รดน้ำ พรวนดิน ปลูกจินตนาการ

เด็กวัย 1-2 ปี เป็นช่วงวัยที่เหมาะสมสำหรับปลูกฝังให้ลูกได้ซึมซับวิธีคิดและจินตนาการจากคนในครอบครัว ซึ่งอยู่ใกล้ชิดกับพวกเขามากที่สุด คุณพ่อคุณแม่สามารถเริ่มกิจกรรมที่ทำได้ง่ายๆ ในบ้านตั้งแต่วัยนี้เลยค่ะ

รู้จักโลกผ่านนิทาน

ลองหาหนังสือนิทานหรือรูปภาพมาอ่านช้าๆ เพื่อให้ลูกมองเห็นภาพต่างๆ ตามไปด้วย บางครั้งก็อาจหยิบสิ่งที่อยู่รอบข้างลูกน้อยมาผูกเป็นเรื่องราวที่สนุกสนาน เด็กๆ จะได้รู้จักโลกใบนี้มากขึ้น ทั้งความดี ความชั่ว เจ้าชาย เจ้าหญิง จากนิทานที่เขาได้ฟังนั่นเอง

ปล่อยลูกสำรวจโลกอย่างอิสระ

คุณแม่ควรปล่อยให้ลูกได้สำรวจสิ่งต่างๆ ภายในบ้านอย่างอิสระบ้างนะ ทำใจให้ลืมๆ กระดาษที่ถูกฉีกเกลื่อน ผ้าที่ถูกรื้อ รอยสีบนกำแพงบ้างเถอะค่ะ คุณแม่แค่เพียงจับตาและระวังอันตรายอย่างใกล้ชิดก็เพียงพอ

คำพูด สำคัญเสมอ

บ่อยครั้งเด็กๆ เห็นต้นไม้แล้วบอกว่าเป็นแม่มด ลายเส้นสียึกยือบนกระดาษจากฝีมือลูกอาจกลายเป็นเครื่องบิน ผีเสื้อ หรือสุนัขได้นะ สิ่งเหล่านี้หากมองผิวเผินคล้ายกับว่าเด็กพูดเรื่องโกหกและเป็นไปไม่ได้ แต่มองลึกลงไปแล้วความคิดที่ซ่อนอยู่เป็นสิ่งสำคัญกว่า เพราะฉะนั้นคุณพ่อคุณแม่ควรหลีกเลี่ยงคำพูดเหล่านี้ เพราะความรู้สึกชื่นชอบ คำชมจากพ่อและแม่อยู่ในตัวเด็กทุกคน พอๆ กับรู้สึกผิดหวัง ต่อต้าน หากความคิดฝันถูกขัดจังหวะลง และพลอยจะทำให้ต่อมจินตนาการของลูกฝ่อลงได้ในอนาคต

"กล้วยต้องเป็นสีเหลืองนะลูก"

"ช้างต้องมี 4 ขานะ"

"ดวงดาวต้องขึ้นตอนกลางคืนเท่านั้น"

ศิลปะมากกว่าแค่จินตนาการ

ทราบกันดีว่าการทำงานศิลปะมีประโยชน์กับทุกคนมากแค่ไหน ตั้งแต่กล้ามเนื้อมือของหนูเริ่มขยับจับสิ่งของได้ คุณพ่อคุณแม่ลองหาดินสอสีเหมาะๆ มือให้ลูกสักหน่อยเพื่อจุดประกายอารมณ์ศิลปินให้หนู ไม่แน่นะลูกอาจจะสร้างงานศิลปะที่เราคาดไม่ถึงก็ได้ค่ะ

ไม่ควรกังวลกับผลงานของลูกมากจนเกินไป

เวลาคุณเห็นลูกวาดเขียนอะไรขยุกขยิก ขอทีเถอะค่ะ เลิกตั้งความหวังว่าลูกจะวาดภาพสวยงาม ประมาณภาพของแวนโก๊ะหรือลีโอนาโด ดาวินซี ปล่อยให้ลูกลากเส้นตามใจชอบซึ่งเป็นการฝึกพัฒนากล้ามเนื้อ ควบคู่ไปกับจินตนาการของแกด้วย

"ไม่" สกัดจินตนาการ

ความอยากรู้อยากเห็นของลูกจะถูกขัดลง หลังจากคำว่า “ไม่” ของแม่นะคะ แค่ปล่อยให้เด็กสนุกกับกิจกรรมตรงหน้าต่อไปอีกสักนิด ถ้าไม่เหลือบ่ากว่าแรงหรือไม่เป็นอันตรายต่อลูกจริงๆ ก็ควรปล่อยเขาไปก่อนสักพักเถอะ

ใส่ใจกับคำถามของลูก

"อะไร" หรือ "ไรๆ" เป็นคำถามยอดฮิตของวัยหนูนี้เลยล่ะ คุณแม่อย่าละเลยที่จะให้คำตอบกับลูกนะคะ เพราะเด็กยิ่งถามก็ยิ่งหมายถึงว่าเด็กจะยิ่งคิดและยิ่งรู้มากขึ้นเท่านั้นด้วย

สารพัดวิธีเล่น

การเล่นสำคัญกับลูกมาก แค่ภายในบ้านคุณแม่ลองหาไม้บล็อกมาให้ลูกต่อ สีมาให้ละเลง ดินเหนียวมาให้ขยำดู หรือพาลูกไปฟังสรรพเสียงต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเสียงน้ำไหล ดนตรี นกร้อง ทุกครั้งที่มีเวลาว่าง

จับตาจินตนาการลูก

จินตนาการของเด็กๆ ไม่ได้เป็นเรื่องที่เลอะเทอะหรือไร้สาระหรอกนะ แต่เป็นพื้นฐานในการเรียนรู้ของลูกน้อยที่สำคัญในอนาคต เด็กเล็กๆ มักจะมีความอยากรู้อยากเห็นอยู่แล้ว ด้วยเหตุนี้เวลาพ่อแม่ได้ยินคำพูดแปลกๆ เช่น เห็นเงาเป็นสัตว์ประหลาด หรือคุณแม่อาจพบกองผ้า กองกระดาษถูกรื้อกระจุยกระจายผนังห้องหรือบนโต๊ะอาหารถูกแต้มสีสันจนดูเลอะเทอะ ทำข้าวของที่วางไว้ล้ม อย่าเพิ่งเออะไปนะคะ เพราะนั่นคือ จินตนาการของลูกได้ออกมาอาละวาดแล้วล่ะ แต่เด็กทุกคนไม่ได้เกิดมามีจินตนาการเท่ากันหมด ดังนั้น การเลี้ยงดูจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ในการกระตุ้นพลังจินตนาการสำหรับลูกน้อย

ไม่ยากเลยใช่ไหมคะ กิจกรรมสนุกแถมเปี่ยมไปด้วยประโยชน์อย่างนี้ ลองหยิบไปทำดูนะคะ แต่ฝากไว้หน่อยว่า นอกจากการทำกิจกรรมแล้ว คุณพ่อคุณแม่ยังควรสังเกตดูแลเอาใจใส่อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งก็เป็นตัวช่วยกระตุ้นจินตนาการของลูกน้อยอีกทางหนึ่งด้วยล่ะค่ะ

(update 21 กันยายน 2004)
[ ที่มา.. นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 9 ฉบับที่ 100 กุมภาพันธ์ 2547 ]