กว่าจะได้ตีพิมพ์เรื่องนี้ เด็กๆ คงไปเรียนหนังสือกันแล้ว หลังจากได้ไปเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจกับครอบครัวในช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อน ในระยะปิดเทอมโดยเฉพาะเทอมต้นและการเข้าเรียนในโรงเรียนใหม่ เด็กๆ มักจะมีข้อเรียกร้องต้องการสิ่งต่างๆ จากพ่อแม่ ด้วยเหตุผลที่แตกต่างหลากหลาย เช่น รองเท้าคู่ใหม่ กระเป๋าหนังสือใบใหม่ เครื่องเขียนแบบเรียนใหม่ แต่บางคนนี่สิอยากได้อยากมีของเหมือนเพื่อนๆ เขาบ้าง เช่น โทรศัพท์มือถือ หรือไม่ก็เครื่องเล่นซีดีชนิดพกพา เป็นต้น ข้อเรียกร้องต้องการของลูกเหล่านี้ สิ่งไหนจำเป็นจริงๆ อย่างไรเสียพ่อแม่ก็ต้องจัดการซื้อหาให้ลูกอยู่แล้ว แต่สิ่งที่ไม่จำเป็น หรือยิ่งพ่อแม่ไม่สะดวกในเรื่องเงินทองด้วยแล้ว ก็ไม่สามารถตอบสนองข้อเรียกร้องของลูกๆ ได้ทุกอย่าง การจัดการกับข้อเรียกร้องของลูกเหล่านี้ถือเป็นเรื่องท้าทายคนเป็นพ่อแม่อย่างยิ่ง พ่อแม่จะต้องรู้ว่าข้อเรียกร้องอะไรที่ยอมได้และอะไรยอมไม่ได้ และในเรื่องที่ยอมไม่ได้ จะมีวิธีจัดการอย่างไรให้ลูกเข้าใจและไม่รู้สึกว่าพ่อแม่ไม่รักหรือไม่สนับสนุน นับเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่สำคัญทั้งพ่อแม่และลูกๆ เอง ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตในอนาคตข้างหน้าได้มากทีเดียว หลักเกณฑ์ที่พ่อแม่จะใช้ในการพิจารณาว่าเรื่องอะไรควรยอมเรื่องอะไรไม่ควรยอม โดยปกติหลายคนอาจพิจารณาเฉพาะเรื่องเศรษฐกิจเป็นหลัก เช่น ไม่มีเงินพอที่จะซื้อให้ หรือพิจารณาดูในด้านประโยชน์ใช้สอยว่าคุ้มค่าหรือไม่ เป็นต้น แต่ผมคิดว่าน่าจะมองให้กว้างกว่านี้ ควรมองถึงความสำคัญเรื่องการเรียนรู้ของลูก หรือการสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัวด้วยตัวอย่างเช่น หากลูกขอมีโทรทัศน์ไว้ในห้องนอน เมื่อเราพิจารณาดูแล้ว ข้อเสียคือ ทำให้ลูกอาจจะเก็บตัวอยู่แต่ในห้องของตัวเอง ไม่มีโอกาสได้พบปะพูดคุยกันดังที่เคยเป็นก็ได้ ความสัมพันธ์ภายในครอบครัวระหว่างพ่อแม่ พี่น้องก็อาจจะห่างเหินกันไป แต่ก็ควรคิดในทางกลับกันด้วย ข้อดีของการที่ลูกมีโทรทัศน์เป็นของตนเองในห้องนอน อาจจะช่วยให้ลูกได้ดูรายการที่เขามีความสนใจแต่คนอื่นในบ้านไม่สนใจก็ได้ เช่น เรื่องศิลปะ หรือเรื่องอื่นๆ นอกจากนี้ยังช่วยฝึกให้ลูกบริหารเวลาเก่งขึ้น ระหว่างการดูโทรทัศน์กับการทำกิจกรรมอื่นๆ หรือในกรณีที่ลูกเรียกร้องอยากมีโทรศัพท์มือถือ ก็ควรจะพิจารณาว่ามีผลดีและผลเสียต่อการเรียนรู้ของลูกอย่างไรบ้าง ในด้านดีอาจจะฝึกนิสัยให้ลูกมีความรับผิดชอบในเรื่องค่าใช้จ่ายของเขามากขึ้นก็ได้ อย่ามองแคบๆ เฉพาะด้านเศรษฐกิจด้านเดียว ยกเว้นพ่อแม่มีปัญหาเศรษฐกิจก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง การยอมตามข้อเรียกร้องของลูกมิได้หมายความว่าเป็นการตามใจลูกจนเหลิง ในขณะเดียวกัน การที่เราเข้มงวดเกินไป โดยไม่พิจารณาให้รอบคอบ ลูกอาจจะใช้วิธีการอื่นๆ ที่ไม่พึงปรารถนาเพื่อให้ได้มาในสิ่งที่เขาอยากได้ก็ได้ ผมได้ยินได้ฟังเรื่องทำนองนี้บ่อยๆ ซึ่งน่าสะท้อนใจ แล้วไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับข้อเรียกร้องของลูกก็ตาม พ่อแม่ต้องหาเวลาพูดคุยกับลูกอย่างเพียงพอ การพูดคุยกับลูกอย่างเป็นกันเองในบรรยากาศสบายๆ จะทำให้เราเข้าใจวิธีคิดของลูกมากขึ้นว่าเพราะเหตุใดเขาจึงเรียกร้องต้องการสิ่งนั้นๆ ถ้าเรายังไม่เห็นด้วยหลังจากพิจารณาอย่างรอบคอบแล้ว ก็ควรอธิบายให้ลูกเข้าใจ ถึงความคิดและเหตุผลของเรา แต่ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่าเราจะต้องพิจารณาด้วยมุมมองที่กว้าง ผมเองเคยมีประสบการณ์ทำนองนี้เมื่อลูกยังเล็ก ยังเรียนอยู่ชั้นประถมศึกษา วันหนึ่งลูกก็พูดในเชิงต่อว่าต่อขานว่า "พ่อขี้เหนียว" เพราะที่บ้านผมไม่ยอมให้ซื้อน้ำอัดลมกิน แต่ลูกๆ เห็นเพื่อนเขาดื่มน้ำอัดลมชนิดสีดำกันทั้งนั้น ผมจึงพูดคุยกับลูกทั้งสองคน โดยให้เขาช่วยอธิบายคำว่า "ขี้เหนียว" หมายความว่าอะไร แล้วเราก็ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน ผมลบล้างคำว่า "พ่อขี้เหนียว" ลงได้โดยชี้ให้เห็นว่า ถ้าพ่อขี้เหนียวจริงดังที่ลูกพูด พ่อก็คงไม่ซื้อส้มเขียวหวาน หรือส้มโอ หรือทุเรียนหมอนทอง หรืออะไรก็แล้วแต่ที่มีประโยชน์มาให้กิน แล้วราคาผลไม้เหล่านี้ก็แพงกว่าน้ำอัดลมหลายเท่านัก ในขณะเดียวกันก็ถือโอกาสอธิบายให้ลูกฟังว่า น้ำอัดลมมันมีผลเสียต่อสุขภาพอย่างไรบ้าง ผมเชื่อว่าลูกๆ คงเข้าใจและยอมรับในเหตุผลนั้น ผมจึงไม่ต้องซื้อน้ำอัดลมเข้าบ้านและลูกก็ไม่ได้ดิ้นรนหาทางอื่นๆ เพื่อจะได้ดื่มน้ำอัดลมชนิดนั้น ผมว่านี่เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่สำคัญสำหรับลูก และการตัดสินใจของเรา ก็จะไม่ทำให้ลูกรู้สึกว่าเราไม่รักเขา ไม่เข้าใจเขาดังที่เด็กจำนวนมากรู้สึกกัน การเรียนรู้แบบนี้จะช่วยให้ลูกของเรามีความรอบคอบขึ้น รู้จักการจัดลำดับความสำคัญของสิ่งที่เขาอยากได้ มองสิ่งต่างๆ ในแง่มุมที่กว้างกว่าที่เคยมอง พิจารณาถึงผลได้ผลเสียในมุมที่กว้างขึ้น ช่วยให้ลูกเกิดการยอมรับข้อเท็จจริงว่า คนเราไม่สามารถจะได้ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยากได้ เชื่อว่าเด็กที่มีการเรียนรู้อย่างนี้จะเป็นเด็กที่มีความรอบคอบมากขึ้น ในการเรียกร้องจะเอาโน่นเอานี่จากพ่อแม่หรือจากสังคมเมื่อเขาเติบใหญ่ขึ้น เราจะเห็นคนจำนวนมากชอบเรียกร้อง จากรัฐบาลบ้าง จากองค์กรของรัฐบ้าง แต่ไม่ค่อยได้คิดกันอย่างรอบคอบว่าอะไรควรเรียกร้องก่อนอะไรควรเรียกร้องหลัง หลายคนชอบเรียกร้องโดยอ้างเรื่องสิทธิ แต่ไม่ค่อยให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบ การจัดการกับข้อเรียกร้องของลูกนี้อาจจะต้องดำเนินการตั้งแต่ลูกยังเล็ก เพราะเด็กเรียนรู้เร็วมาก ตั้งแต่ยังพูดไม่ได้ด้วยซ้ำ ซึ่งเด็กจะใช้การร้องเป็นข้อเรียกร้อง เพราะเรียนรู้ว่าถ้าส่งเสียงร้องแล้วแม่หรือพ่อจะตอบสนองทุกครั้ง และตอบสนองดีกว่าปกติ เมื่อโตขึ้นพูดจาได้ชัดเจน เขาก็จะใช้วิธีเดียวกัน เขาเรียนรู้ว่าควรจะเรียกร้องจากใครระหว่างพ่อกับแม่ เด็กบางคนอาจเรียนรู้ด้วยว่าเรียกร้องจากคุณตาคุณยายหรือคุณปู่คุณย่าจะได้รับการตอบสนองดีกว่า ดังนั้นการจัดการกับข้อเรียกร้องของลูกจึงเป็นเรื่องที่พ่อแม่ต้องเรียนรู้และเอาใจใส่อย่างจริงจัง หาไม่ความรักที่เรามีต่อลูกอาจปลูกฝังสิ่งที่ไม่พึงปรารถนาให้แก่ลูกได้ ในขณะเดียวกันหากพ่อแม่ตึงเกินไป เพราะมองสิ่งต่างๆ ด้วยสายตาที่คับแคบ อาจทำให้ลูกต้องหาวิธีอื่นที่เราอาจต้องเสียใจก็ได้ วิธีจัดการกับข้อเรียกร้องของลูกโดยเฉพาะลูกโตที่สื่อสารกันได้ดีแล้วอีกประการหนึ่ง ก็คือขอให้ลูกจัดทำแผนว่าเขาต้องการอะไรบ้าง เพราะเหตุใด เป็นระยะๆ เช่นแผนสามเดือน หรือหกเดือน ขอให้เขาจัดลำดับความสำคัญกับสิ่งต่างๆ ที่ต้องการ เมื่อเราพิจารณาแผนความต้องการของเขาแล้ว เราอาจให้เงินเป็นก้อนกับเขา เพื่อว่าเขาจะได้บริหารเงินงบประมาณของเขาเอง ซึ่งเท่ากับเปิดโอกาสให้เขาได้เรียนรู้การตัดสินใจ การวางแผนและวิเคราะห์แผนอีกด้วย วิธีการอย่างนี้หากทำได้ย่อมเกิดประโยชน์กับลูกของเราแน่นอน สำคัญอยู่ว่าพ่อแม่จะให้โอกาสลูกเรียนรู้สิ่งเหล่านี้ดวยการปฏิบัติจริงในชีวิตหรือไม่ (update 22 ธันวาคม 2003) [ ที่มา.. life & family   ปีที่ 8 ฉบับที่ 89 สิงหาคม 2546 ]

[ BACK TO LIST]

main

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600