หนุ่มสาวก่อนวัย


ในฐานะเป็นกุมารแพทย์ หมอมักจะได้รับคำถามจากผู้ปกครองของเด็กว่า ทำไมบุตรหลานของตนจึงมีนมแตกพานเร็วหรือมีประจำเดือนเร็วกว่าเด็กคนอื่น และถือเป็นสิ่งผิดปกติหรือไม่

การวินิจฉัยว่าเด็กเป็นหนุ่มเป็นสาวเร็วกว่าปกตินั้นใช้หลักเกณฑ์ดังนี้คือ มีการเปลี่ยนแปลงลักษณะเพศจากวัยเด็กเป็นวัยหนุ่มสาวก่อนอายุ 8 ปีในเพศหญิง และก่อนอายุ 10 ปีในเพศชาย เพื่อให้เข้าใจเรื่องของภาวะหนุ่มสาวก่อนวัย ควรเข้าใจการเปลี่ยนแปลงจากวัยเด็กเป็นวัยหนุ่มสาวในคนปกติด้วย

ภาวะหนุ่มสาวหมายถึง ระยะที่ร่างกายมีการเจริญของต่อมเพศ จนสามารถสร้างฮอร์โมนเพศได้มากพอที่จะกระตุ้นให้อวัยวะเพศเจริญเต็มที่ และมีลักษณะเฉพาะเพศ

เด็กหญิงและเด็กชายจะเข้าสู่วัยหนุ่มสาวในอายุต่างกัน เด็กหญิงจะเข้าสู่วัยหนุ่มสาว เมื่ออายุประมาณ 10 ปี ส่วนเด็กชายจะเข้าสู่วัยหนุ่มประมาณ 12 ปี

เมื่อเด็กเข้าสู่วัยหนุ่มสาวจะมีฮอร์โมนจากสมองไปกระตุ้นให้ต่อมเพศเจริญเต็มที่ จนสามารถหลั่งฮอร์โมนเพศ อัณฑะหลั่ง androgen รังไข่หลั่ง estrogen และ progesterone


ลักษณะของภาวะหนุ่มสาวปกติ
1. ต่อมเพศเจริญเต็มที่
2. อวัยวะเพศภายนอกโตขึ้น
3. มีลักษณะเฉพาะเพศ เช่น ผู้ชายมีหนวดเครา สิว และเสียงแหบห้าว ผู้หญิงมีการเจริญของเต้านม
4. กระดูกเจริญเต็มขึ้น
5. มีการเปลี่ยนแปลงทางจิตวิทยาและพฤติกรรม
6. สูงขึ้นอย่างรวดเร็วเนื่องจากกระดูกยาวขึ้น

การเปลี่ยนแปลงในวัยหนุ่มสาว
1. เด็กหญิงเริ่มจากมีการเจริญของเต้านมไปจนถึงระดูครั้งแรก ซึ่งเป็นระยะที่แสดงว่ารังไข่ได้เจริญเต็มที่
2. วัยหนุ่มในเด็กชายเริ่มด้วยการเจริญของอัณฑะ ต่อมาถุงอัณฑะสีคล้ำขึ้น ผิวหนังที่หุ้มอัณฑะบางลง องคชาติเริ่มโตและบาง ต่อมามีขนที่หัวหน่าว ส่วนขนที่รักแร้มักจะมีตอนกลางระยะที่เปลี่ยนจากเด็กเป็นหนุ่ม

ภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ

1. ภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยแท้ (True Precocuous Puberty) ภาวะนี้ทำให้เป็นหนุ่มหรือสาวเช่นเดียวกับเพศจริง เกิดเนื่องจากมีฮอร์โมนจากสมองมากระตุ้นให้ต่อมเพศเจริญเต็มที่ เด็กหญิงจะมีไข่สุก เด็กชายจะสร้างอสุจิ ต่อมเพศสร้างฮอร์โมนได้เท่ากับระดับฮอร์โมนปกติของระยะวัยหนุ่มสาวทั้งๆ ที่ผู้ป่วยยังมีอายุไม่ถึงวัยหนุ่มสาว

