อาหารโปรตีนสูง ระวังกันไว้หน่อย


พวกเราเคยได้ยินคนที่มาเล่าให้ฟังว่า กินอาหารโปรตีนสูงแล้วน้ำหนักลดลงบ้างไหมครับ หากได้ยินแล้วอย่าเข้าใจว่าเป็นเรื่องโกหก เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องจริง กินอาหารโปรตีนสูงแล้วทำให้น้ำหนักลดลงได้จริง เพียงแต่ว่ามันเป็นความจริงแค่ครึ่งเดียวเท่านั้น ส่วนอีกครึ่งหนึ่งซึ่งคนที่ปฏิบัติตามโปรแกรมการกินอาหารโปรตีนสูงมักจะไม่รู้ พวกเราจึงพลาดโอกาสที่จะได้รับฟังความจริงร้อยเปอร์เซ็นต์

คณะกรรมการจากสมาคมโรคหัวใจอเมริกันให้ข้อสรุปออกมาแล้วว่า การกินอาหารโปรตีนสูงเพื่อลดน้ำหนักนั้น สามารถทำให้น้ำหนักตัวลดลงได้เฉพาะช่วงแรกเท่านั้น หลังจากนั้นน้ำหนักตัวจะไม่ลดลงหรืออาจจะสูงขึ้นจนกระทั่งเท่าเก่า ปัญหาที่ตามมาคือ หากยังกินอาหารโปรตีนสูงต่อไปเรื่อยๆ อาจจะเจอปัญหาต่อสุขภาพได้

อาหารโปรตีนสูง หรือที่เรียกกันในทางวิชาการว่าอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำนั้น คนที่คิดโปรแกรมลดน้ำหนักด้วยวิธีการนี้ขึ้นมาเป็นคนแรกคือคนอเมริกันชื่อ นายแพทย์โรเบิร์ต แอตกิน อาหารประเภทนี้จึงนิยมเรียกกันว่า 'แอตกินไดเอ็ต' ก็เรียกตามชื่อหมอแอตกินนั่นแหละ

เหตุที่อาหารโปรตีนสูงหรือคาร์โบไฮเดรตต่ำทำให้น้ำหนักตัวลดลงได้ เป็นผลมาจากการทำงานของฮอร์โมนสองชนิด คือ อินสุลิน กับกลูคากอน ฮอร์โมนตัวแรกเรียกกันว่าฮอร์โมนสร้าง ส่วนฮอร์โมนตัวหลังเรียกกันว่าฮอร์โมนสลาย

ทุกครั้งที่กินแป้งหรือน้ำตาล หรือที่เรียกกันว่าคาร์โบไฮเดรต น้ำตาลในเลือดจะสูงขึ้น ส่งผลให้ตับอ่อนสร้างฮอร์โมนอินสุลินหลั่งเข้ามาในเลือด อินสุลินจะกระตุ้นให้เซลล์ดึงน้ำตาลจากเลือดเข้าเซลล์ กระตุ้นให้กรดไขมันถูกสร้างเป็นไขมันสะสมในเซลล์ไขมัน ถ้าน้ำตาลในเลือดต่ำ ร่างกายจะสลายไขมันให้กลายเป็นกรดไขมันเข้าสู่ตับ ร่างกายจึงมีการสลายไขมันในกรณีที่น้ำตาลในเลือดต่ำ

การกินอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำ แต่มีโปรตีนสูง จึงคล้ายการหลอกร่างกายว่าไม่ได้รับอาหารหรือไม่ได้รับน้ำตาล ทำให้ร่างกายจำเป็นต้องสลายไขมันให้ออกมาเป็นแหล่งพลังงานแทนน้ำตาล ร่างกายจึงมีการใช้ไขมันที่สะสม หมอแอตกินแนะนำให้กินอาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตต่ำๆ มีโปรตีนสูงๆ ร่างกายจะได้ไม่หิว แถมน้ำหนักไม่เพิ่มแต่จะลดลงอีกต่างหากเป็นผลมาจากร่างกายใช้ไขมันนั่นเอง

โปรแกรมโภชนาการลดน้ำหนักแบบแอตกินได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก หนังสือแนะนำอาหารของหมอแอตกินขายดิบขายดีจนพิมพ์ไม่ทัน กลายเป็นหนังสือขายดีติดอันดับในสหรัฐอเมริกาไปอย่างไม่ยากเย็น ที่เป็นอย่างนี้ก็เพราะคนอเมริกันหนึ่งในสามเป็นคนมีปัญหาเรื่องน้ำหนักตัว จึงต้องการจะลดน้ำหนักตัวกันทั้งนั้น

มีคนจำนวนนับเป็นหมื่นที่ปฏิบัติตามแนวทางโภชนาการของแอตกินนั่นคือ กินแป้งหรือน้ำตาลให้ต่ำเข้าไว้ ส่วนโปรตีนกับไขมันกินกันได้ไม่อั้น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นโปรตีนมากกว่าไขมันทำให้กลายเป็นอาหารโปรตีนสูง ในที่สุดอาหารโปรตีนก็กลายเป็นโปรแกรมลดน้ำหนักฮิตตามโปรแกรมแอตกินไปด้วย

