เมื่อปีก่อน แม่จำได้ว่าเห็นจุมพลวิ่งเล่นประลองกล้ามเนื้อทั้งวัน สังสันทน์กับเด็กๆ แถวบ้านไม่ได้ขาด กิจกรรมหนุ่มน้อยเต็มเหยียด…แต่ไม่ยักเป็นชิ้นเป็นอันอะไรมาก เพราะอาการเบิกบานสู่นอกบ้าน ทำให้อะไรๆ ก็น่าสนใจไปหมด ส่วนหนูนุ่นข้างบ้าน แม่เขาหวงลูกสาว ใช้วิธีเปิดบ้านให้เพื่อนๆ ลูกมาเล่นกัน มาปาร์ตี้กัน บางครั้งก็ขับรถไปส่งลูกที่บ้านเพื่อน เปิดโอกาสให้สร้างมิตรสัมพันธ์ในหมู่เด็กๆ

พอมาปีนี้ เจ้าคนที่รื่นเริงไปทุกโมงยามออกจะเงียบขรึมลงเล็กน้อย ปีก่อนไปสัมผัสจริง ปีนี้หันมาขบคิดกับสิ่งที่พบเจอมากขึ้น บางทีเขาก็อยากออกนอกบ้านหายไปซัก 2-3 ชั่วโมงโดยไม่ต้องบอกว่าไปไหน กับใคร ยังไง ไปทำอะไร หรือถ้าแม่ให้เงินแล้ว ก็ไม่ต้องมาถามรายละเอียดมาก แบบว่า…ไม่ต้องมายุ่งกับผมมากนัก แต่เป็นแม่นะ อดได้ที่ไหน ถ้าอยากรู้ก็จะบอกให้ว่าเขาแค่ไปนั่งที่หลังบ้านเพื่อน คุยกันเรื่องต่อรถทามิย่า หรือไปคุ้ยลังเครื่องมือของพ่อเพื่อน ดูซิว่ามีอะไรน่าสนใจบ้าง เผื่อจะตอกๆ ทุบๆ ให้มันเป็น ยนตรกรรมใหม่สักอย่าง บางทีก็ออกไปสำรวจคูหลังหมู่บ้าน กระชอนติดมือไปด้วย เจออะไรก็ช้อนใส่ขวดมาสำรวจตรวจตรา ส่วนพวกเด็กผู้หญิงก็จับกลุ่มกันเล่นนักสืบกันอยู่ที่บ้านเพื่อนคนไหนสักคน ที่มีแม่ใจดีเปิดบ้านให้

การไม่ซักไซ้ให้มากความ หรือปล่อยให้วัย 9 ขวบได้ใช้ความคิดและจินตนาการเองบ้าง น่าจะช่วยสร้างความมั่นใจและความรับผิดชอบเบื้องต้นได้

การที่ 9 ขวบชะลอความเร็วลงบ้าง ทำให้เขามีเวลาครุ่นคิดมากขึ้น เจ้าตัวขี้สงสัยเกิดขึ้นแทน แต่อารมณ์อยากทำโน่นทำนี่ยังมีอยู่ เวลาทั้งวันเต็มแน่นไปด้วยกิจกรรม เพราะเขาคิด เขาสงสัย เขาจึงอยากลอง มีแรงจูงใจที่จะทำอะไรสักอย่างให้สำเร็จลุล่วง เมื่อเดือนก่อน แม่ได้เห็นว่าเจ้านนท์นั่งได้นานหลายชั่วโมง เพื่อทำรายงานเรื่องน้ำให้เสร็จทันส่งครู และขณะที่ทำก็ต้องเปิดค้นหนังสือเล่มนั้นเล่มนี้ แล้วก็ไถลไปเรื่องอื่นๆ ที่ดึงความสนใจใคร่รู้ของเขาไป เรื่องอื่นๆ ได้อีก ค้นเรื่อง น้ำ อยู่ดีๆ ก็เลี้ยวไปเรื่องเขื่อน เรื่องกังหันฉุดรหัสวิดน้ำ เรื่องโรงไฟฟ้า แต่แม้จะถูกรบกวนหรือดึงดูดความสนใจไปที่อื่น วัย 9 ขวบก็กลับสู่งานที่กำลังทำได้ เพราะเขากำลังอยู่ในช่วงที่มีแรงจูงใจสูง ต้องการเห็นผลสำเร็จของตนเอง