สาเหตุ
1.1 พวกที่ตรวจไม่พบสาเหตุคือ ไม่พบว่ามีพยาธิสภาพใด พบในเพศหญิงมากกว่าชาย อาจพบได้มากกว่า 1 คนในครอบครัว เข้าใจว่าอาจเกี่ยวกับกรรมพันธุ์
1.2 สาเหตุในสมอง เช่น เนื้องอกในสมองภายหลังที่หายจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ โรคสมองอักเสบหรือฝีในสมอง
1.3 สมองถูกกระทบกระเทือน ฯลฯ
1.4 พวกที่เป็นโรคขาดทัยรอยฮอร์โมน (Primang Hypothyroidism)
1.5 ได้รับยาที่เป็นฮอร์โมนเพศ ฯลฯ
สิ่งที่ตรวจพบในผู้ป่วยเด็กที่เข้าสู่วัยหนุ่มสาวเร็วคือ
เด็กชาย เริ่มด้วยหนังที่หุ้มอัณฑะบางลง ลักษณะย่นจะค่อยๆ หายไป อัณฑะและองคชาติเริ่มใหญ่และยาวขึ้น มีขนรักแร้และหัวหน่าว มีหนวดเครา มีเสียงแตกห้าว มีการเจริญของกล้ามเนื้อในที่สุดอัณฑะจะสร้างอสุจิ

เด็กหญิง เริ่มด้วยเต้านมโตขึ้น สะโพกผายออก มีไขมันที่สะโพกและโคนขามากขึ้น อวัยวะเพศค่อยๆ โตขึ้น ต่อมามีขนที่หัวหน่าวมักปรากฏหลังเต้านมโตประมาณ 6-8 เดือน ต่อมามดลูกโตขึ้น ช่องคลอดขยายกว้างขึ้น ในที่สุดมีไข่สุกและมีประจำเดือน

ความสูงจะสูงกว่าเด็กวัยเดียวกัน แต่พอโตไปสักพักจะหยุดสูงทำให้ตัวเตี้ยเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่

ผู้ป่วยที่มีภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยแท้ ที่ทราบสาเหตุจะมีอาการของโรคเดิมด้วย เช่น ถ้าเป็นโรคทัยรอยด์ฮอร์โมนต่ำ จะมีประวัติการเจริญเติบโตช้า เชื่องช้า ท้องผูก ชีพจรช้า ลิ้นโต ปัญญาอ่อน ฟันขึ้นช้า
การรักษา

ในรายที่พบสาเหตุของโรคก็ควรหาวิธีรักษาดังกล่าว เช่น ผู้ป่วยที่มีสาเหตุภายในสมอง อาจรักษาด้วยการผ่าตัด ฉายรังสี เคมีบำบัด

การรักษาภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยแท้ที่หาสาเหตุไม่พบ จำเป็นต้องรักษาเพื่อลดผลเสียต่อร่างกายและจิตใจ แม้ตรวจไม่พบสาเหตุควรเฝ้าดูผู้ป่วยเหล่านี้ไปเรื่อยๆ เนื่องจากผู้ป่วยบางรายอาจมีความผิดปกติของระบบประสาท แต่ความผิดปกติดังกล่าวจะเกิดขึ้นอย่างช้าๆ จึงต้องตรวจระบบประสาทเป็นระยะๆ และอาจต้องใช้การตรวจทางรังสี ช่วยในการวินิจฉัย

ถ้าเป็นหนุ่มสาวก่อนวัยแท้ที่หาสาเหตุไม่พบจะไม่มีอันตรายใดๆ ผู้ป่วยจะมีลักษณะเป็นหนุ่มสาว มากกว่าเด็กปกติจนถึงอายุประมาณ 10-14 ปี ต่อจากนั้นจะไม่แตกต่างกับเด็กอื่นๆ บิดามารดาต้องดูแลลูกในเรื่องชู้สาวด้วย แม้ว่าอายุเชาวน์และความรู้สึกนึกคิดจะยังเป็นเด็ก คือเท่าอายุจริงแต่สภาพร่างกายที่เป็นสาวอาจดึงดูดเพศตรงข้าม จึงต้องระวังการตั้งครรภ์ในเด็กหญิง

ในการรักษานั้นแพทย์จะให้ยาที่กดการสร้างและหลั่งฮอร์โมนเพศ เมื่อฮอร์โมนเพศลดลงลักษณะเฉพาะเพศจะน้อยลง ลดความแตกต่างกับเพื่อนที่อายุเท่ากันทำให้ลดปัญหาทางจิตใจ