น้ำหนักลดลงได้จริงตามกลไกที่อธิบายนั่นแหละครับ แต่สิ่งหนึ่งที่แอตกินไม่ได้อธิบายหรืออธิบายไม่ชัดเจนก็คือ โปรตีนเมื่อกินเข้าไปมาก ร่างกายไม่ได้ใช้ จะเอาโปรตีนไปสร้างกล้ามเนื้อก็ไม่ได้ เพราะกล้ามเนื้อเป็นเนื้อเยื่อที่มีไว้ใช้ทำงานไม่ใช่ใช้เป็นแหล่งสะสมโปรตีน เมื่อไม่ได้ต้องการใช้โปรตีน ร่างกายก็จำเป็นต้องขจัดออก ทำให้ตับกับไตต้องทำงานหนักในการกำจัดโปรตีน

การสลายโปรตีนสร้างโมเลกุลของน้ำให้เกิดขึ้นมาก น้ำจึงถูกขับออกมาแยะ ปัสสาวะบ่อย เหงื่อออกง่าย น้ำหนักที่ลดลงส่วนหนึ่งจึงเป็นผลมาจากการขับน้ำออกจากร่างกาย ซึ่งการขับน้ำมากเกินไปโดยร่างกายไม่ได้รับน้ำเพิ่มเติมเช่นนี้เป็นผลให้เกิดอาการอ่อนเพลีย นอกจากนี้ร่างกายยังใช้แป้งในกล้ามเนื้อที่เรียกกันว่าไกลโคเจนไปมาก ยิ่งทำให้กล้ามเนื้อล้ามากขึ้น

ศาสตราจารย์โรเบิร์ต เอกเกล (Robert Eckel) แห่งมหาวิทยาลัยโคโลราโด เขียนคำอธิบายไว้ในวารสารชื่อ Circulation ของสมาคมโรคหัวใจอเมริกันว่า อาหารโปรตีนสูงมักจะมีไขมันสูง วิตามิน เกลือแร่ต่ำ ใยอาหารต่ำ ทำให้ร่างกายมีแนวโน้มที่จะขาดวิตามินเกลือแร่ได้ง่าย

รู้ๆ กันอยู่แล้วว่าการกินอาหารไขมันสูงจะก่อให้เกิดปัญหาโรคหัวใจหลอดเลือดตามมา เกิดคอเลสเตอรอลในเลือดสูง การสะสมคอเลสเตอรอลในเลือดเกิดขึ้นได้ง่าย คนที่ลดน้ำหนักโดยการกินอาหารโปรตีนสูง จึงมักเสี่ยงต่อโรคหัวใจ แถมน้ำหนักที่ลดลงได้ในช่วงแรก ส่วนในระยะหลังร่างกายเริ่มรู้ว่าถูกหลอก มันจะเริ่มเปลี่ยนโปรตีนให้เป็นไขมันแล้วจึงจะนำไขมันออกมาใช้ กลับกลายเป็นว่าน้ำหนักตัวกลับมาเท่าเดิมอีกครั้งหนึ่ง

หมอเอกเกลบอกว่า จากการติดตามศึกษาคนที่ทดลองใช้โปรแกรมลดน้ำหนักของแอตกินมานานกว่ายี่สิบปี พบว่า อาหารแอตกินไม่มีผลทำให้ใครมีน้ำหนักตัวลดลงได้อย่างถาวรเลย น้ำหนักตัวอาจจะลดลงก็แค่ชั่วครู่ชั่วยามเท่านั้น แต่ปัญหาที่ติดตามมา มีอยู่มากมาย รวมถึงภาวะเลือดเป็นกรดด้วย ดังนั้น หมอเอกเกลจึงแนะนำว่า หากต้องการลดน้ำหนักสมควรทำโดยการลดอาหารบวกกับการออกกำลังกาย ซึ่งจะได้ผลเป็นเรื่องเป็นราวมากกว่า

ใครที่กินอาหารโปรตีนสูงเพื่อลดน้ำหนักได้อ่านแล้วก็ขอให้เลิกเสียเถอะครับ ไม่ได้ผลแล้วยังเสียสตางค์มากมายไปเปล่าๆ รู้ๆ กันอยู่แล้วว่าอาหารโปรตีนมีราคาแพงเมื่อเทียบกับแป้งและไขมัน จ่ายสตางค์แล้วกลับได้ปัสสาวะราคาแพง ดังนั้น อย่าได้หลงเป็นเหยื่อบรรดาผลิตภัณฑ์อาหารโปรตีนสูงอีกเลยครับ


(update 30 เมษายน 2003)
[ ที่มา... เนชั่นสุดสัปดาห์   ปีที่ 12 ฉบับที่ 567 วันที่ 14 - 20 เม.ย. 2546 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600