หนึ่งปีต่อจากอายุ 8 ขวบ เป็นช่วงต่อเติมหรือเติมเต็มสิ่งที่ยังพร่องอยู่เมื่อปีกลาย ความอยากทำให้ได้ดี ไม่ดีไม่เลิก ด้วยความพอใจของตนเอง มีอยู่มาก ไม่ใช่ทำเพื่อคำชมอย่างที่ผ่านมา ทั้งอารมณ์ก็ละเอียดขึ้น สังเกตสิ่งต่างๆ ได้มากขึ้น

พูดถึงเรื่องละเอียดนี่พ่อของหนูนุ่นบอกว่าใช่เลย แต่ก่อนนอนดูทีวีด้วยกันพ่อลูก หนูนุ่นไม่เห็นพูดคุยมาก มาตอนนี้ 9 ขวบกว่า นอนดูไปก็ต้องตอบคำถามลูกอยู่ไม่ขาด แล้วหนูนุ่นก็ถามสิ่งที่พ่อไม่ได้สังเกตด้วยสิ…อย่างเช่น… "พ่อๆ ทำไมโคบาลต้องห้อยปืนไว้ต่ำกว่าเอวล่ะ" "พ่อๆ ทำไมสถานีอวกาศมีร์มันต้องสลัดชิ้นส่วนบางอันทิ้ง ก่อนตกถึงพื้นโลกล่ะพ่อ" หรือ "แม่จ๋า ไอ้มอมไม่สบายทีไรกินตะไคร้ทุกที ตะไคร้มันดียังไงจ๊ะ"

นักวิจัยจากสถานบันจิเซลล์บอกว่า เวลาอย่างนี้ เป็นช่วงที่ดีสุดในการเติมเต็มฐานทางการศึกษาเรียนรู้ เพราะ 9 ขวบอยากพัฒนาฝีมือตัวเองให้ดีสุดๆ ด้วยความรู้สึกส่วนลึกของเขาเอง ไม่ใช่แค่พอใจทำ แต่ถึงขั้น กระหายใคร่ลงมือทำ ให้ดีเลยทีเดียว

เรื่องแรงจูงใจและความกระหายใคร่รู้ของวัย 9 ขวบนี้ เป็นเรื่องที่หากพ่อแม่รู้และเข้าใจ ก็จะได้ช่วยกันหากิจกรรมที่กระตุ้นจินตนาการ แล้วก็ให้เวลาเขาได้หยุดคิดกับกิจกรรมบ้าง ไม่ใช่เช้าตรู่วันเสาร์เรียนคอมพ์ สายไปกวดเลขกับครูสมศรี บ่ายมีเรียนเทควันโดกับครูโดโด้ ตกเย็นก่อนกลับบ้าน แวะเรียนสนทนาภาษาจีนเบื้องต้นซะหน่อย…โฮ้ย…หนูมุกเลยไม่ได้หยุดคิดเลยว่า เอ…เราชอบอะไรไม่ชอบอะไร เป็นอย่างนี้ไปเรื่อยๆ แล้วอีกหน่อยจะให้คิดเองก็คงยาก

เรื่องแรงจูงใจนี้ต่อเนื่องไปถึงการอยากเห็นผลของสิ่งที่ตัวเองได้ทำด้วย เช่น เมื่อลงลู่วิ่งแข่งตอน สปอร์ตเดย์ ที่โรงเรียนสัปดาห์ก่อน เจ้าต้นได้เป็นตัวแทนชั้น เขาวิ่งสุดชีวิต ถึงเส้นชัยแล้วก็ยังวิ่งย้อนกลับมาดูที่ครูกรรมการว่า ผมทำเวลาดีไหม ชนะคนเก่ากี่นาที นึกดีๆ คงเห็นภาพนักกีฬาป.3 ป.4 คว้าข้อมือครูมาดูนาฬิกาจับเวลา วัย 9 ขวบ อยากรู้ว่า เขาทำได้ดีจริงหรือเปล่า โดยเฉพาะในเด็กผู้ชาย ความอยากเอาชนะจะมีมาก

แม้จะไม่พุ่งสู่กิจกรรมทันทีอย่างวัย 8 ขวบ แต่ 9 ขวบก็ไม่ปฏิเสธปัญหา เมื่อมีงานที่ไม่คุ้น ไม่เคยทำมาก่อน เขาจะ…อืม์…ขอคิดก่อนนะครับ และถ้าเห็นช่องทางเขาก็ไม่ลังเลที่จะจัดการ แล้วถ้าทำไม่ดีก็ไม่ต้องชมเลยนะ ไม่เชื่อหรอก บอกกันตรงๆ ดีกว่า เขารับได้ เขาประเมินคุณค่าตนเองตามความเป็นจริงได้มากขึ้นในปีนี้

