หลายวันก่อนเดินผ่านที่อนุสาวรีย์ชัยฯ เจอชายแปลกหน้าเดินข้ามถนนไปมา หลายสิบรอบ
เลยหยุดดูกับเพื่อนแล้วก็นึกขำในใจ ว่าเขาคิดอะไรของเขาถึงได้ทำออกไปอย่างนั้น ยืนดูอยู่นานจนเหนื่อยแทน
มีเรื่องอีกเรื่องหนึ่งเป็นเพื่อนของดิฉันเอง เขาเป็นคนที่หลงใหลสบู่หรืออย่างไรไม่ทราบ ถ้ามาที่บ้านดิฉันทีไร
สบู่ที่อยู่ในห้องน้ำจะต้องถูกถูจนเหลือรูปร่างบางเฉียบ จนเพื่อนๆ บอกว่ามือเธอเริ่มลอกเป็นขัยแล้วนะ
คุณผู้อ่านเคยเจอเหตุการณ์อย่างนี้กันไหมค่ะ?
อาการเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของคนที่ป่วยเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ แบ่งอาการอย่างง่ายๆ ออกเป็น 2 ส่วนคือ
อาการย้ำคิด กับ อาการย้ำทำ
อาการย้ำคิด คือ ความคิดที่ผุดเข้ามาในสมองของเราโดยไม่ตั้งใจ
และทำให้เกิดความกลัวหรือความกังวล ส่วนอาการย้ำทำ คือ การกระทำเพื่อลดความกลัว
หรือความกังวลที่เกิดจากอาการย้ำคิด
โรคย้ำคิดย้ำทำ ถือเป็นโรคประสาทชนิดหนึ่ง แต่ไม่ร้ายแรงถึงขนาดว่า คนที่เป็นโรคนี้จะเป็นคนบ้า
เพราะเขายังรู้ว่าอะไรจริงหรืออะไรไม่จริง เพียงแต่สิ่งที่เขาทำลงไปอาจจะเกิดเพราะความกลัวหรือความกังวล
คนทั่วไปอย่างเราๆ บางครั้งก็อาจเกิดอาการย้ำคิดย้ำทำได้เหมือนกัน เช่น บางครั้งเราเพิ่งปิดไฟไป
แต่จู่ๆ ก็มีความคิดผุดขึ้นในสมองว่า เราปิดไฟเรียบร้อยหรือเปล่า จนต้องกลับมากดสวิทซ์ซ้ำอีก
เพื่อลดความกังวลที่เกิดขึ้น ถ้าคุณเคยมีอาการย้ำคิดย้ำทำแบบนานๆ จะเป็นสักครั้งหนึ่ง
แบบนี้ก็ยังไม่ถือว่าป่วยเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำหรอก เราจะถือว่าป่วยเป็นโรคนี้ก็ต่อเมื่ออาการย้ำคิดย้ำทำนั้นเป็นมาก
จนส่งผลทำให้เกิดปัญหาหนึ่งในสาม อย่างต่อไปนี้
1. อาการเป็นมาก จนเลิกคิดเลิกทำไม่ได้ ทำให้รู้สึกทรมานมาก
2. อาการเป็นมาก จนทำให้เสียงานเสียการ
3. อาการเป็นมาก จนทำให้ต้องทำอะไรที่อาจก่อให้เกิดปัญหาตามมา เช่น
ต้องกินเหล้ากินเบียร์เพื่อลดความเครียด โกรธและทำร้ายตัวเอง หรือพยายามฆ่าตัวตาย
โรคย้ำคิดย้ำทำ
รักษาได้
ถึงแม้ว่าเราจะยังไม่รู้สาเหตุที่แน่ชัดของโรคย้ำคิดย้ำทำแต่เราก็มีวิธีรักษาโรคนี้อย่างได้ผล
ซึ่งในปัจจุบันมีการรักษาอยู่ 2 วิธีคือ
1. พฤติกรรมบำบัด การรักษาโรคย้ำคิดย้ำทำด้วยพฤติกรรมบำบัดอาศัยหลักที่ว่า
เมื่อเราพบกับสิ่งที่เรากลัวและเกิดความกลัวขึ้น แล้วเรารีบหนี ความกลัวก็จะหายไปพักหนึ่ง
แต่เมื่อเราพบกับสิ่งนั้นอีกเราก็อยากหนีอีก ถ้าเราลองเผชิญหน้ากับสิ่งที่กลัวเป็นระยะเวลานานๆ (exposure)
เมื่อเวลาผ่านไปความกลัวที่เกิดขึ้นจะค่อยๆ ลดลงเอง เพราะเกิดความชินชาขึ้น การรักษาแบบนี้ผู้ป่วยต้องทนกับสิ่งที่ตนกลัว
ถ้าผู้ป่วยให้ความร่วมมือ การรักษามักได้ผลดี และอาการต่างๆ จะหายได้อย่างค่อนข้างถาวร แต่ต้องใช้เวลานานพอสมควร
2. ใช้ยา ยาที่ใช้รักษาโรคย้ำคิดย้ำทำได้ผล คือยาในกลุ่มยาแก้โรคซึมเศร้า
ชนิดที่ออกฤทธิ์กับสารสื่อนำประสาทในสมองที่เรียกว่า ซีโรโทนิน (serotonin) การรักษาต้องใช้ยาในขนาดค่อนข้างสูง
และใช้เวลารักษาประมาณ 1-2 ปี แต่การรักษาด้วยยาก็มีข้อดีคือ สะดวกกว่าการฝึก ในบางรายที่มีอาการมากและไม่กล้าฝึก
แพทย์อาจให้การรักษาด้วยยาไปก่อน เมื่ออาการดีขึ้น และผู้ป่วยพร้อมที่จะฝึก แล้วจึงเริ่มให้ผู้ป่วยฝึกก็ได้
โรคย้ำคิดย้ำทำ เป็นได้ก็รักษาหายได้ ไม่ต้องกังวลให้มากไป ส่วนคนที่ชอบคิดถึงแต่เรื่องตัวเลข
ฝันเห็นตัวเลขเป็นเดือน เป็นปี จนต้องหาทางออกโดยการไปขูดต้นไม้ ขูดเสาบ้าน
อย่างนี้จะหาทางรักษาให้หายอย่างไรดีหนอ
(update 21 มกราคม 2003)
[ ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 26 ฉบับที่ 10 ตุลาคม 2545 ]
|
