• เรียนรู้ที่จะรักตัวเองและคนอื่น

การที่ลูกจะมีคุณสมบัติข้อนี้ได้ เขาต้องรู้จักที่จะรักตัวเองเป็นก่อนค่ะ ซึ่งนั่นก็มาจากความรักความอบอุ่น ที่เรามีให้เขาด้วยการให้กำลังใจ มีทั้งชมและติบ้างตามสถานการณ์ (ด้วยเหตุและผล) ด้วยการไม่นำเขาไปเปรียบเทียบกับใคร และให้ความไว้วางใจตามสมควรแก่วัยของเขา เพื่อเขาจะได้รู้ว่าจะดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้เบียดเบียนทั้งตัวเองและคนอื่นๆ ให้เขารู้จักที่จะให้อภัยในความผิดพลาดของตัวเองและคนอื่นๆ และพยายามแก้ไข ไปจนกระทั่งรู้จักที่จะปลดปล่อยความรู้สึกที่แท้จริงของตัวเองออกมาบ้าง มีพ่อแม่หลายคนค่ะ ที่มักจะฝังแนวคิดที่ว่า "ลูกผู้ชายต้องเข้มแข็งต้องไม่ร้องไห้" ทั้งที่จริงแล้ว ผู้ชายก็เหมือนผู้หญิง มีความรู้สึกเศร้าท้อแท้เสียใจได้เหมือนกัน การที่เขาได้ร้องไห้ออกมาบ้างจะช่วยให้เขาเข้าใจความรู้สึกนี้ได้ดีขึ้น อ่อนโยนขึ้น ถ้าเมื่อไหร่ที่เขารู้สึกเศร้าเสียใจ ไม่จำเป็นต้องเก็บกดความรู้สึกนั้นไว้ แต่ขอให้รู้เท่าทันและดูแลความรู้สึกตัวเองได้ เพื่อเขาจะสามารถดูแลความรู้สึกของคนอื่นได้ด้วย

เมื่อลูกเต็มอิ่มกับความรักที่ได้จากเราและตัวเขาเองแล้วเขาก็พร้อมที่จะส่งต่อความรักนั้นให้แก่คนอื่นๆ ต่อไป และความรู้สึกเห็นอกเห็นใจคนอื่นก็จะตามมาเองค่ะ

• เรียนรู้ที่จะให้เกียรติซึ่งกันและกัน

เมื่อลูกเข้าสู่วัยรุ่น บทบาทต่อเพศตรงข้ามจะเข้ามาเป็นส่วนสำคัญในชีวิตช่วงนี้ ซึ่งเราควรให้คำแนะนำเขา ทั้งในเรื่องของการจัดการอารมณ์ ไม่ว่าอารมณ์ทางเพศหรือความรู้สึกรักที่เขามีต่อใครก็แล้วแต่ เด็กผู้ชายจำเป็นจะต้องรู้ว่าความรู้สึกนึกคิดของผู้ชายกับผู้หญิงนั้นแตกต่างกัน ความรักความใคร่สำหรับผู้หญิงแล้วนั้นเป็นเรื่องของความโรแมนติก แต่สำหรับผู้ชายแล้วคือเรื่องของอีโรติก คุณหมออัมพรกล่าวว่า

" ผู้ชายมีหน้าที่ให้เกียรติผู้หญิง รับรู้ว่าผู้หญิงไม่ได้คิดเหมือนตน แล้วก็ไม่นำการไม่รู้เท่าทันของผู้หญิง ในเรื่องของเพศสัมพันธ์มาผูกมัดผู้หญิง"

นอกเหนือไปจากนี้ก็คือ ลูกต้องการการให้เกียรติจากเราด้วยค่ะ ลูกวัยนี้ค่อนข้างจะเปราะบางมาก กับการแสดงออกของเรา เพราะฉะนั้นถ้าเขาต้องการบอกอะไรเรา กระตุ้นให้เขาพูดให้มากฟังเขาให้พอ เมื่อเขาพูดจนพอแล้ว เราถึงบอกความรู้สึกของเราออกไป…สิ่งที่เขาพูดเป็นสิ่งที่เรารับฟังเสมอ แต่ไม่ได้แปลว่า เรายอมรับหรือเห็นด้วยทั้งหมด

อย่าลืมว่า ลูกเรียนรู้ที่จะรักในเกียรติและศักดิ์ศรีของเขามากน้อยแค่ไหน ขึ้นอยู่กับการกระทำของเรานี่ละค่ะ ที่จะคอยชี้ทางว่า เขาจะเป็นคนที่มีความซื่อสัตย์ ยุติธรรม สุภาพอ่อนน้อม รู้จักหน้าที่และมีระเบียบวินัยในตัวเองพอที่จะได้รับเกียรตินี้จากคนอื่นหรือไม่

• เรียนรู้ความรับผิดชอบ

ความรับผิดชอบของคนในแต่ละวัยจะแตกต่างกันไปค่ะ ผู้ใหญ่ก็แบบหนึ่ง เด็กก็แบบหนึ่ง การที่ใครสักคนจะมีความรับผิดชอบมากน้อยแค่ไหนนั้นก็ขึ้นอยู่กับว่า เขามีคุณสมบัติในสองข้อแรกมากน้อยแค่ไหนด้วย เช่น การที่ลูกชายจะสามารถรับผิดชอบห้องหับของเขาให้เรียบร้อยได้นั้น หนึ่งเขาต้องรู้แล้วว่า ถ้าเขาไม่ทำ วันหนึ่งแม่ก็ต้องเข้าไปเก็บให้เขา ทั้งที่แม่ก็เหนื่อยจากงานพออยู่แล้ว ความเห็นใจตรงนี้ทำให้เกิดความรับผิดชอบได้ส่วนหนึ่ง และยิ่งไปกว่านั้น หากเรื่องนี้เป็นข้อตกลงร่วมกัน และเขาทำตามข้อตกลง เขาก็ย่อมได้รับเกียรติจากเรา ในฐานะที่เขาเป็นคนรักษาคำพูดและคนอื่นๆ ก็สามารถเชื่อถือคำพูดของเขาได้ เพราะเขาได้พิสูจน์ให้ทุกคนเห็นแล้วว่า เขามีความรับผิดชอบพอ เหล่านี้จะทำให้ลูกรู้สึกมีคุณค่าเพิ่มขึ้นด้วยค่ะ