ไฮโซติดยา

ถึงคุณจะไม่ติดยาเสพติดแต่ก็ควรอ่าน เพราะคนข้างๆ คุณอาจจะติดก็ได้
เลิกนึกถึงภาพคนติดยาเสพติดแบบเก่าที่เราเคยชินเสียเถิด
เดี๋ยวนี้คนติดยาเสพติดมีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปอย่างนึกไม่ถึง

บางคนเป็นนักกีฬา ร่างกายแข็งแรงล่ำบึ้ก บางคนเป็นสาวสังคม แต่งกายฟู่ฟ่า วางตัวเป็นคนไฮโซออกงานดังๆ ทั้งหลาย เอ่ยชื่อคนก็รู้จักกันทั่ว บ้างก็เป็นนักธุรกิจวัยหนุ่มสาวมีการศึกษาระดับปริญญาโทจากเมืองนอก จับกลุ่มเสพติดกันตามผับหรือปาร์ตี้ส่วนตัวมากขึ้น

รวมทั้งดารา นักร้อง นักแสดง หุ่นดี หน้าสวย แลดูรวย รวมทั้งลูกคนมีเงิน เศรษฐี นักวิชาการ ผู้ดี เชื้อสายตระกูลดีก็พบได้มากขึ้นๆ ไม่นับรวมภาพลักษณ์เดิมๆ ที่คิดว่าพวกติดยาเสพติดจะต้องเป็นเด็กบ้านแตก พ่อแม่เลิกกัน โสเภณี แมงดา พ่อเล้าแม่เล้า เด็กใจแตก หน้าตาโทรมๆ ผอมโซ แต่งกายดูไม่ได้

พวกเสพติดใหม่ๆ หน้าตารูปร่างก็ยังสดใส ยังเต่งตึง แลดูดีอยู่หรอก แต่ถ้าติดไปนานๆ หน้าตาก็ร่วงโรย สุขภาพทรุดโทรมลง พฤติกรรมความประพฤติก็เปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ

ยาเสพติดที่ผมเขียนถึงนี้เป็นยาเสพติดที่ผิดกฎหมาย เช่น กัญชา เฮโรอีน โคเคน ยาบ้า แอมเฟตามีน กาว ทินเนอร์ ยาเม็ดบางอย่างที่มีส่วนผสมของสิ่งเสพติดร่วมกันที่มีชื่อต่างๆ ติดตามมาอีกมาก

และผมขอรวมถึงสิ่งเสพติดที่ยังไม่ผิดกฎหมาย เช่น แอลกอฮอล์ เหล้า นิโคติน (บุหรี่) เข้าไปด้วย เพราะนับวันจะมีคนติดมากขึ้น และเป็นอันตรายมากขึ้น

มีพ่อแม่พาลูกวัยรุ่นมาปรึกษาเรื่องยาเสพติดกันมากขึ้น และมีหนุ่มสาวที่มีการงานทำแล้ว หลงลืมตัว ติดยาเสพติด อยากเลิกแอบมาปรึกษาก็มาก บางคนก็พยายามเลิก บางคนก็หันกลับไปติดซ้ำอีก แต่ก็ยังดีกว่าพวกที่ไม่พยายามจะเลิกหรือไม่พยายามจะช่วยตัวเองเลย

ทำไมคนจึงติดยาเสพติด ?

มีหลายคนพยายามพูดถึงสาเหตุกันมาก แต่ผมเชื่อว่าสาเหตุของการติดยาเสพติด น่าจะเป็นดังต่อไปนี้ข้อใดข้อหนึ่งหรือหลายข้อรวมกัน
1. มนุษย์มีความโน้มเอียงจะติดอะไรบางสิ่งบางอย่างเสมอ เป็นลักษณะของมนุษย์ทั่วไป เพราะในส่วนลึกของชีวิตมนุษย์จะเหงาอยากพึ่งพา อยากพึ่งพิงบางสิ่งบางอย่าง บางคนก็ติดสิ่งดี บางคนก็ติดสิ่งไม่ดี พวกติดสิ่งดีๆ ก็โชคดีไป เช่น กีฬา ดนตรี ศิลป แม้แต่การทำงานหรือติดเพื่อน บางคนติดสิ่งไม่ดี เช่น ยาเสพติด การพนัน กามรส ฯลฯ ก็โชคร้ายไป
ด้วยความเข้าใจตรงนี้จะทำให้คนที่ติดยาเสพติดอยู่แล้ว และคนรักษาพยายามหาทางเลือกใหม่ ให้เขาเลือกติดสิ่งที่อันตรายน้อยกว่าเก่า ซึ่งเป็นความเห็นอกเห็นใจเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน มากกว่าจะโทษหรือประณามกัน

