ก่อนอื่นอยากแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ได้รู้จักกับระบบหายใจรวมถึงกระบวนการเดินทางของ “ลม” ที่ผ่านเข้าออกในทางเดินหายใจกันก่อนค่ะ เพราะ “ลม” นี่ล่ะที่ทำให้เกิดเสียงกรน ขณะที่เราหายใจเข้า ลมหายใจจะผ่านทางเดินหายใจโดยเริ่มต้นที่จมูก แล้วลงมาตามคอ ผ่านไปยังหลอดลม และเข้าสู่ปอดเพื่อแลกเปลี่ยนออกซิเจน (บริเวณคอประกอบไปด้วยเนื้อเยื่อที่มีลักษณะยืดหยุ่นตัว เช่น เพดานอ่อน ลิ้นไก่ ทอนซิล และลิ้น) ในเวลากลางวันหรือขณะที่เราตื่นอยู่ กล้ามเนื้อคอจะมีความตึงตัวดี ทำให้ทางเดินหายใจอยู่ในสภาพปกติ จึงสามารถหายใจได้ไม่ติดขัด ส่วนขณะนอนหลับกล้ามเนื้อคอจะคลายตัวจนทำให้ช่องคอแคบลง ยิ่งหลับลึกกล้ามเนื้อรอบคอก็ยิ่งหย่อนเข้าหากัน ความแรงของลมหายใจที่ยิ่งเพิ่มมากขึ้นก็จะไปกระทบกับผนังคอด้านใน จนเกิดการสั่นสะเทือนและเกิดเป็นเสียง “กรน” ซึ่งถ้าหากมีปัจจัยต่างๆ ส่งผลให้ช่องคอแคบลงไปอีกเรื่อยๆ ช่องทางผ่านของลมยิ่งแคบ ก็จะยิ่งเกิดเสียง “กรน” ดังขึ้น และอาจแคบจนเกิดภาวะอุดตันในช่องคอแบบชั่วคราว ทำให้ลมหายใจเข้าออกขาดไปชั่วขณะ สังเกตได้จากคนที่นอนกรนแล้วลมหายใจสะดุดเป็นช่วงๆ

เวลาพูดถึง “นอนกรน” เรามักจะนึกถึงภาพเป็นผู้ใหญ่ที่เป็นผู้ชาย ตัวอ้วนๆ พุงโตๆ เวลานอนหลับจะมีเสียงเล็ดลอดออกมาเป็นจังหวะตามลมหายใจเข้าออกผ่านริมฝีปากที่ขยับขึ้นลงตามแรงอัดของลม แต่จริงๆ แล้วเด็กเล็กๆ ก็นอนกรนได้นะคะ ไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นเด็กอ้วนเท่านั้นด้วย อาจารย์ชัยรัตน์บอกว่าผลการศึกษาในเด็กไทยโดยกลุ่มตัวอย่างอยู่ในภาคใต้ มีสถิติน่าสนใจค่ะว่าในจำนวนเด็กทุกๆ 100 คน จะพบเด็กนอนกรนเฉลี่ยอยู่ที่ 20% และส่วนใหญ่จะเป็นเด็กที่มีอายุระหว่าง 3-4 ขวบ ซึ่งอัตราส่วนของเด็กที่นอนกรนในปัจจุบัน ก็มีแนวโน้มที่เพิ่มสูงขึ้นด้วย มาดูกันก่อนว่าการที่เด็กเล็กๆ นอนกรนนั้นมีสาเหตุมาจากอะไรได้บ้าง

1. ต่อมทอนซิล (อยู่บริเวณคอ) หรือต่อมอะดีนอยด์โต (อยู่บริเวณหลังจมูก) ทั้งสองชนิดเป็นต่อมน้ำเหลืองเหมือนกัน และหากต่อมใดต่อมหนึ่งโตให้สันนิษฐานไว้ได้เลยว่า อีกชนิดหนึ่งก็จะโตด้วย ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบมากที่สุดในเด็ก ต่อมทั้งสองชนิดนี้จะโตเมื่อมีการติดเชื้อบริเวณทางเดินหายใจบ่อยๆ

