สมัยนี้มักจะมีข่างในสื่ออยู่เนืองๆ ว่าการดื่มสุราเมรัยหรือถ้าเรียกแบบวิทยาศาสตร์หน่อยก็ว่า
แอลกอฮอล์สามารถป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดได้ เรื่องนี้ดูเหมือนจะเริ่มต้นโด่งดังขึ้นมา
ตั้งแต่มีการรายงานเรื่องไวน์แดงที่คนฝรั่งเศสดื่มกันเป็นประจำว่า สามารถป้องกันโรคหัวใจได้
แล้วก็มีการศึกษาเรื่องไวน์กันมาก ศึกษากันว่าอะไรแน่หนอในไวน์แดงที่ทำให้ป้องกันโรคหัวใจได้
ต่อมาก็มีรายงานว่า ตัวแอลกอฮอล์เองมีฤทธิป้องกันโรคหัวใจเหมือนกันถ้าดื่มแต่น้อยและเมื่อเร็วๆ นี้มีรายงานใน
เดอะ นิวอิงแลนด์ เจอร์นัล ออฟ เมติซิน (The New England Journal of Medicine) ซึ่งเป็นวารสารการแพทย์ชื่อดังว่า มันไม่ใช่ตัวแอลกอฮอล์ชนิดใดชนิดหนึ่งหรือขนาดใดขนาดหนึ่ง แต่มันเป็นเพราะความสม่ำเสมอในการดื่ม
ที่ทำให้ป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดได้ โดยเขาพบว่าคนที่ดื่มเบียร์ ไวน์ หรือเหล้า จำนวนน้อยๆ อาทิตย์ละ 3 ครั้ง หรือมากกว่าจะมีโรคหัวใจขาดเลือดน้อยกว่าคนที่ดื่มน้อยกว่านั้น แล้วต่อมาอีกสัปดาห์หนึ่งก็มีอีก
รายงานหนึ่งในการศึกษาขนาดใหญ่พบว่า การดื่มเหล้าพอสัณฐานประมาณอย่างว่านั้น
จะด้วยเหตุผลใดไม่แน่ชัดมันไม่มีผลต่อคนผิวดำ
การศึกษาอะไรต่างๆ เหล่านั้นทั้งหมดเป็นการศึกษาแบบระบาดวิทยา คือการดูจากคนส่วนมากว่าเกิดอะไรขึ้น ไม่ได้ศึกษาแบบที่แสดงเหตุและผลของสารตัวใดตัวหนึ่ง แบบสุ่มเปรียบเทียบกับสารหลอก
แบบวิทยาศาสตร์จ๋า ที่เขาเรียกว่า double blind control trial การศึกษาแบบระบาดวิทยาน่าเชื่อถือน้อยกว่า
แต่ไม่ใช่การศึกษาแบบระบาดวิทยาจะใช้ไม่ได้ อย่างเช่นในเรื่องที่ว่าการสูบบุหารี่ทำให้เกิดมะเร็งก็ได้
จากการศึกษาแบบระบาดวิทยา ยังไม่มีใครเคยทดลองให้คนสูบบุหรี่เปรียบกับคนไม่สูบ
แล้วติดตามดูผลเป็นเวลาแรมปีให้รู้ถึงเหตุผลและผลของการสูญบุหรี่แบบวิทยาศาสตร์จ๋าจริงๆ
การทดลองแบบนี้คงเป็นไปไม่ได้ เมื่อระบาดวิทยาบ่งชี้ชัดมากอย่างนั้น ไม่มีใครที่มีจริยธรรมกล้าทำการทดลองอย่างนั้น
เรื่องนี้เป็นจุดอ่อน เป็นเรื่องที่อุตสาหกรรมยาสูบเอาไปอ้างเข้าข้างตัวเองมานาน แต่ระบาดวิทยาในบางเรื่องก็ผิดพลาด เช่น ในเรื่องการให้ฮอร์โมนเพศหญิงทดแทนในหญิงหมดระดู เมื่อก่อนเคยมีการศึกษาระบาดวิทยาพบว่า
ฮอร์โมนเพศหญิงสามารถป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดได้ แต่ตอนหลังเมื่อมีการทดลองสุ่ม
เปรียบเทียบฮอร์โมนเพศหญิงกับยาหลอก แล้วจึงเห็นผลชัดว่า ฮอร์โมนเพศหญิงที่ให้ทดแทนในหญิงหมดระดู
ทำให้เกิดมะเร็งเต้านมมากขึ้น โรคหัวใจมากขึ้น โรคลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดดำมากขึ้น ฯลฯ จนตอนนี้ต้องแนะนำให้เลิกใช้ฮอร์โมนทดแทนในหญิงหมดประจำเดือนแบบเหวี่ยงแห
อย่างไรก็ตามข้อมูลสนับสนุนการดื่มแอลกอฮอล์จำนวนน้อยๆ เป็นประจำเพื่อป้องกันโรคหัวใจขาดเลือด
ก็ยังหนักแน่นไม่มีอะไรมาลบล้าง ถ้าท่านเป็นอีกคนหนึ่งที่ดื่มเหล้าแบบรับผิดชอบได้คือ
กินเหล้าแบบไม่ให้เหล้ากิน กินเหล้าเพื่อสุขภาพ ก็ควรจะทำต่อไปได้ แต่สำหรับคนที่ไม่เคยกินเหล้ามาก่อน