2. มีจิตใต้สำนึกที่มองตัวเองว่าไม่ดี มาจากการสะสมความรู้สึกและประสบการณ์ชีวิตที่ไม่ดีเอาไว้ ทำให้ไม่ภาคภูมิใจในตัวเอง มองตัวเองว่าต่ำต้อย มีความผิดหรือสู้คนอื่นไม่ได้ ขาดกำลังใจง่าย เศร้าง่าย เข้ากับผู้คนลำบาก
เมื่อมีความผิดหวังหรือเกิดปัญหาทั้งหลายก็จะหันมาใช้ยาเสพติดง่าย ทั้งๆ ที่รู้ว่าเป็นสิ่งไม่ดี แต่ก็ทำเพราะคิดว่าไหนๆ ตัวเราก็ไม่ดีอยู่แล้ว ถ้าจะทำสิ่งที่ไม่ดีอีกสักอย่างคงไม่เป็นไร บุคคลเหล่านี้มักจะมองใกล้ ใฝ่ต่ำได้ง่าย

3. ใฝ่หาความสะดวกสบายอย่างง่ายๆ และเร็วๆ มีความเป็นเด็กในตัวเองสูง คือจะทำอะไรก็ได้เพื่อให้ตัวเองสบายและสนุกก็แล้วกัน ไม่แคร์ว่าจะผิดกฎหมายหรือไม่ ขาดวินัยในตัวเอง ห้ามตัวเองไม่ได้ และไม่ทนต่อความผิดหวังหรือปัญหาทั้งหลาย จะเลือกแก้ปัญหาด้วยการหาสิ่งที่ทำให้สบายอย่างรวดเร็ว เช่น ใช้ยาเสพติดหรือเหล้า บุหรี่ พวกคนรวยมีการศึกษาดีและไม่มีปัญหาครอบครัวติดยาด้วยเหตุผลข้อนี้ พวกนี้บางคนจะซื้อยาใช้เองเมื่อเกิดความเครียดหรืออารมณ์ไม่ดี เมื่อเกิดอารมณ์สบายขึ้นก็พอใจและพึ่งพายาเสพติดต่อไป เพราะขาดวินัยและขาดการใช้เหตุผลที่เหมาะสม

4. ปัจจัยทางกรรมพันธุ์ มีคนศึกษาการติดแอลกอฮอล์ที่พบได้ในครอบครัวที่พ่อแม่ติดเหล้า แล้วมีลูกติดเหล้าหรือยาเสพติดได้ง่าย

5. ปัจจัยเรื่องสารเคมีในสมอง บางคนเชื่อว่ามีการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีบางอย่างในสมองของคน ทำให้คนบางคนพร้อมจะติดยาเสพติดได้ง่ายกว่าคนอื่น

6. ปัจจัยทางสังคมสิ่งแวดล้อม ในสังคมที่มีคนเสพยาเสพติดอยู่แล้ว จะมีคนเลียนแบบอย่างและติดยาได้ง่าย เช่น ในคุก ในสลัม ในโรงเรียนบางแห่ง ในสังคมชั้นสูงที่หวังความสุขมากๆ พวกนี้แม้ไม่มีปัญหาอะไรทางจิตใจก็จะติดได้ง่าย เพราะเลียนแบบคนในสังคมและคล้อยตามได้ง่าย ใครจะนึกว่าในห้องน้ำ โรงเรียนชั้นนำของกรุงเทพฯ จะมีการเสพยาและขายยาเม็ดกันมากมาย และในสังคมคนมีเงิน มีการศึกษาดีๆ มีหน้ามีตา จะเสพยาเสพติดกันตามผับหรือปาร์ตี้ส่วนตัวกันเป็นประจำ
จากการศึกษาผู้ติดสิ่งเสพติดเหล่านี้ มักจะเริ่มจากการทดลองดูก่อนโดยเพื่อนแนะนำ หรือโดยไม่ตั้งใจแล้วก็ใช้เป็นครั้งคราว ต่อมาก็ใช้ประจำไปเลย พวกติดยาเสพติดนี้มักรู้ตัวว่าทำผิด บางคนอับอายไม่กล้าบอกใคร ผลตามมามักจะทำให้เสียการงาน การเรียน สุขภาพเสื่อมโทรม ใช้เงินมาก จิตใจไม่ปกติ มักทำผิดกฎหมายและคุณธรรมมากขึ้น เช่น ลักขโมย โกหก สำส่อนหรือขายบริการทางเพศ ชีวิตประจำวันไม่ราบรื่น คู่สมรสหรือคนในครอบครัวไม่พอใจ ตกงานหรือทำงานด้อยคุณภาพมากขึ้น สภาพจิตใจจะเลวร้ายมากขึ้น มีทั้งกังวล อับอาย เครียด เศร้า บางคนมีอาการหลงผิด ประสาทหลอน หูแว่ว ระแวง มีลักษณะเหมือนคนวิกลจริตก็พบได้