2. โครงสร้างของกะโหลกศีรษะรวมถึงใบหน้าของเด็ก เช่น มีคางสั้น คางเล็ก หน้าแบน หรือช่องคอแคบ (ซึ่งถือเป็นกรรมพันธุ์ที่อาจถ่ายทอดไปยังลูกได้ เพราะพบว่าถ้าพ่อหรือแม่นอนกรนและมีสาเหตุมาจากโครงสร้างอวัยวะ ลูกก็มักจะมีโอกาสนอนกรนได้ถึงร้อยละ 25)

3. ความอ้วน โดยเฉพาะในเด็กผู้ชายซึ่งพบว่านอนกรนมากกว่าเด็กผู้หญิง เพราะปกติแล้วกล้ามเนื้อบริเวณคอของผู้ชายจะหนากว่า ยิ่งถ้าอ้วนด้วยแล้ว ไขมันที่มักจะมีการสะสมที่บริเวณคอก็จะยิ่งไปบีบให้ช่องคอตีบลงโดยเฉพาะเวลานอนหลับ

4. โรคทางพันธุกรรม เช่น กลุ่มอาการดาวน์

5. ทางเดินหายใจช่วงบนอักเสบ ลมหายใจเข้าออกลำบากและแรงขึ้นทำให้เกิดการกรน

6. มีก้อนเนื้องอกในทางเดินหายใจ

7. พยาธิสภาพในจมูก เนื่องจากผนังกั้นจมูกคด จมูกอักเสบจากภูมิแพ้

8. กล้ามเนื้ออ่อนแรงในผู้ป่วยบางคน

• ปลุกตอนเช้าไม่ค่อยอยากจะลุก ตื่นนอนไม่สดใส (แม้ดูเหมือนได้นอนทั้งคืน)
• ปวดศีรษะในตอนเช้า
• ง่วงนอนมากผิดปกติตอนกลางวัน
• หงุดหงิด โมโหง่าย
• สมาธิสั้น ความจำเสื่อมถอย ถ้าเข้าเรียนแล้วอาจมีปัญหา เรียนหนังสือไม่ดีไม่ทันเพื่อน
• ฮอร์โมนต่างๆ ที่ควรหลั่งเป็นปกติก็จะขาดตกบกพร่อง เช่น GROWTH HORMONE ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับความสูงของร่างกาย
• ไม่ค่อยอยากกินอาหาร (ถ้าสาเหตุมาจากต่อมทอนซิลโตหรือต่อมอะดีนอยด์โต เพราะเด็กจะรู้สึกเจ็บคอ หรือลมผ่านจมูกได้น้อย ทำให้ไม่ได้กลิ่นอาหาร)
• พัฒนาการช้ากว่าเด็กวัยเดียวกัน อาจเกิดได้ทั้งจากภาวะขาดออกซิเจนขณะหลับอยู่นานๆ หรือเกิดจากการง่วงนอนมากผิดปกติ
• หลับไม่เป็นสุข ตื่นบ่อย ปัสสาวะรดที่นอน (เพราะมีฮอร์โมนบางตัวเพิ่มมากขึ้นและกระตุ้นให้ปวดปัสสาวะบ่อย รวมถึงมีผลทำให้ระบบสมองแปรปรวน การควบคุมระบบขับถ่ายก็แปรปรวนด้วย)
• คุณภาพการนอนหลับลดลง การหลับช่วงตื้นเพิ่มขึ้น และช่วงหลับลึกลดลง
• อ้าปากหายใจทำให้คอแห้ง และมีผลต่อพัฒนาการของกะโหลกศีรษะและฟันรวมถึงใบหน้า
• หัวใจเต้นช้าเนื่องจากร่างกายขาดออกซิเจนอยู่บ่อยๆ
• อาจเสียชีวิตได้กะทันหันเพราะทางเดินหายใจอุดกั้น (เนื่องจากผู้ป่วยเด็กไม่สามารถปรับตัวได้ทัน)