• ไปร่วมกิจกรรมที่โรงเรียนของลูก

ก็รู้หรอกนะครับ ว่าเป็นเรื่องยากสำหรับครอบครัวที่พ่อแม่ทำงานทั้งคู่ แต่การหาเวลาไปนั่งเชียร์ลูกที่ขอบสนามหรือข้างเวที จะทำให้เขารู้สึกว่า เขายังคงเป็นที่ต้องการ และมีความสำคัญมากกว่างานและสิ่งอื่นใด

นอกจากนั้น การไปร่วมกิจกรรมของลูก ยังช่วยทำให้การสื่อสารระหว่างกันดีขึ้นอีกด้วย แทนที่พ่อแม่จะถามคำถามที่แสนน่าเบื่ออย่าง "วันนี้เป็นไงบ้าง" แล้วได้คำตอบเป็นความเงียบเชียบ ก็จะมีเรื่องของลูกที่สามารถหยิบยกเอามาคุยได้อย่างสนุกสนาน และเป็นกันเอง

ส่วนพ่อแม่ที่ลูกไม่สนใจกีฬาหรือกิจกรรมใดๆ เลย ควรพยายามส่งเสริมเรื่องเหล่านี้แก่เขา เพราะมันจะช่วยสร้างหรือยกระดับความนับถือตนเอง (self-esteem) ซึ่งจะทำให้เขารู้จักเลือกสิ่งที่ดีให้กับชีวิต

• ให้ความรับผิดชอบเป็นของขวัญสำหรับการเติบโต

เด็กวัยนี้ต้องการความเชื่อถือจากพ่อแม่ สิ่งที่น่าจะให้กับลูกในวันที่เขาเติบโตเข้าสู่วัยรุ่น คือคำพูดหรือท่าทีที่แสดงให้เขารู้ว่า "ลูกคือคนที่พ่อแม่เชื่อใจ ถึงเวลาแล้วที่ลูกสามารถรับผิดชอบตัวเองได้" โดยอาจเริ่มจากสิ่งเล็กๆ น้อยๆ เช่น ให้เงินค่าขนมเป็นรายสัปดาห์ และให้เขาจัดแจงการใช้จ่ายของตัวเอง หรือให้เขาเป็นผู้วางแผนการไปเที่ยวพักผ่อนของครอบครัว ฯลฯ

เมื่อพ่อแม่ให้ความเชื่อใจแก่ลูก เขาก็จะให้สิ่งเดียวกันนี้กลับคืนด้วยเช่นกัน ที่สำคัญ เด็กที่ได้รับการสอนเรื่องความรับผิดชอบ จะกลายเป็นนักแก้ปัญหาชีวิตที่ดีในอนาคต

• เป็นพ่อแม่ในบทผู้ให้คำปรึกษา

กฎระเบียบที่เข้มงวดใช้ไม่ได้ผลกับวัยรุ่นหรอกครับ วัยรุ่นหลายคนพูดให้ฟังว่า

" เหตุผลหลักที่ผมไม่ดื่มเหล้าและสูบบุหรี่ ก็เพราะไม่มีใครมาคอยห้ามไม่ให้ผมทำอย่างนั้น" ก็รู้ๆ กันอยู่ว่าวัยรุ่นเป็นวัยที่ชอบแหกกฎเกณฑ์เป็นที่สุด เข้าตำรายิ่งห้ามยิ่งยุนั่นแหละ พ่อแม่จึงควรระวังเรื่องนี้เอาไว้ให้มาก

ความจริงก็คือ วัยรุ่นไม่ต้องการพ่อแม่ที่ทำตัวเหมือนผู้คุมหรือใช้บทบาทแบบผู้จัดการ (parent-as-manager role) ซึ่งก็หมายความว่า จงให้คำแนะนำแก่พวกเขา จากนั้นรอฟังคำต่อรองได้เลยครับ

• ช่วยลูกตั้งเป้าหมายของชีวิต

เริ่มจากระยะสั้นๆ ก่อน ด้วยเป้าหมายที่ชัดเจนและเป็นไปได้ จากนั้นก็คอยให้กำลังใจ และช่วยสนับสนุนให้ลูกเดินไปสู่เป้าหมายนั้น เมื่อทำสำเร็จ เขาจะได้เรียนรู้คุณค่าของตัวเอง และมีความมั่นใจในการตั้งเป้าหมายต่อๆ ไป

