สังคมกำลังหันมาสนใจผู้สูงอายุมากขึ้น
เมื่อถึงวัยใกล้เกษียณอายุจึงมีการเชิญเป็นวิทยาการไปบรรยายให้ความรู้แก่ผู้สูงอายุกันมากขึ้นในองค์กรต่างๆ
เมื่อเร็วๆ นี้สภากาชาดไทยก็เชิญผมไปบรรยายเรื่อง " การมีชีวิตยืนยาวอย่างมีความสุข" สำหรับผู้สูงอายุ
และตามมาด้วยธนาคารแห่งประเทศไทยก็เชิญไปบรรยายเรื่อง " อยู่อย่างสุขใจในวัยทอง"
ให้บุคคลที่จะเกษียณอายุได้ฟัง
ผมขอรวบรวมข้อแนะนำที่จะทำให้ผู้สูงอายุมีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขทั้งกายและใจ
มาลงไว้ให้ทราบเพื่อประโยชน์แก่บุคคลทั่วไป
ข้อแนะนำดังนี้ครับ
- เตรียมตัวเตรียมใจรับการเปลี่ยนแปลงให้ได้
- จงรู้ว่า ร่างกาย - จะลดพลังลง ไม่สวย ไม่หล่อ
- จิตใจ - จะมีความจำลดลง
- อารมณ์ - จะหวาดวิตก เศร้า เหงาได้ง่าย
- สังคม - คนจะสนใจเราน้อยลง
- แต่ก็จงรู้เอาไว้ว่ามีคนที่มีอายุยืนได้ถึง 120 ปี โดยยังคงความกระปรี้กระเปร่าเอาไว้ได้
ฉะนั้นแม้อายุจะมากขึ้น หลายๆ อย่างลดถอยลง แต่ถ้าปรับตัวปรับใจดีก็จะยังคงมีความสุขได้
- ต้องตั้งใจจะมีชีวิตอยู่ต่อไป
- ความตั้งใจเป็นพลังของความอยากอยู่ จงตั้งใจจะอยู่แบบคนมีค่าและสดชื่นเสมอ อย่าแช่งตัวเอง
อย่าพูดถึงตัวเองด้วยถ้อยคำที่ไม่สดชื่น เช่น คำว่าแก่ ตาย เหี่ยว เหงา เศร้า ฯลฯ เพราะยิ่งพูดก็ยิ่งรู้สึกตามสิ่งที่พูด
ยิ่งไม่ดี จงพูดถ้อยคำที่เป็นมงคลแก่ตัวเอง เช่น สดชื่น สุขสบาย มีความหวัง ฯลฯ
- ปล่อยตัวให้สนุกสนานร่าเริงเป็นประจำ
- อย่าใส่กรอบตัวเองว่า "แก่แล้ว ฉันทำไม่ได้" เพราะคุณจะไม่ลงมือทำอะไรเลย จงเปิดใจให้กว้าง
สิ่งใดที่ไม่ผิดกฎหมายและคุณอยากทำแล้วลองๆ ฝืนใจทำเล่นๆ ดูบ้างก็ได้ คุณจะได้รับความตื่นเต้นในชีวิตบ้าง
- ยึดหลักความเรียบง่ายให้มากขึ้น
- - ลดเงื่อนไขและข้อต่อรองลงบ้าง กินง่าย อยู่ง่าย นอนง่าย
- - ลดความอิจฉาคนที่เด็กกว่า เด่นกว่า
- - ลดความขวางหูขวางตาเมื่อเขาทำอะไรไม่ถูกใจเราลง
- - ความเรียบง่ายนั้นไม่ใช่ความชุ่ย แต่เป็นความน่ารักครับ
- ยืดหยุ่นให้มากขึ้น จะทำให้มีสุขภาพจิตดี
- - รู้จักการแพ้เป็น ชนะเป็น อดทนได้ รอคอยได้ เอาใหม่ได้
- - รู้จักอภัยคนได้มากขึ้น
