอดต้องสลับกับนึ่ง ย่างบ้าง นมมื้อดึกงดได้ก็ดี ที่สำคัญผัก ผลไม้ และออกกำลังกาย เท่านี้ก็ครบสูตรไม่อ้วนแล้วค่ะ

- Yogurt โยเกิร์ตของแท้จะต้องหมักนมด้วยเชื้อจุลินทรีย์ ไม่ใช่จากการแต่งรส และกลิ่นสังเคราะห์ อุดมไปด้วยโปรตีน และแคลเซียมช่วยให้ระบบการย่อยรวมทั้งระบบขับถ่ายดี อ้ำ…อร่อยด้วย

yolk ไข่แดง อาหารโปรตีนชนิดแรกๆ รองจากนมแม่ ที่คุณสามารถให้ลูกลองได้เมื่ออายุ 5 เดือน ต้มให้สุกแล้วบดใส่กับน้ำซุป ใหม่ๆ เริ่มที่ครึ่งฟองก็พอค่ะ

- Zinc สังกะสีเป็นผู้ช่วยบำรุงผม และผิวหนังของคุณแม่ยามตั้งครรภ์เป็นอย่างดี มักอยู่ใน เนื้อสัตว์ ข้าวซ้อมมือ สาหร่ายทะเล อาหารที่มีส่วนผสมของยีสต์

Z Z Z Z Z เมื่อลูกครบขวบ พยายามลดนมมื้อกลางดึกลง เทคนิคง่ายๆ คือ ให้อาหารมื้อเย็นให้มากขึ้น มีกลเม็ดเคล็ดลับเท่าไหร่ ต้องขนมาใช้ในมื้อนี้ให้เยอะหน่อยค่ะ

(update 14 มกราคม 2004)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 8 ฉบับที่ 94 สิงหาคม 2546 ]