การสอนให้ลูกตั้งเป้าหมายและหาวิธีเดินไปให้ถึง นอกจากจะทำให้เขาภาคภูมิใจในตัวเอง ยังเป็นการฝึกให้รู้จักจัดระเบียบความคิดด้วย

แต่ที่จะลืมไม่ได้เลยคือ บอกลูก (และย้ำกับตัวเอง) ให้เข้าใจว่า มีถนนหลายสายที่จะเดินไปสู่ความสำเร็จ และไม้บรรทัดที่ใช้วัดความสำเร็จนั้นก็มีหลายอัน

• สอนลูกให้เป็นตัวของตัวเอง

เด็กที่รู้จักคุณค่าและเป็นตัวของตัวเอง จะสามารถยืนอยู่ได้โดยไม่ตกอยู่ภายใต้แรงกดดันจากหมู่เพื่อน เมื่อเพื่อนชวนให้เขาทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เขาก็จะกล้าพอที่จะปฏิเสธ

ความเป็นตัวของตัวเองคือ หนึ่งในกุยแจแห่งความสำเร็จครับ การสอนเรื่องนี้ให้กับลูก อาจใช้วิธียกตัวอย่างบุคคลที่ลูกรู้จัก ซึ่งเป็นผู้มีความเป็นตัวของตัวเอง และประสบความสำเร็จในชีวิต แต่เหนือสิ่งอื่นใด พ่อแม่ต้องทำเป็นตัวอย่างให้เห็นด้วย

• ฟังลูก

อย่าเพิ่งเบื่อครับ ที่ต้องย้ำนักย้ำหนากับเรื่องนี้ก็เพราะมันสำคัญจริงๆ พึงระลึกไว้ว่า สิ่งต่างๆ ที่พ่อแม่บอกและสอนลูกนั้น จะไม่เกิดประโยชน์อันใดเลย หากปราศจากซึ่งความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างกัน และความสัมพันธ์ที่ดีก็ไม่มีทางเกิดขึ้นได้ ถ้าไม่รู้จักฟังเขา

มีคนพูดไว้ว่า " เราจะไม่ฟังคนที่เราไม่สนใจไยดีด้วยหรอก"

แน่นอนว่ากับลูก พ่อแม่ไม่รู้สึกอย่างนั้นแน่ๆ เพราะฉะนั้นจง…ฟัง…(ซะดีๆ)

• พ่อแม่ แบบนี้แหละโดนใจวัยทีน

• ทำในสิ่งที่สอนลูก เด็กเขาจะเรียนรู้จากที่พ่อแม่ทำ ไม่ใช่คำพูด หลายคนห้ามไม่ให้ลูกสูบบุหรี่ แต่ตัวเองพ่นควันใส่หน้าลูกอยู่ทุกวัน…สักวันลูกก็จะเป็นอย่างเดียวกันนั่นแหละ
• "ฉันถูก เพราะฉันเป็นพ่อ (แม่)" คำพูดแบบนี้ไม่เอา
• การแสดงให้ลูกเห็นว่าพ่อแม่ก็ผิดพลาดได้ จะทำให้เขารู้สึกว่าพ่อแม่เป็นคนธรรมดา ไม่อยู่สูงเสียจนเขาเอื้อมไม่ถึง (เลยไม่อยากเอื้อม)
• หมั่นแสดงความรักและให้กำลังใจ แม้จะไร้ซึ่งปฏิกิริยาตอบสนองจากลูก แต่รู้ไว้เถอะว่า สิ่งเหล่านั้นมีค่าอย่างมากในความรู้สึกและจะช่วยสร้างสัมพันธ์ที่ดีให้เกิดขึ้น
• ความรักอย่างเดียวไม่พอ แต่ควรมาพร้อมกับความใกล้ชิดและคอยอยู่เคียงข้าง โดยเฉพาะเวลาที่เขามีปัญหาและต้องการพ่อแม่
• หาเวลาพูดคุยกับลูกอย่างสม่ำเสมอ หากมีปัญหาอะไรจะได้แก้ไขทัน
• ตามโลกของวัยรุ่นให้ทัน พ่อแม่แบบนี้แหละ เท่ ที่สุดในสายตาของลูก