- - มองโลกในแง่ดี อารมณ์ดี
- - ลดความเครียดลงโดยการลดความคาดหวังลง และมองโลกในแง่ดีให้มากขึ้น
- มีจุดเป้าหมายในชีวิตที่สร้างสรรค์ตลอดไป
คือนึกถึง
- - สิ่งที่เบิกบาน สดชื่น แจ่มใส เสมอๆ
- - ช่วยตัวเองให้มากขึ้น อย่าหวังคนอื่นมากนัก
- - ช่วยคนอื่นไปด้วยเท่าที่ทำได้
- ฝึกการหายใจเข้าออกลึกๆ ช้าๆ
- เลือกอยู่ในที่มีร่มไม้ ริมน้ำ แดดอ่อนๆ อากาศดี เพราะเชื่อกันว่าสถานที่เช่นนั้นจะมี "ปราณ" (ชีวิต) อยู่มาก
เมื่อเลือกสถานที่ได้แล้วให้ฝึกหายใจดังกล่าว จะทำให้ชีวิตแข็งแรงและยืนนาน
- ดื่มน้ำให้มากพอ วันละ 6 แก้ว
- - ไม่เกิดภาวะแห้งน้ำ
- - ไม่ดื่มน้ำระหว่างกินข้าว
- - ควรดื่มก่อนกินข้าว
- ออกกำลังกายอย่างเหมาะสมเป็นประจำ เพื่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต
- การเดินเร็วๆ + วิ่งเหยาะๆ + ไม่คาดหวัง จะทำให้มีสารความสุข (Endophine) หลั่งได้มาก
- จงบอกตัวเอง (Self Suggestion) ถึงความคิด ความภาคภูมิใจในตัวเองที่เคยทำมาแล้วเข้าไปด้วยบ่อยๆ
จะสร้างจิตใต้สำนึกให้มองตนเองดี และมีมุมมองชีวิตที่นับถือตัวเองได้โดยไม่ต้องพึ่งคำสรรญเสริญจากบุคคลอื่น
- กินอาหารให้ถูกส่วน
- - กินครบทุกอย่าง ทุกหมู่
- - ลดเนื้อสัตว์ ไขมัน
- - เพิ่มผักสด ผลไม้ (ถ้าผักแข็งให้ลวก)
- - ดื่มน้ำให้พอเพียง
- - ถ้าน้ำหนักมากไปลดน้ำหนักลงบ้าง เมื่อน้ำหนักลดลงอุณหภูมิในตัวก็ลดลง
ทำให้สารที่เป็นพิษต่อเซลล์น้อยลง ภูมิต้านทานก็ดีขึ้น
- สนุกสนานกับงานอดิเรก
- ปลูกต้นไม้ เลี้ยงสัตว์ ออกกำลังกาย ฟังเพลง เดินทางท่องเที่ยว พบปะผู้คนอื่นๆ อ่านหนังสือ ดูหนัง
ดูละคร กินข้าวนอกบ้านกับลูกหลาน ในช่วงบ่ายอาจจะงีบบ้างก็ได้
- สนใจและศรัทธาศาสนาให้มากขึ้น
(ศาสนาใดก็ได้)
- - หลีกเลี่ยงอบายมุข สิ่งเสพติด
- - ฝึกนั่งสมาธิเพื่อการพักที่ลึก (Deep Rest) และจิตใจสงบวันละ 30 นาที
- - เวลามีความผิดหวังรู้จักทำใจให้สงบได้ รู้จักพักผ่อนจิตใจได้ด้วยปรัชญาและแนวคิดทางศาสนา
- หมั่นยกระดับจิตใจให้เบิกบาน ร่าเริง และสร้างสรรค์เสมอ
- - มองโลกในแง่ดี
- - ชอบช่วยเหลือสังคม และตนเอง
