ยุคสมัยที่เปลี่ยนไป ทำให้การอบรมสั่งสอนของคุณพ่อคุณแม่มือใหม่ เน้นให้เจ้าตัวเล็กกล้าที่จะแสดงออกในทางที่ถูกต้องมากขึ้น ถึงกระนั้นก็มีเจ้าตัวเล็กบางคนที่ดูเหมือนจะไม่กล้าดังใจคุณพ่อคุณแม่เอาเสียเลย ทั้งนี้ อาจเป็นลักษณะนิสัยเฉพาะตัวของเขาเอง หรืออาจเกิดจากสาเหตุดังนี้ 1. พื้นอารมณ์ของเจ้าตัวเล็ก เมื่อเจ้าตัวเล็กอายุประมาณ 2 ขวบ จะแสดงความระมัดระวังกับสิ่งแวดล้อมภายนอก โดยจะมองสิ่งต่างๆ ว่าเป็นสิ่งใหม่ที่ดูน่ากลัวสำหรับเขา ดังนั้น ขณะที่ญาติๆ หรือผู้ใหญ่หลายคนที่อดไม่ได้ ที่จะเข้าไปทักพูดคุยด้วยความรู้สึกชื่นชมในความน่ารักของเด็ก สำหรับเด็กแล้ว ความรู้สึกกลัวกำลังก่อกำเนิดขึ้น ยิ่งบางคนเข้าไปกอดจูบ ก็ยิ่งทำให้เจ้าตัวเล็กรู้สึกกลัว แต่ขณะเดียวกัน พัฒนาการของเจ้าตัวเล็กวัยนี้ ก็อยากสำรวจสิ่งแวดล้อมใหม่ๆ อยากเล่นอย่างอิสระ ทำให้เจ้าตัวเล็กประมาณ 15% จำเป็นต้องใช้เวลาระยะหนึ่งในการปรับตัว ซึ่งคุณพ่อคุณแม่คงพอสังเกตเห็นนิสัยของเขา ที่ต้องการปรับตัวตั้งแต่เรื่องอาหาร ไปจนถึงของเล่นชิ้นใหม่ จึงไม่แปลกที่เขาต้องปรับตัวเมื่อพบคนแปลกหน้า การปล่อยให้เจ้าตัวเล็กยืนดูอยู่ห่างๆ เพื่อเตรียมพร้อม หรือทำความคุ้นเคย เพื่อดูท่าทีของสิ่งแวดล้อมนั้น จะทำให้เจ้าตัวเล็กคลายความตื่นกลัวลง และค่อยๆ กล้าสำรวจหรือเข้าหาสิ่งใหม่ ได้มากขึ้น วิธีแก้ไข ถ้าพาเจ้าตัวเล็กไปพบญาติผู้ใหญ่ คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรบังคับ หรือผลักดันในสิ่งที่เห็นว่าสมควรทำ เช่น ให้เขายอมสวัสดี ยอมเข้าหาผู้ใหญ่ ยอมเล่นกับเพื่อนๆ หรือทำในสิ่งที่ผู้ใหญ่ต้องการ และเห็นว่าสมควรทำ แต่ควรโอนอ่อนผ่อนตามเขาบ้าง เพราะถ้าบังคับเจ้าตัวเล็กจะขัดขืน และเกิดการต่อต้าน และไม่ควรบอกคนอื่นๆ ว่า “เขาเป็นเด็กขี้อาย” เพราะเมื่อคุณพูดเช่นนั้นบ่อยๆ เจ้าตัวเล็กจะรับสมญานั้นว่าเป็นจริง ดังนั้น คุณควรแก้ไขปัญหาอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยอนุญาตให้เจ้าตัวเล็กอยู่ใกล้ๆ คุณแม่ ขณะที่เจ้าตัวเล็กดูเพื่อนๆ เล่น เพื่อเตรียมความพร้อมในการเล่นครั้งต่อไป หรือจนกว่าเขาจะพร้อม และมั่นใจที่จะเล่นกับเพื่อนๆ ได้ โดยคุณอาจชวนเจ้าตัวเล็กไปทำกิจกรรมนั้นพร้อมกับคุณด้วยก็ได้ 2. การเลี้ยงดูที่เข้มงวดเกินไป จึงมีผลต่อการแสดงออกของเจ้าตัวเล็ก เพราะคุณพ่อคุณแม่ที่เข้มงวดมักตำหนิหรือผลักดันเจ้าตัวเล็ก ให้กระทำบางสิ่งบางอย่างในขณะที่เขายังไม่พร้อม