มาที่นี่ ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ภาษาไทย
จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน   INTERNET   ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ
http://i.am/thaidoc    หรือ     http://hey.to/yimyam


การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ


การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ นับว่ามีความสำคัญยิ่งต่อการรักษาคู่สมรสที่มีบุตรยาก ถือเป็นการหาสาเหตุของฝ่ายชายที่ทำง่ายไม่ต้องเจ็บตัว และได้ข้อมูลมากพอสมควรในการวางแผนการรักษา

หากผลการวิเคราะห์ออกมา ปกติ เพียงครั้งเดียวจะเป็นข้อยุติไม่ต้องทำการตรวจซ้ำอีก ประเด็นของสาเหตุและการรักษาจึงมุ่งเน้นที่ฝ่ายหญิงเป็นหลัก

แต่ถ้าผลการวิเคราะห์ว่า ผิดปกติ จะยังไม่ถือเป็นข้อยุติ ต้องทำการตรวจซ้ำอีกครั้ง เพื่อยืนยันก่อนให้การรักษา

  • วิธีการตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิแบ่งเป็น

1. การตรวจวิเคราะห์จากสภาพภายนอก
2. การตรวจวิเคราะห์คุณสมบัติของ ตัวอสุจิ ด้วยกล้องจุลทรรศน์หรือคอมพิวเตอร์
3. การตรวจทางชีวเคมี
4. การทดสอบการทำงานของตัวอสุจิ
ในที่นี้จะกล่าวถึงเฉพาะการตรวจวิเคราะห์สภาพภายนอก และคุณสมบัติของอสุจิเท่านั้น

  • การเก็บเชื้ออสุจิ

การเก็บเชื้ออสุจิ เป็นขั้นตอนสำคัญของการวิเคราะห์ขั้นตอนหนึ่ง เพราะถ้าเก็บเชื้ออสุจิไม่ถูกต้อง ผลการวิเคราะห์และแผนการรักษาจะผิดไปด้วย ดังนั้นจึงมีข้อแนะนำดังนี้
1. ควรทำการเก็บเชื้ออสุจิขณะที่ร่างกายสมบูรณ์พร้อมไม่เจ็บป่วย
2. ควรงดเว้นร่วมเพศหรือหลั่งน้ำอสุจิก่อนมาทำการตรวจ 2-7 วัน โดยไม่จำเป็นต้องงดเว้นนานเป็นเดือน หรือหลายสัปดาห์ เพราะหากงดเว้นนานเกิน 7 วัน จะเป็นผลให้ตัวอสุจิเคลื่อนไหว (โดยเฉพาะเคลื่อนไหวไปข้างหน้า) ได้น้อยลง อย่างไรก็ตามควรงดเว้นมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 2 วัน มิฉะนั้นจำนวนและความเข้มข้นของเชื้ออสุจิจะลดลง
3. ล้างมือให้สะอาดและทำการเก็บเชื้อด้วยวิธีช่วยตัวเอง (Masturbation) ห้ามร่วมเพศก่อนแล้วมาหลั่งออกภายนอก และห้ามใส่ถุงยางขณะเก็บเชื้อ เพราะสารหล่อลื่นในถุงยางจะเป็นอันตรายต่อตัวอสุจิ
4. ควรเก็บเชื้ออสุจิใสภาชนะที่สะอาดปากกว้าง ซึ่งทางห้องปฏิบัติการได้จัดเตรียมไว้ให้ ไม่ควรเก็บเชื้อใส่ภาชนะที่จัดหามาเอง เพราะวัสดุบางอย่างอาจมีสารที่เป็นพิษต่อตัวอสุจิ ทำให้การแปรผลผิดไป
5. ควรมาเก็บเชื้ออสุจิ ในสถานที่ที่จัดเตรียมไว้ให้ใกล้กับห้องปฏิบัติการ หากทำการเก็บเชื้อที่อื่นก็ควร นำเชื้ออสุจิ มาส่งห้องปฏิบัติการไม่นานเกินกว่า 1 ชั่วโมงหลังจากเก็บเชื้อได้
  • การตรวจวิเคราะห์อสุจิจากสภาพภายนอก

ลักษณะทั่วไป น้ำอสุจิที่หลั่งออกมาใหม่ๆ จะมีลักษณะเป็นวุ้นเหนียวข้นจับตัวเป็นก้อนสีขาวขุ่นปนเทา เนื้อละเอียดนวลเมื่อทิ้งไว้ในอุณหภูมิปกติจะละลายตัวเองเป็นน้ำเหลวๆ (Liquefaction) ภายใน 30 นาที ในกรณีที่การละลายตัวช้ากว่าเวลาดังกล่าวสันนิษฐานว่าน่าจะมีปัญหาด้านการทำงานของต่อมลูกหมาก ซึ่งทำหน้าที่สร้างน้ำย่อยช่วยในการละลายตัวเป็นน้ำเหลว (Liquefaction)