ก็ไม่ควรจะเริ่มต้น เพราะการกินเหล้านอกจากผิดศีลและเสียหายอย่างอื่นแล้ว
เหล้านั้นมีข้อเสียต่อสุขภาพของอวัยวะสำคัญอย่างอื่นคือตับ
เป็นที่ทราบกันแน่นอนแล้ว่า แอลกอฮอล์ถ้าดื่มเป็นประจำเป็นเวลานานๆ จะมีผลเสียต่อตับ
เช่น บางคนไม่ต้องดื่มมากแค่วันละ 2 แก้วต่อวันเป็นเวลานานๆ หลายปี ก็อาจจะเป็นโรคตับได้แล้ว
แต่ตับคนเรามีปฏิกิริยาตอบสนองต่อแอลกอฮอล์ไม่เหมือนกัน บางคนติดเหล้าเรื้อรัง
ดื่มมากเป็นเวลานานแต่ตับกลับไม่เป็นอะไร มันน่าแปลก แต่นั่นเป็นคนส่วนน้อย
คนส่วนใหญ่จะเกิดโรคจากการดื่มเหล้า
โรคตับที่เกิดจากแอลกอฮอล์ มีดังนี้
ไขมันพอกในตับเนื่องจากแอลกอฮอล์ (fatty liver) ในโรคนี้มีอนุภาคไขมันสะสมอยู่ในเซลล์ตับ
สภาวะนี้อาจเกิดจากการกินเหล้าทุกวันวันละน้อย หรือกินแบบหัวราน้ำ ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์เป็นประจำก็ได้
แม้ว่าภาวะนี้จะทำความเสียหายต่อตับไม่มาก แต่ก็อาจทำให้เกิดอาการโรคตับแบบเรื้อรังได้
ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ เป็นการอักเสบของเซลล์ตับที่เกิดขึ้นหลังจากกินเหล้า
พอสัณฐานหรือกินมากเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี อาการของโรคนี้มักจะมีมากกว่าโรคไขมันพอกในตับ
ตับแข็ง เป็นโรคที่เกิดจากการดื่มเหล้าที่พบบ่อย
ตับมีลักษณะเป็นแผลเป็นจากความเสียหายจึงแข็งตัวเสียการทำงานที่สำคัญแก่ร่างกาย
มักจะเกิดหลังดื่มเหล้ามากเป็นเวลานานปี โรคนี้อาจจะเกิดโดยไม่มีการอักเสบของตับ
หรือไม่มีไขมันพอกในเซลล์ตับนำมาก่อนก็ได้
อาการของโรคตับ อาจจะมีตั้งแต่น้อย ปานกลาง มาก และวิกฤต
อาการน้อยๆ มักเป็นอาการเริ่มแรกของโรคคือ เบื่ออาหาร
คลื่นไส้ไม่ยอมหาย อ่อนเพลียละเหี่ยใจ ปวดตื้อๆ ที่ท้องด้านขวา
อาการปานกลาง มักจะเป็นอาการตอนท้ายๆ ของโรคตับคือ
ผิวหนังช้ำเป็นจ้ำง่าย น้ำหนักลดลง มีรอยโรคที่หน้า ตามตัวหรือทั่วตัว เป็นหลอดเลือดสีแดงคล้ายใยแมงมุม
อาการมาก ตกเลือดในหลอดอาหารส่วนใกล้กระเพาะ
หรือในลำไส้ มีน้ำในท้องมากเกิน (ท้องมาน) ขาและเท้าบวมน้ำ ตาเหลือง ตัวเหลือง นอนไม่หลับ ขี้ลืม มือสั่น
อาการขั้นวิกฤตหรือตรีทูล อาเจียนเป็นเลือด อุจจาระเป็นเลือด (ถ้าตกเลือดเร็ว)
หรืออุจจาระเป็นสีดำ (ถ้าเป็นช้าๆ) จิตฟั่นเฟือย หลงเวลา เป็นไข้ ถ้าเป็นถึงขั้นนี้แล้วรอดตายยากมาก
ตับเป็นอวัยวะสำคัญ คนเราขาดตับเสียไม่ได้ ถ้าตับเสียหาย คนเราก็อยู่ไม่ได้
ใครที่ชอบอ้างการดื่มเหล้าเพื่อป้องกันโรคหัวใจ ควรจะสำเหนียกเอาไว้
ท่านอาจจะรอดตายจากโรคหัวใจแต่อาจจะตับแข็งตาย นอกจากนี้โรคตับแข็งอาจจะกลายไปเป็นมะเร็งตับ
ซึ่งเป็นสาเหตุให้ตายได้อีกทางหนึ่งนะครับ
ตอนที่พระให้ศีลเสร็จก็จะสวดสรุปถึงข้อดีของศีลห้าว่า "ปัญจะสิขาปทานิ ศีเลนะสุคะติงยันตี
(ศีลนำไปสู่สุคติ) ศีเลนะโภคสัมปทา (ศีลนำไปสู่โภคทรัพย์) ศีเลนะนิพพุติงยันติ (ศีลนำไปสู่นิพพาน)
ท่านทั้งหลายที่ชอบดื่มเหล้าก็ควรนำไปคิดดูว่าจริงหรือไม่"
(update 4 กรกฎาคม 2003)
[ ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 27 ฉบับที่ 4 พฤษภาคม 2546 ]
|
