• การออกกำลังกาย

เนื่องจากการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอช่วยต่อสู้ ปัญหาที่พบบ่อยที่สุด 2 ประการ ในคนที่เป็นโรคข้ออักเสบนั่นคือ อาการปวด และอ่อนเพลีย ซึ่งคนไข้เองก็จะสรุปเอาว่าเมื่อเพลียก็พัก เมื่อปวดก็อย่าขยับ แต่จริงๆ แล้ว กลับต้องทำให้มีสมดุลระหว่างออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ กับการพักข้อ

ในกรณีที่ตัดสินใจว่า จะแข็งใจทนปวดเพื่อต่อสู้กับโรคด้วยการออกกำลังกาย ก็ควรจะทำแบบค่อยเป็นค่อยไป ขยับข้ออย่างช้าๆ เป็นจังหวะอย่างไม่มีการกระชากหรือกระตุก หลีกเลี่ยงการสร้างความระคายเคืองแก่ข้อที่ปวด หรืออักเสบอยู่ โดยพิจารณารับประทานแอสไพรินหรือเอ็นเสดขนานอื่นๆ 1 ชั่วโมงก่อนออกกำลังกาย

ควรจะมีการอบอุ่นร่างกายเสียก่อนโดยการนวด อาบน้ำอุ่น หรือประคบร้อนแล้ว ยืดเหยียดกล้ามเนื้อที่จะใช้ในการออกกำลังกาย

เมื่อเริ่มออกกำลังกายแล้วก็ควรจะใช้เวลาวันละ 30 นาที เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุด แต่อาจทำช่วงละ 10 นาที หลายๆ ช่วง ให้ได้ผลรวม 30 นาทีก็ได้

คำเตือน : ถ้ามีอาการปวดที่เกิดขึ้นใหม่และกินเวลานานถึง 2 ชั่วโมงหลังการออกกำลังกาย หมายความว่าท่านได้ออกกำลังกายโอเว่อร์เกินไปแล้ว

• การนวด

การนวดช่วยลดอันตราการเต้นของหัวใจ เพิ่มโลหิตไหลเวียน ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ เพิ่มการหลั่งสารเอ็นเดอร์ฟินในสมอง เพื่อช่วยสร้างความรู้สึกชื่นมื่น ผลต่างๆ เหล่านี้ช่วยบรรเทาความตึงตัวของกล้ามเนื้อ ลดความเซ็งเศร้าซึม และความวิตกกังวล อีกทั้งลดความรับรู้เรื่องการปวด

เทคนิคการนวดสามารถเรียนรู้ได้ในหมู่สมาชิกของครอบครัว

• การฝังเข็ม

หมอที่ได้ฝึกอบรมเทคนิคการฝังเข็ม สามารถฝังเข็มในจุดต่างๆ ของร่างกายเพื่อลดอาการปวดจากข้ออักเสบได้ โดยเข็มจะไปกระตุ้นการหลั่งเอ็นเดอร์ฟิน

• การใช้ยากลุ่มพิเศษ มียาและอาหารเสริมนอกเหนือจากที่กล่าวไว้ในบทยารักษาโรคข้ออักเสบ อาทิเช่น

• ยากลูโคซามีน (Glucosamine และ Chondroitin Sulfate) สารเหล่านี้พบตามธรรมชาติอยู่แล้วในกระดูกอ่อน แต่ก็มีคนสกัดมาขายเป็นอาหารเสริม หลังจากมีงานวิจัยที่บอกว่าช่วยบรรเทาปวดได้ โดยยังไม่ทราบแน่ชัดว่า ช่วยรักษาด้วยกลไกออกฤทธิ์อย่างไร แต่ยังไม่มีฤทธิ์ข้างเคียงร้ายแรงจึงปลอดภัยพอสมควร ส่วนผลระยะยาวยังไม่ทราบ

• วิตามินเป็นอาหารเสริม กรดไขมันโอเมกา-3 ซึ่งพบในปลาที่อาศัยอยู่ในน้ำเย็น มีคนสกัดมาเป็นอาหารเสริม เพราะให้วิตามินต้านออกซิเดชั่นหลายตัว คือวิตามินเอ ซี และอี ซึ่งอาจช่วยบรรเทาอาการของข้ออักเสบได้ชั่วคราว แต่ความปลอดภัยและประสิทธิภาพยังต้องรอคอย ผลการศึกษาขนาดใหญ่และเป็นระยะยาว

• นอกจากนี้ยังมีสารอื่นๆ ที่อาจเป็นทางเลือก เช่น การบำบัดด้วยอโรมา พิษงูหรือผึ้ง กำไลทองแดง สมุนไพร แม่เหล็ก DMSO (Dimethyl sulfoxide) ซึ่งบางอย่างอาจได้ผล แต่ความคุ้มค่าเสี่ยงยังไม่ทราบแน่ชัด

• การฉีดยา

มีการใช้สารกรดไฮยาลูโรนิก (Hyaluronic Acid) ซึ่งเป็นสารหล่อลื่นข้อตามธรรมชาติอยู่แล้ว มาฉีดเข้าไปในข้อเพื่อช่วยบรรเทาปวด โดยเข้าไปชดเชยสารดังกล่าวที่หายไปจากข้อ

หมอจะฉีด HYALGAN เข้าข้อเข่า สัปดาห์ละครั้งติดต่อกัน 5 สัปดาห์ โดยจะฉีดยาชาที่ผิวหนังเสียก่อน เพราะการฉีดยาจะเจ็บ เพราะยาข้นจนต้องใช้เข็มฉีดยาขนาดใหญ่ ราคาค่ายาฉีด 5 ครั้ง ตก 655 เหรียญ ที่สหรัฐอเมริกา โดยยังไม่รวมค่าหมอ แต่จะช่วยลดปวดได้ถึง 12 เดือน

ยาฉีดอีกขนานหนึ่งคือ Synvisc ซึ่งฉีด 3 ครั้ง ราคารวม 490 เหรียญ ทำให้หายปวดได้นานราว 6 เดือน

• การกระตุ้นด้วยไฟฟ้า

วิธีการที่คล้ายคลึงกับหลักการฝังเข็มคือ TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) ซึ่งจะใช้อีเล็คโทรดแปะติดผิวหนัง แล้วปล่อยกระแสไฟฟ้าแรงต่ำ เพื่อไปสะกัดกั้นกระแสไฟฟ้า ที่ส่งสัญญาณความเจ็บปวดจากสมอง

• แนวทางการรักษาที่อยู่ระหว่างการวิจัย

• ยาใหม่ เช่น Infliximab เริ่มออกมาให้แพทย์เลือกใช้รักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
• ยาต้านจุลชีพเพื่อรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ตามความเชื่อที่ว่าการติดเชื้อเป็นตัวกระตุ้นโรคข้อ
• อุปกรณ์กรองเลือด Prosorba Cilumn โดยให้เลือดไหลผ่านอุปกรณ์นี้ เพื่อขจัดโปรตีนที่เป็นสาเหตุของข้ออักเสบออกไป
• การปลูกถ่ายกระดูกอ่อน โดยนำเซลล์กระดูกอ่อนปกติมาเพาะเลี้ยงห้องปฏิบัติการแล้วฉีดกลับเข้าไปในข้อ