ความที่เริ่มคิดอย่างมีเหตุผลมากขึ้น และยังเป็นวัยที่รักความถูกต้อง ดีงาม สนใจในเรื่อง จริยธรรม ช่วงนี้ยังเป็นเวลาที่เขาเริ่มเข้าใจเรื่องค่าของเงิน การพูดคุยเรื่องบ้านราคาเท่าไหร่ รถยนต์ เสื้อผ้า กระโปรง กางเกง หมวก หรือเงินเดือนพ่อแม่ เหล่านี้เป็นสิ่งที่เขาเข้าใจได้บ้างแล้วว่า แพง แปลว่าอะไร การหาเงินมาซื้อไม่ใช่เรื่องง่าย ดังนั้น ถ้าจะสอนลูกให้ประหยัด ไม่ฟุ่มเฟือย หรือใช้เงินสมเหตุสมผล…ก็ตอนนี้แหละ

ในเรื่องของระเบียบวินัย วัย 9 ขวบรักษาเวลาได้ดี ตื่นเช้าอาบน้ำแต่งตัวได้เองโดยไม่ต้องเตือนกันมาก แถมบางทีมีคิวต้องตื่นเช้าไปค่าย พ่อแม่ไม่ต้องกังวล 2 ต่อ เพราะวัย 9 ขวบ สามารถตั้งนาฬิกาปลุกตัวเอง ตื่นเอง เก็บที่นอนอาบน้ำมานั่งปร๋อรอกินข้าว…แม่ไม่ต้องแซะจากเตียงแล้วมานั่งลุ้นอย่างที่แล้วมา

นอกจากสามารถคุมเวลาได้ บางทีความมีวินัยกลับทำให้วัย 9 ขวบ กลับถูกเวลาคุม เพราะเขาจะพยายามเดินตามที่กำหนดจนดูน่าเครียด…แต่ไม่เป็นไร เดี๋ยวเขาก็ค้นพบเองว่าต้องปรับเวลาใหม่ ไม่เครียด แต่ก็รักษาเวลาได้ สมองเริ่มร่างวางแผนการเองได้ หรือถ้าอยากเดินทางไปไหนระยะทางสั้นๆ เองก็เริ่มทำได้บ้าง …ในเส้นทางที่ปลอดภัย

9 ขวบ เป็นวัยรักความถูกต้องยุติธรรม ถ้าคุณพ่อคุณแม่เล่นเกมกับลูกก็อย่าโกงเชียว เขาจะไม่ค่อยยอม และถ้าบังเอิญไปทะเลาะกับใครเข้า แล้วผู้ใหญ่ตัดสินลำเอียง เขาจะผิดหวังมากถ้าได้พบความไม่ยุติธรรม รวมไปถึงการไม่เชื่อในวิจารณญาณคำให้การของเขา

การแข่งขันที่ใช้ปัญญาเป็นอีกเรื่องที่ 9 ขวบชอบ ปัญหาอะไรเอ่ย หรือปัญหาท้าคิด ปัญหากวนอารมณ์ ดูจะฮิตกันกว้างขวางในก๊วนป.4 ป.5 ทั้งหญิงชาย นอกจากนี้เขายังชอบการประดิษฐ์ การจัดลำดับเรียงเข้าระเบียบอย่างการจัดเรียงแสตมป์ การจัดชุดตุ๊กตาไว้ในสมุดแต่ละหน้า ฯลฯ

ของที่วัย 9 ขวบเก็บสะสมจัดเรียงไว้นั้น มีความหมายและความคิดซ่อนอยู่ พ่อแม่อย่าได้ไปทำยับทำสับสน เขาจะโกรธอย่างที่เราก็ไม่คิดว่า…ทำไมต้องเป็นฟืนเป็นไฟขนาดนั้น

สรุปว่า 9 ขวบนั้นเป็นวัยของการเริ่มคิดที่ซับซ้อนมากขึ้น มีเหตุผลขึ้น ชอบค้นหาสิ่งรอบๆ ตัวมากขึ้น แล้วก็อยากจะพัฒนาฝีมือตัวเองด้วย จึงเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดช่วงหนึ่งของการเรียนรู้