- - อย่าจุกจิก ขี้บ่น หรือสอนมากไป
- - มีการแต่งกายทันสมัย ไม่เชย ไม่ปล่อยตัวทั้งกิริยา มารยาท ท่าทาง ความคิด ทัศนคติ
ความรู้รอบตัว ข่าวคราว ต้องมีความเป็นสากลนิยมด้วย
- - อย่าปล่อยให้ตัวคร่ำครึ หรืออนุรักษ์นิยมสุดโต่ง จะน่าเบื่อ
- - ลดกิเลสลง (โลภ โกรธ หลง)
- - เพิ่มความรักและเมตตาตัวเองและเพื่อนมนุษย์ให้มากขึ้น
- - หัดแสดงความชื่นชมยินดีต่อคนอื่นๆ ลูกหลาน ให้มากขึ้นเมื่อเขาได้ดี รวมทั้งส่งการ์ดยินดีด้วย
- - รู้จักให้กำลังใจ แสดงความเห็นอกเห็นใจคนอื่น
- - เข้าคอร์สอบรมงานศิลปะหรือโครงการอื่นๆ ได้รู้จักคนมากขึ้น ไม่เหงา
- - ไม่สร้างปัญหาใหม่ๆ เช่น การลงทุนธุรกิจต่างๆ ควรรู้จักพอ
- - ถ้าจะซื้อเครื่องทุนแรง เช่น ทีวี วิทยุ คอมพิวเตอร์ ให้เลือกที่ใช้ง่ายๆ ไม่ซับซ้อน
จะลดความกลุ้มใจเพราะใช้ไม่เป็นและจำไม่ได้
- - มีความสุขกับการช่วยเหลือสังคมมากขึ้น
- - ทุกครั้งที่ทำกิจกรรมดีๆ ให้นึกชื่นชมตัวเองไปด้วย จะได้เกิดปิติกับตัวเอง
- - หมั่นอยู่กับพวกหนุ่มๆ สาวๆ ที่กระฉับกระเฉงและสร้างสรรค์บ้าง จะได้สดชื่นและเลียนแบบอย่างไปด้วย
- - ผู้คนรอบข้างก็จะรัก ใส่ใจเรามากขึ้น เท่ากับเป็นการมีบารมีในตัวเองมากขึ้น
- ถ้าแต่งงานแล้วก็ชวนคู่สมรสทำกิจกรรมคล้ายๆ กันดังกล่าวแล้ว จะทำให้ทั้งคู่มีความสุขและอายุยืน
- ถ่ายทอดประสบการณ์ที่มีค่าให้แก่ลูกหลานตามความเหมาะสม
- ใช้เซลล์สมองเสมอๆ
- - หัดคิดและรู้สึกในสิ่งดีๆ และสร้างสรรค์เสมอ
- - จดจำ พูด คิด เฉพาะส่วนที่ดีๆ
- - แม้เซลล์บางตัวจะเสื่อมลดจำนวนไป แต่เซลล์ที่อยู่จะแตกกิ่งก้าน สามารถทำงานได้ดีขึ้น
ถ้าไม่ใช้เซลล์สมองเลย เซลล์จะแฟบและหมดประสิทธิภาพไป
- จงรัก ศรัทธาตัวเองให้มาก พร้อมทั้งรักและศรัทธาคนอื่นให้มากขึ้นด้วย
ถ้าทำได้ดังคำแนะนำ จะทำให้ชีวิตยืนยาวและมีค่าเสมอแม้อายุจะมากขึ้นๆ
วัยทองเป็นวัยของความสง่างามแห่งประสบการณ์ของชีวิต จงรักษาความดี ประคองตัวเองให้ผ่านพ้นไปด้วยดี
จะเป็นความภาคภูมิใจของตัวเองและลูกหลานต่อไป
(update 19 สิงหาคม 2002)
[ ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 25 ฉบับที่ 11 พฤศจิกายน 2544 ]
|