หากน้ำอสุจิที่หลั่งออกมามีลักษณะเหลวใส (Clear) มักแสดงถึงว่ามีจำนวนและความเข้มข้นของอสุจิน้อยเกินไป ในกรณีที่น้ำอสุจิมีสีน้ำตาลแสดงว่าน่าจะมีเม็ดเลือดแดงปนเปื้อน (Haematoospermia)

น้ำอสุจิควรได้รับการตรวจทันทีที่มีการละลายตัว (Liquefaction) โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายใน 1 ชั่วโมงภายหลังเก็บเชื้อ

  • ค่าความเป็นกรดเป็นด่าง (pH)

ปกติค่าความเป็นกรด-ด่างของน้ำอสุจิมีค่าอยู่ระหว่าง 7.2-8.0
ถ้าค่า pH มากกว่า 8.0 อาจหมายถึงมีการติดเชื้อและมีการหลั่งของของเหลวจากต่อมลูกหมาก ซึ่งมีฤทธิ์เป็นกรดลดลง
ถ้าค่า pH น้อยกว่า 6.4 ให้สงสัยว่ามีการอุดตันของท่อนำน้ำอสุจิจากถุงเก็บเชื้อ (Seminal Vesicles)


การตรวจวิเคราะห์คุณสมบัติของตัวอสุจิ


  • จำนวนและความเข้มข้นของเชื้ออสุจิ (Sperm Count & Concentration)

ความเข้มข้นของอสุจิพบมากที่สุดในคนปกติทั่วไปจะมากกว่า 40 ล้านตัวต่อมิลลิลิตร ซึ่งคำนวณเป็นจำนวนอสุจิ ทั้งหมดที่หลั่งออกมาแต่ละครั้งจะมีค่าระหว่าง 150-200 ล้านตัว

ในทางการแพทย์จำนวนอสุจิที่ถือว่าปกติจะต้องมากกว่า 20 ล้านตัวต่อมิลลิลิตรขึ้นไป หากอสุจิมีจำนวนน้อยกว่า 10 ล้านตัวต่อมิลลิลิตร (Oligospermia) ความสามารถในการปฏิสนธิตามธรรมชาติ จะลดลงอย่างมาก แต่ถ้ามากกว่า 300 ล้านตัวต่อมิลลิลิตรจะถือว่ามีความหนาแน่นของอสุจิมากเกินไป (Polyzoospermia) เป็นปัญหาด้านมีบุตรยากเช่นเดียวกันเนื่องจาก (แม้ว่ารูปร่างของอสุจิจะปกติก็ตาม) การเคลื่อนไหวของตัวอสุจิ โดยเฉพาะเคลื่อนไหวไปข้างหน้าจะลดน้อยลง

  • การเคลื่อนที่ของตัวอสุจิ (Motility)

ถือว่ามีความสำคัญมากในการเข้าปฏิสนธิกับไข่ โดยปกติต้องเคลื่อนไหวไปข้างหน้า (Forward Pro-gression) ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของจำนวนอสุจิทั้งหมด การเคลื่อนที่ของตัวอสุจิมีหลายระดับ (Grade)
ระดับ 0 : ไม่เคลื่อนไหว
ระดับ 1 : เคลื่อนไหวอยู่กับที่
ระดับ 2 : เคลื่อนไหวไปข้างหน้าอย่างช้าๆ
ระดับ 3 : เคลื่อนไหวไปข้างหน้าค่อนข้างตรงด้วยความเร็วปานกลาง
ระดับ 4 : เคลื่อนไหวไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว
ในน้ำอสุจิ ปกติทั่วไปมักจะมีตัวอสุจิ เคลื่อนไหวได้ดีไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 และอย่างน้อยร้อยละ 60 จะมีการเคลื่อนไหวไปข้างหน้าได้ดีในระดับ 3 หรือ 4

เวลาตั้งแต่เก็บเชื้อจนกระทั่งตรวจวิเคราะห์จะมีอิทธิพลอย่างมากต่อการเคลื่อนไหวของตัวอสุจิ เวลายิ่งนานการเคลื่อนไหวของอสุจิยิ่งไม่ดี ดังนั้นจึงไม่ควรนำน้ำอสุจิมาส่งห้องปฏิบัติการช้าเกินกว่า 1 ชั่วโมงภายหลังจากเก็บเชื้อได้

  • รูปร่างของตัวอสุจิ (Moorphology)