เคยมีผู้ทุกข์ติดยาบ้ามาปรึกษา เวลาเขาใช้ยาเขาจะประสาทหลอน ระแวงพ่อแม่ จะทำร้ายตัวเอง ทำร้ายผู้อื่น ปีนขึ้นไปบนหลังคาก็มี เวลาหยุดยาแล้วอาการหายไป แต่กลับไปใช้ยาอีก อาการก็รุนแรงมากขึ้นอีก

การช่วยเหลือรักษานั้น จิตแพทย์หรือผู้รักษาจะต้องสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้ทุกข์ ทำให้เข้าใจและเกิดความอยากเลิก เกิดการรู้ตัว และเกิดกำลังใจว่าสามารถเลิกได้ การลดยาเสพติดนั้นอาจทำได้แบบค่อยๆ ลดลง หรือเลิกเลยทีเดียวก็ได้ ขึ้นอยู่กับกำลังใจและท่าทีของผู้ติดยา

การให้กำลังใจ การติดตามผล การฟื้นฟูจิตใจ พื้นฐานความคิด ทัศนคติ การวางแผนชีวิตอนาคตให้ทั้งส่วนตัว สังคมและการงาน จะทำให้การหวนกลับมาติดยาเสพติดน้อยลง ไม่ใช่พอบอกว่าเลิกยาแล้ว เห็นว่าเลิกแล้วก็ปล่อยกลับบ้านไป ผู้ทุกข์ก็จะไปติดยาอีกซ้ำๆ ต้องช่วยให้เขามีกำลังใจ ช่วยล้างภาวะจิตใต้สำนึกที่ไม่ดีให้น้อยลง มีความหวังที่ดีในชีวิตมากขึ้น

ที่เคยพบหลายๆ คนเลิกได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นการติดเฮโรอีน กัญชา เหล้า บุหรี่ ยาเม็ด ยาบ้า แต่บางคนปากบอกว่าจะเลิก แต่ไม่ยอมเลิก แม้แต่ของง่ายๆ เช่น บุหรี่ เหล้า ก็ขึ้นอยู่กับพื้นฐานของบุคลิกภาพ และสิ่งแวดล้อมว่าใครจะติดใจความทุกข์ได้นานกว่ากัน พวกติดใจความทุกข์ได้นานๆ ทั้งร่างกายและจิตใจ เช่น ถูกว่า ถูกด่า ก็ทนเอา อนาคตก็ไม่มี น่าจะเข้าข่ายลักษณะผู้มีความสุขกับความทุกข์ของตัวเอง (Maschistic Personality) ก็ได้ ซึ่งพบได้มากในพวกติดยาเสพติดเช่นเดียวกัน

เลิกเสียเถิดครับ สิ่งเสพติดที่ไม่ดี ผิดกฎหมาย และทำให้ตัวเองเสื่อมเสียลงทุกวัน เลือกติดสิ่งที่ดีๆ มากขึ้นดีกว่า แม้จะไม่ติดการทำความดี ก็ให้เลือกติดสิ่งที่ไม่ผิดกฎหมาย และไม่ทำร้ายชีวิตตัวเองก็ยังดีครับ


(update 4 สิงหาคม 2003)
[ ที่มา..หนังสือ นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 27 ฉบับที่ 5 มิถุนายน 2546 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600