• ความกลัวเกิดขึ้นเมื่อเด็กรู้สึกว่าตนเองขาดความปลอดภัย (insecurity) มักมีสาเหตุจากการที่เด็กต้องเผชิญกับสิ่งแปลกใหม่ๆ โดยทันทีทันใดหรือไม่คาดฝัน

• ประสบการณ์เลวร้ายของเด็ก เช่น เคยถูกสุนัขกัดก็อาจทำให้กลัวสุนัข บางครั้งเด็กก็เจอกกับเหตุการณ์ที่ทำให้ตกใจ เช่น อุบัติเหตุ ไฟไหม้ ภาพสยองขวัญ ทำให้เด็กกลัวแล้วเก็บไปฝันหรือนอนละเมอได้

• ถ้าผู้ใหญ่แสดงอาการกลัวต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เด็กก็จะพลอยกลัวไปด้วย เช่น คุณแม่กรีดร้องเมื่อเห็นหนู แมลงสาบ เด็กก็จะกลัวสิ่งเหล่านี้ตามไปด้วย

• ผู้ใหญ่มักหลอกให้เด็กกลัวสิ่งที่ไม่มีเหตุผล เช่น หลอกให้กลัวผีในความมืด หรือ กระตุ้นความกลัวของเด็ก เช่น เล่าเรื่องน่ากลัวให้เด็กฟัง พาเด็กไปดูหนังผี หรือแกล้งให้เด็กกลัวเพื่อความสนุกสนาน

• พ่อกับแม่จึงควรแนะนำให้เด็กๆ รู้จักสิ่งแวดล้อมต่างๆ มากขึ้น ควรเล่าเรื่องต่างๆ ทั้งในบ้าน และนอกบ้านให้ลูกฟังอย่างใกล้ชิด

• ต้องยอมรับว่าเด็กมีความกลัวเป็นเรื่องธรรมดา เมื่อเด็กกลัวและตกใจจะต้องการคนปลอบใจมากกว่าดุด่า ถึงตอนนี้ พ่อแม่ต้องช่วยแนะนำและปลอบใจให้เด็กเข้าใจ และเกิดความเชื่อมั่นในตนเอง ความกลัวต่างๆ ก็จะค่อยๆ หายไป

• ต้องพยายามสอนให้ลูกรู้จักกลัวในสิ่งที่ควรกลัว เช่น กลัวอุบัติเหตุและต้องระวัง กลัวสัตว์ร้ายต่างๆ ได้ แต่ต้องไม่กลัวจนควบคุมตัวเองไม่ได้

• ความกลัวเป็นพื้นฐานทางอารมณ์ที่ขาดความเชื่อมั่น ขาดความรัก เช่น กลัวแม่ไม่รักตัวเอง กลัวแม่ทิ้งไป กลัวการมีน้องใหม่ จึงเป็นหน้าที่ของพ่อแม่ที่ต้องให้ความรักแก่ลูกอย่างสม่ำเสมอค่ะ และสร้างความมั่นใจในความรักของพ่อแม่ที่มีต่อลูกให้ลูกเห็น

• กลัวเสียงดังอึกทึก : เสียงดังๆ แปลกๆ เช่น ฟ้าร้อง เครื่องดูดฝุ่น เสียงเครื่องบิน คุณแม่อาจอุ้มลูกเข้าไปดูสิ่งเหล่านั้นใกล้ๆ เช่น พาไปดูเครื่องบินกำลังบิน พาไปจับเครื่องดูดฝุ่น เป็นต้น หรือพูดปลอบใจว่า เสียงฟ้าร้องจ้ะลูก แต่ไม่เป็นไรมันไม่โดนเราหรอก เพราะเราอยู่ในบ้าน แต่ถ้าแกยังแสดงอาการกลัวอยู่ก็ไม่ควรบังคับให้เข้าใกล้

• กลัวอาบน้ำ : แม้ก่อนหน้านี้ลูกจะชอบอาบน้ำมาก แต่ถ้าวันหนึ่งแกกลัวน้ำขึ้นมา อาจมีสาเหตุจากสบู่เข้าตา ลื่นไถล สำลัก หรือจมน้ำ คุณแม่ควรอดทนและใจเย็นหาของเล่นมาลอยน้ำให้ลูกเพลิดเพลิน ที่สำคัญคือระมัดระวังไม่ให้น้ำหรือสบู่เข้าตาลูกอีก

• กลัวความมืด : สำหรับเด็กในวัยนี้จะเริ่มจินตนาการถึงสิ่งต่างๆ ที่แฝงมากับความมืดแล้ว วิธีการที่ดีที่สุดคือ ผู้ใหญ่ต้องไม่หลอกหรือข่มขู่เด็กให้กลัวความมืด หรือหลอกให้เด็กจินตนาการสิ่งที่น่ากลัว ควรหาโอกาสเดินเข้าไปในความมืดกับลูกดูสักครั้ง เพื่อให้ลูกเกิดความเคยชิน

• กลัวสิ่งนอกเหนือธรรมชาติ เช่น ผี ยักษ์ ฯลฯ : กรณีนี้จะคล้ายกับเรื่องกลัวความมืดค่ะ ทางที่ดีคุณพ่อคุณแม่จะต้องไม่หลอกให้ลูกกลัว และชี้แจงให้ลูกฟังว่าสิ่งพวกนี้ไม่มีอยู่ในโลกจริงๆ จะมีอยู่แค่ในนิทานหรือในทีวีเท่านั้น

• กลัวสิงสาราสัตว์ : เด็กตัวเล็กๆ ย่อมกลัวสัตว์เลี้ยงที่ตัวใหญ่กว่าเป็นเรื่องธรรมดา คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรบีบบังคับให้ลูกเข้าใกล้สัตว์เพื่อเอาชนะความกลัว อาจให้ลูกเล่นกับตุ๊กตาหรือดูรูปภาพร่วมกัน ขณะเดียวกันต้องสอนลูกด้วยว่า อย่าเล่นกับสัตว์อันตรายและสัตว์ที่ไม่รู้จักคุ้นเคย

• กลัวไปหาหมอ : เด็กเล็กๆ ที่กลัวการไปหาหมอ มักมาจากการที่มีผู้ใหญ่ขู่เด็กก่อนว่า หมอจะทำให้เจ็บ หรือจะให้หมอจับฉีดยา อีกทั้งการพาเด็กไปสถานที่ที่ไม่คุ้นเคยอาจทำให้เด็กตื่นกลัวได้ คุณแม่จึงควรอธิบายสิ่งแวดล้อมใหม่ในโรงพยาบาลให้ลูกฟังด้วยค่ะ

(update 7 ตุลาคม 2004)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 9 ฉบับที่ 101 มีนาคม 2547 ]