ลองนึกดูสิครับว่าจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าทางออกของทางเดินปัสสาวะอุดตัน ของเสียไม่สามารถถ่ายเทออกไปได้
เมื่อมีของเสียชุดใหม่ส่งลงมาที่กระเพาะปัสสาวะ กระเพาะปัสสาวะก็จะยืดขยายออกมากขึ้นเหมือนลูกโป่งที่พองออก
และแม้จะไม่แตกรั่วเนื่องจากมีความยืดหยุ่น แต่ก็ส่งผลให้เกิดอาการอักเสบและเกิดปัญหาที่ไตได้
เมื่อกระเพาะปัสสาวะ
อักเสบ
| ส่วนใหญ่มักจะเกิดจากเชื้อโรคที่อยู่ที่บริเวณทวารหนัก มีการเคลื่อนตัวเข้าไปในท่อทางเดินปัสสาวะซึ่งอยู่ใกล้กัน
และเข้าไปสู่กระเพาะปัสสาวะทำให้เกิดการอักเสบตามมา บางครั้งในเด็กชายที่หนังหุ้มปลายไม่ยอมเปิด
ปัสสาวะได้กะปริบกะปรอย และมีปัสสาวะคั่งอยู่ตรงปลาย ก็จะพบว่ามีเชื้อโรคหมักหมมอยู่บริเวณทางเดินปัสสาวะ |
|
 |
และอาจเป็นเหตุให้เชื้อโรคดังกล่าวเคลื่อนตัวขึ้นไปถึงกระเพาะปัสสาวะจึงทำให้อักเสบได้
ดังนั้นหากพบว่าเด็กมีปัญหาหนังหุ้มปลายไม่ยอมเปิดอาจพาไปพบแพทย์เพื่อทำการขลิบหนังหุ้มปลายออก
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
น้องหนูเป็นมากกว่าเจ้าหนู
พบได้บ่อยในเด็กที่กำลังโต และจะพบในเด็กหญิงมากกว่าเด็กชายเพราะท่อปัสสาวะของเด็กผู้หญิงสั้น
ดังนั้นเชื้อโรคมีโอกาสเดินทางจากผิวหนัง เข้าไปในท่อทางเดินปัสสาวะได้ง่ายกว่าเด็กผู้ชาย
ประมาณกันว่ามีเด็กผู้หญิงเป็นโรคนี้ร้อยละ 3-5 ส่วนเด็กผู้ชายจะพบเพียงร้อยละ 1 เท่านั้น
ที่เคยมีอาการของกระเพาะปัสสาวะหรือระบบทางเดินปัสสาวะอักเสบ ส่วนในเด็กทารกก็สามารถเป็นโรคนี้ได้
แต่แพทย์จะวินิจฉัยว่าเป็นความผิดปกติตั้งแต่กำเนิดมากกว่า
เด็กที่เป็นโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ อาจมีอาการปวดท้องบริเวณท้องน้อย
ปัสสาวะกะปริบกะปรอย ไม่พุ่ง มีกลิ่นเหม็นผิดปกติ ขุ่นขาว บางครั้งเหมือนมีนหนองปนออกมา
เด็กชายบางรายมีปลายจู๋แดง ถ้าเป็นมากๆ อาจอักเสบไปถึงไต ทำให้ไข้ขึ้นสูง คลื่นไส้ และอาเจียนได้
ปัจจัยเสี่ยง
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
- เด็กชายที่ไม่ได้ขลิบปลายจู๋ อาจจะเป็นเหตุให้ปัสสาวะผ่านท่อทางเดินปัสสาวะไม่สะดวก
ประกอบกับมีเชื้อโรคหมักหมมอยู่บริเวณดังกล่าว ทำให้เชื้อโรคนั้นเดินทางขึ้นมาตามท่อทางเดินปัสสาวะ
และเกิดการอักเสบตามมา
- เด็กหญิงบางคนที่อวัยวะเพศไม่เปิดออกเป็นเหตุชักนำให้เกิดการอักเสบตามมาเหมือนเด็กชายได้เช่นกัน
- เด็กที่ชอบกลั้นปัสสาวะ ห่วงเล่นจนไม่ยอมเข้าห้องน้ำตามเวลา ก็เป็นสาเหตุให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้