รูปร่างตัวอสุจิปกติจะมีส่วนหัว (Head) เป็นรูปวงรี ส่วนลำตัว (Midpiece) ป้อมและสั้นกว่าส่วนหัวเล็กน้อย ส่วนหาง (Tail) จะยาวกว่าส่วนหัว 7-15 เท่า มีลักษณะค่อยๆ เรียวเล็กลงเรื่อยๆ ทำหน้าที่โบกพัด เพื่อเคลื่อนไหวไปทางข้างหน้า

โดยทั่วไปน้ำอสุจิที่หลั่งออกมาจะมีตัวอสุจิที่รูปร่างผิดปกติปะปนอยู่ด้วยแต่มักไม่เกินร้อยละ 30-40 ถ้าเกินกว่านี้ถือว่าผิดปกติ ซึ่งอาจจะเกิดเนื่องจากโครโมโซมผิดปกติหรือได้รับสารพิษเข้าไป

Kruger และคณะได้แนะนำให้ใช้วิธีที่เรียกว่า Strict Criteria ในการตรวจดูรูปร่างของตัวอสุจิ โดยย้อมอสุจิด้วยสีพิเศษ (Diff-Quik Stain) ผลสรุปได้ว่า
1. น้ำอสุจิที่ปกติ (Normal : ตัวย่อ N) จะตรวจพบตัวอสุจิ ที่มีรูปร่างปกติมากกว่าร้อยละ 14
2. น้ำอสุจิที่คุณภาพค่อนข้างดี (Good Prognosis : ต่อย่อ G) จะตรวจพบตัวอสุจิมีรูปร่างปกติร้อยละ 4-14
3. น้ำอสุจิที่คุณภาพไม่ดี (Poor : ตัวย่อ P) จะตรวจพบตัวอสุจิที่มีรูปร่างปกติน้อยกว่าร้อยละ 4
  • การแปรผลการตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ

ค่าปกติของน้ำอสุจิตามข้อกำหนดขององค์การอนามัยโลกปี พ.ศ.2535
- ปริมาตร (Volume) 2 มิลลิลิตรหรือมากกว่า
- ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) 7.2-8.0
- ความเข้มข้นของตัวอสุจิ (Sperm Concentration) 20 X 10 6 ตัวต่อมิลลิลิตรหรือมากกว่า
- จำนวนตัวอสุจิทั้งหมด (Total Sperm Count) 40 X 10 6 ตัวต่อการหลั่งแต่ละครั้งหรือมากกว่า
- การเคลื่อนไหว (Motility) 50% หรือมากกว่า (เคลื่อนที่ไปข้างหน้า)
- รูปร่าง (Morphology) 30% หรือมากกว่า (รูปร่างปกติ)
- การมีชีวิต (Vitality) 75% หรือมากกว่า
- จำนวนเม็ดเลือดขาว (White Blood Cells) น้อยกว่า 1 x 10 6 ตัวต่อมิลลิลิตร
  • การรายงานผลการวิเคราะห์น้ำอสุจิแบ่งออกเป็น

- Normozoospermia น้ำอสุจิมีค่าปกติทั้งหมด
- Oligozoospermia น้ำอสุจิมีจำนวนตัวอสุจิน้อยกว่า 20 ล้านตัว/มิลลิลิตร
- Asthenozoospermia น้ำอสุจิมีอสุจิที่เคลื่อนไหวผิดปกติมากกว่า 50%
- Teratozoospermia น้ำอสุจิมีตัวอสุจิรูปร่างผิดปกติมากกว่า 30%
- Necrozoospermia ตัวอสุจิทั้งหมดไม่มีการเคลื่อนไหว
- Azoospermia ไม่พบตัวอสุจิ ในน้ำอสุจิที่หลั่งออกมา
- Aspermia ไม่มีน้ำอสุจิออกมาเลย
การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ เป็นกระบวนการหาสาเหตุภาวะมีลูกยากของฝ่ายชายที่ทำได้ง่ายไม่เจ็บตัว และให้ข้อมูลจำนวนมาก การตรวจวิเคราะห์ในปัจจุบันทั้งโดยวิธีตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์หรือคอมพิวเตอร์ ต่างก็ให้ข้อมูลที่แม่นยำถูกต้อง ข้อมูลเหล่านี้มีความจำเป็นในการกำหนดแนวทางการรักษา ซึ่งไม่ว่าผลการตรวจวิเคราะห์จะเป็นเช่นไร เทคโนโลยีสมัยใหม่ช่วยเหลือได้เสมอ


(update 14 มีนาคม 2002)
[ ที่มา... นิตยสารแม่และเด็ก  ปีที่ 24 ฉบับที่ 349 มีนาคม 2544 ]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600