จึงทำให้เขาเกิดความคับข้องใจ กังวลใจ กลัว และไม่กล้าแสดงออก บางคนกลายเป็นเด็กที่เคยชินแต่กับการทำตามคำสั่ง พอใครให้แสดงความคิดเห็น ก็จะไม่กล้าแสดงความคิด กลายเป็นเด็กขี้กลัว ขาดความมั่นใจตัวเองในที่สุด วิธีแก้ไข การเลี้ยงดูเจ้าตัวเล็ก ไม่ควรเข้มงวดและคาดหวังกับเขามากจนเกินไป รวมถึงการตำหนิเขาด้วย 3. การเลี้ยงดูอย่างทะนุถนอม คุณพ่อคุณแม่ที่เป็นห่วงเจ้าตัวเล็กมาก จะเลี้ยงลูกด้วยความวิตกกังวล เมื่อเขาจะเล่นหรือทำอะไร คุณจึงคอยห้ามปรามตลอดเวลา ไม่อนุญาตให้เขาวิ่งเล่น ปีนป่าย เพราะกลัวว่าจะหกล้ม ไม่ให้ขี่จักรยาน เพราะกลัวว่าจะเกิดอุบัติเหตุ ไม่กล้าให้เล่นกับเพื่อน เพราะกลัวเพื่อนจะแกล้ง หรือเพราะเจ้าตัวเล็กมีโรคประจำตัว ทำให้เมื่อเขาอยู่ห่างคุณ ก็จะเขาเกิดความกลัว ไม่มั่นใจและไม่กล้าทำอะไร วิธีแก้ไข ควรให้โอกาสเจ้าตัวเล็กได้เล่นอย่างอิสระ รวมถึงการเล่นกับเพื่อนๆ ไม่ควรกำกับการเล่นของเขา 4. ใครๆ ก็ชอบล้อ โดยทั่วไปเจ้าตัวเล็กต้องการเป็นที่ยอมรับของสังคมรอบข้าง เจ้าตัวเล็กที่มีลักษณะบางอย่าง เช่น อ้วน ขี้แง ตัวเล็ก ฯลฯ และถูกล้อด้วยความตั้งใจ หรือไม่ตั้งใจของคุณพ่อคุณแม่ ญาติๆ หรือเพื่อนๆ ของเขา เจ้าตัวเล็กอาจรู้สึกเป็นปมด้อย เกิดความรู้สึกเป็นจริงเป็นจังกับเรื่องนี้มาก จนแยกตัวเองออกจากสังคม ไม่ยอมเล่นกับญาติๆ หรือกับเพื่อน เพราะอายจนไม่กล้าพูดหรือกล้าแสดงออก วิธีแก้ไข ไม่ควรล้อเลียนจุดอ่อน หรือจุดด้อยของเจ้าตัวเล็ก แม้ว่าคุณจะเห็นว่าเป็นเรื่องที่พูดขึ้นด้วยความน่ารักน่าเอ็นดูก็ตาม เพราะเจ้าตัวเล็กยังแยกแยะไม่ได้ และจะกลายมาเป็นปมด้อยของเขาอย่างไม่ตั้งใจ 5. เจ้าตัวเล็กอยู่ในครอบครัวเดี่ยว ครอบครัวที่มีเฉพาะพ่อแม่ลูก ทำให้เขาไม่มีโอกาสพบปะกับผู้คนมากนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าคุณพ่อคุณแม่ห่วงหวงลูกมากๆ ไม่ยอมให้ใครอุ้มเด็ก เมื่อพ่อแม่พาเขาออกนอกบ้าน เจ้าตัวเล็กก็จะเหนียมอาย ไม่กล้าพูด ไม่กล้าเล่นกับใคร ซึ่งจะแตกต่างกับเจ้าตัวเล็กที่มาจากครอบครัวใหญ่หรือมาจากครอบครัวที่มีโอกาสพบปะผู้คนบ่อยๆ วิธีแก้ไข ให้โอกาสเจ้าตัวเล็กได้ตัดสินใจด้วยตนเอง อาจเริ่มต้นด้วยเรื่องเล็กๆ ภายในบ้าน เช่น เลือกร้านที่จะไปกินอาหาร เลือกเสื้อผ้าที่จะใส่ เลือกซื้อของเล่นในวงเงินที่กำหนด เป็นต้น เพื่อให้เขารู้จักกล้าคิด ตัดสินใจ ในขณะเดียวกันคุณพ่อคุณแม่ต้องไม่ชักจูง หรือตำหนิในความคิดของเขา แต่ควรให้ข้อมูลหรือข้อชี้แนะกับเจ้าตัวเล็ก 