เมื่อไม่มีฮอร์โมนเพศผู้ป่วยหญิงจะไม่มีไข่สุกและไม่มีโอกาสตั้งครรภ์ ผู้ป่วยชายจะไม่มีการสร้างสเปิร์ม และไม่สามารถสืบพันธุ์ การรักษาทำให้เด็กมีโอกาสสูงขึ้น

การดูแลสุขภาพจิต

ส่วนมากผู้ป่วยจะมีปัญหาทางจิตใจ เนื่องจากมีความคิดและอารมณ์เท่าอายุจริง แต่มีร่างกายสูงใหญ่กว่าปกติอาจทำให้เกิดปัญหาทางสังคม และการศึกษาเล่าเรียน การที่ตัวโตที่สุดในชั้นเรียนทำให้มีความแตกต่างกับเพื่อนๆ และอาจจะถูกเพื่อนล้อเลียน ผู้ป่วยอาจได้รับความสนใจจากเพศตรงข้ามที่อายุมากกว่า โดยที่ผู้ป่วยยังไม่มีความเจริญทางจิตใจ ถึงขั้นที่จะสนใจเพศตรงข้ามไปทางชู้สาว สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดความไม่พอใจ บางรายอาจแยกตัวจากเพื่อนทำให้เสียการเรียน
2. ภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยเทียม (Precocious Pseudo puberty) เกิดจากมีฮอร์โมนเพศมากผิดปกติ ทำให้มีลักษณะเฉพาะเพศเกิดขึ้นก่อนวัยอันสมควร พวกนี้ฮอร์โมนจากสมองปกติ แต่ผู้ป่วยมีฮอร์โมนเพศสูงกว่าปกติเนื่องจากมี
1. เนื้องอกของรังไข่
2. เนื้องอกของต่อมหมวกไต
3. ได้รับยาบางอย่าง
การรักษา คือต้องรักษาที่สาเหตุ เช่น ถ้าเป็นเนื้องอกของต่อมหมวกไตชั้นนอกอาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัด
3. ภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยชนิดไม่สมบูรณ์ (Portial Precociours Development) เต้านมโตอย่างเดียว โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างอื่นที่แสดงว่าเป็นสาว พบบ่อยในเด็กอายุ 2-3 ปี อาจโตข้างเดียวหรือโตทั้ง 2 ข้าง แต่ขนาดต่างกัน เด็กพวกนี้จะมีการเจริญเติบโตของร่างกายและกระดูกปกติ มีน้ำหนักตัว ความสูง และเกณฑ์อายุกระดูกปกติ มีประจำเดือนครั้งแรกเมื่ออายุปกติ

สาเหตุ ไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง เข้าใจว่าเต้านมไวเป็นพิเศษต่อฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ผู้ป่วยมีอยู่ในระดับปกติ
การรักษา ไม่ต้องกินยา ให้ติดตามดูผู้ป่วยต่อไป

ขนที่บอกลักษณะเพศเจริญก่อนวัย หมายถึง มีขนที่หัวหน่าวก่อนถึงวัยที่เหมาะสม พบบ่อยในเด็กหญิงมากกว่าเด็กชาย โดยเริ่มมีขนที่อวัยวะเพศภายนอก ต่อมามีขนที่รักแร้
สาเหตุ ไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง เข้าใจว่าเกิดจากผู้ป่วยไวเป็นพิเศษต่อ ฮอร์โมนแอนโดรเจนในระดับปกติ
การรักษา ไม่ต้องกินยา ให้ติดตามดูผู้ป่วยต่อไป


สรุป การที่เด็กมีอาการหนุ่มสาวก่อนวัย (เด็กผู้หญิงก่อน 8 ปี เด็กชายก่อน 10 ปี) นั้นเป็นอาการที่ผู้ปกครองต้องให้ความสนใจ เพราะอาจมีโรคร้ายแรงแฝงอยู่ได้ หรือถ้าไม่มีโรคก็ควรรักษาเพื่อให้เด็กได้มีโอกาสสูงเท่าเทียมเด็กปกติและเพื่อผลทางด้านจิตใจ


(update 27 มิถุนายน 2002)
[ ที่มา... นิตยสารแม่และเด็ก   ปีที่ 24 ฉบับที่ 346 ธันวาคม 2543 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุด E-LIB
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600