- เด็กที่มีอาการท้องผูก เนื่องจากลำไส้ส่วนปลายใกล้ๆ ทวารหนักอยู่ใกล้กับปลายท่อทางเดินปัสสาวะ
ดังนั้นถ้าเด็กท้องผูกมีอุจจาระแข็งอุดอยู่ตรงทวารหนัก อาจจะไปขัดขวางการผ่านลงมาของปัสสาวะ
และเป็นเหตุให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบตามมาได้
- การทำความสะอาดบริเวณทวารหนัก หากเช็ดจากทวารหนักมาทางด้านหน้ารูเปิดของทางเดินปัสสาวะ
อาจจะนำเชื้อโรคจากทวารหนักมาที่ท่อปัสสาวะได้ ควรเช็ดจากทวารหนักไปทางด้านหลังดีกว่า
- พยาธิบางชนิดตัวเล็กจนไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า อาจเดินออกมาจากรูทวาร
เข้าไปสู่ท่อทางเดินปัสสาวะในตอนกลางคืนได้ สังเกตได้จากเด็ก ที่มักจะคันทวารหนักตอนกลางคืน
- ความผิดปกติของรูปร่างของระบบทางเดินปัสสาวะซึ่งเป็นมาตั้งแต่กำเนิด จำเป็นต้องมีการตรวจสอบทางรังสี
- เด็กที่ชอบใส่กางเกงในหรือกางเกงรัดๆ ทำให้เกิดความอับชื้นและเกิดการอักเสบตามมา
ถ้าลูกป่วย
อันตรายกว่าที่คิด
ถ้าลูกมีอาการที่สงสัยว่าจะเป็นโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบจะต้องพบแพทย์
เพื่อทำการตรวจสอบปัสสาวะโดยวิธีทางการแพทย์ว่ามีการอักเสบจริงหรือไม่
และหากพบว่ามีการอักเสบจริงจะต้องได้รับการรักษา มิฉะนั้นจะทำให้เกิดการอักเสบ
ลุกลามขึ้นมาตามท่อไตและไต ซึ่งถ้าเป็นถึงขั้นนี้เด็กจะมีไข้สูงมาก บางครั้งไม่สามารถหาสาเหตุของไข้ได้
และเชื้อโรคอาจลุกลามเข้าไปในกระแสโลหิตเป็นเหตุทำให้โลหิตเป็นพิษและไตพิการเมื่อโตขึ้นได้
เคล็ดไม่ลับ
ป้องกันกระเพาะปัสสาวะอักเสบ
- ฝึกการขับถ่ายให้เป็นเวลา ไม่ควรกลั้นปัสสาวะนาน โดยเฉพาะในยุคจราจรติดขัดแบบนี้
ควรเตรียมความพร้อมในเรื่องนี้ไว้ด้วย เช่น อย่าดื่มน้ำมากเกินไปและควรเข้าห้องน้ำก่อนเดินทาง
- กินอาหารที่มีกาก เช่น ผัก ผลไม้ เพื่อป้องกันท้องผูกลดปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบด้วย
- ไม่ใส่ชุดชั้นในหรือกางเกงที่รัดแน่นมากเกินไป
- เวลาอาบน้ำให้เด็กชาย ควรหมั่นทำความสะอาดและใช้มือรูดหนังหุ้มปลายเบาๆ
อย่าถูแรงนะครับเดี๋ยวลูกจะเจ็บมาก
- ก่อน-หลังเข้าห้องน้ำหมั่นทำความสะอาดบริเวณที่ปัสสาวะทุกครั้ง
- เวลาใช้กระดาษเช็ดทำความสะอาดหลังขับถ่าย ควรเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังไม่ใช่หลังมาหน้า
- ถ้ามีอาการสงสัยควรปรึกษาแพทย์ทันที อย่ารอช้าหรือซื้อยามากินเองครับ
(update 4 เมษายน 2003)
[ ที่มา..
นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 7 ฉบับที่ 84 ตุลาคม 2545 ]