6. เจ้าตัวเล็กมีปัญหาบางอย่าง เช่น พัฒนาการช้า พูดช้า หรือพิการบางอย่าง ปัญหาเหล่านี้อาจทำให้เขารู้สึกว่า ตัวเองทำอะไรได้ไม่เท่าเทียมกับเพื่อนๆ ในวัยเดียวกัน ในขณะเดียวกัน เจ้าตัวเล็กจะได้รับการฝึกฝนทักษะด้านต่างๆ ชดเชย ในสิ่งที่เป็นปัญหาอยู่บ่อยครั้งที่เจ้าตัวเล็กทำไม่ได้ตามที่คุณพ่อคุณแม่ และครูต้องการ จึงทำให้เขาไม่มั่นใจ และไม่ภาคภูมิใจในตนเอง เมื่อคนแปลกหน้าเข้ามาทักทายและพูดคุยด้วย เจ้าตัวเล็กก็จะนั่งนิ่งๆ ไม่ยอมพูดจา เพราะรู้สึกอายนั่นเอง วิธีแก้ไข ยอมรับในตัวลุก คุณพ่อคุณแม่จะต้องยอมรับข้อจำกัด และพื้นฐานอารมณ์ของเจ้าตัวน้อยก่อน ควรให้กำลังใจ และให้เกียรติเขา แม้ว่าคุณจะอ่อนล้า เพราะเขาทำสิ่งต่างๆ ไม่ได้ หรือทำได้ช้า การช่วยเหลือเจ้าตัวเล็กตลอดเวลาจะยิ่งทำให้เขาไม่ยอมทำอะไร และทำอะไรไม่เป็น คุณจึงควรแสดงให้เจ้าตัวเล็กเห็นว่า เขาสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้ด้วยตนเอง ให้กำลังใจและอดทนรอจนกว่าเขาจะทำสำเร็จ แม้ครั้งแรกอาจจะช้า แต่เมื่อทำบ่อยๆ ครั้งต่อๆ ไปก็จะเร็วขึ้นเรื่อยๆ ถ้าเจ้าตัวเล็กยังมีพัฒนาการที่ช้า หรือยังมีลักษณะขี้อายอยู่มาก คุณพ่อคุณแม่อาจต้องช่วยสร้างสถานการณ์ให้เขาได้เล่น และช่วยเหลือตนเอง เช่น คุณพ่อคุณแม่อาจชวนเด็กอื่นๆ มาร่วมเล่นเกมกันที่บ้านของคุณ เมื่อเพื่อนๆ เล่นกันอย่างสนุกสนาน เจ้าตัวเล็กก็จะเข้าร่วมกลุ่มเล่นกับเพื่อนๆ เมื่อเขาคุ้นเคยกับเพื่อนๆ ก็จะเกิดความมั่นใจมากขึ้น 7. คุณพ่อคุณแม่ขี้อาย พูดน้อย ไม่ชอบเข้าสังคม จะทำให้เจ้าตัวเล็กขาดโอกาสเข้าสังคม ขาดการกระตุ้นจากคุณพ่อคุณแม่ และซึมซับความขี้อายจากคุณพ่อคุณแม่ด้วย วิธีแก้ไข พาเจ้าตัวเล็กไปพบญาติหรือเพื่อสนิท และปล่อยให้เขาได้เล่นอย่างสนุกสนาน เล่นอย่างอิสระกับญาติและเพื่อนบ่อนๆ จะทำให้เจ้าตัวน้อยกล้าแสดงออกมากขึ้นค่ะ การป้องกันและแก้ไขนิสัยขี้อายของเจ้าตัวเล็ก จึงควรได้รับการประเมินจากการสังเกต ของคุณพ่อคุณแม่ก่อนว่าเจ้าตัวเล็กขี้อายเพราะอะไร จึงค่อยหาวิธีแก้ไขที่เหมาะสม ทั้งนี้ไม่ควรฝืนใจเขาหรือรีบเร่งบังคับเกินไปนัก เพราะเขาอาจแสดงพฤติกรรมต่อต้าน และหยุดความพยายามที่จะแสดงออก หรือมีส่วนร่วมในเรื่องต่างๆ ไป คุณพ่อคุณแม่จึงต้องตั้งใจเย็นๆ ค่ะ (update 16 มิถุนายน 2004) [ ที่มา... นิตยสารบันทึกคุณแม่ ปีที่ 10 พฤษภาคม 2547 ]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600