หูอักเสบในเด็กส่วนใหญ่ในเด็กเกิดจากการอักเสบของหูชั้นกลางครับ โดยการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ขณะที่ท่อยูสเตเชียนเกิดผิดปกติขึ้นจากสาเหตุ เช่น ต่อมอะดีนอยด์โต การบวมของเยื้อบุท่อ เช่น โรคภูมิแพ้ โรคหวัดสารระคายเคืองทำให้ท่อยูสเตเชียนตีบแคบลง ความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับกล้ามเนื้อที่เปิดท่อยูสเตเชียน เช่น เพดานปากโหว่ การเจริญผิดปกติของโครงสร้างใบหน้าและกะโหลกศีรษะ

ท่อยูสเตเชียน ทำหน้าที่เป็นช่องทางถ่ายเทของเหลวที่เกิดในหูชั้นกลางให้ออกไปสู่โพรงหลังจมูก โดยการทำงานของเซลล์เยื้อบุ เพื่อช่วยปรับความดันในหูชั้นกลางทำให้เกิดการไหลเวียนของอากาศ ในบริเวณนี้ทุกครั้งที่กลืนหรือหาวส่งผลให้ช่องหูชั้นกลางมีความดันใกล้เคียงกับสิ่งแวดล้อมป้องกันไม่ไห้สารต่างๆ รวมทั้งเชื้อโรคเข้าไปในหูชั้นกลางได้

สาเหตุ

• พบว่าส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Hemophilus influenzae และ Moraxella catarrhalis ในเด็กอายุน้อยกว่า 6 ปี
• ส่วนเด็กโตและผู้ใหญ่มักเกิดจาก Streptococcus peneumoniae หากเด็กเล็กมาก เด็กเกิดใหม่และผู้ป่วยภูมิต้านทานผิดปกติ อาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรียชนิดอื่นซึ่งแตกต่างกัน

สังเกตลูกดูกันหน่อย

• มีไข้
• ปวดหู
• หูอื้อ
• เด็กใช้นิ้วแหย่รูหู และจะไม่ยอมให้ผู้อื่นจับหรือดูหู
• ร้องไห้งอแง เวียนศีรษะ
• คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
• ถ้ามีหนองไหลจากช่องหูแล้ว อาการปวดมักจะลด
• เมื่อจับหรือแตะต้องบริเวณใบหู หรือรูหูมักจะไม่เจ็บ

ลักษณะที่แพทย์มักตรวจพบ

• แก้วหูอักเสบแดง
• เส้นเลือดของแก้วหูเพิ่มมากขึ้นและมักจะโปร่งนูนออกมา ทำให้มองเห็นส่วนต่างๆ ในหูชั้นกลางไม่ชัดเจน
• การขยับตัวของแก้วหูลดลง
• ถ้ามีการทะลุของแก้วหู อาจมีของเหลวเป็นหนองหรือเลือดออกมาที่ช่องหูชั้นนอก

การรักษา

ใช้ยาปฏิชีวนะ โดยดูจากชนิดของแบคทีเรียต้นเหตุ ราคาของยาและผลข้างเคียงที่อาจจะเกิดจากยาหรือการแพ้ยา เมื่อรักษาไป 48-72 ชั่วโมงแล้วยังไม่ดีขึ้น มีอาการไข้สูง ปวดหูมาก ไม่สบายมาก อาการรุนแรงหรือมีอาการแทรกซ้อน ผู้ป่วยมีระบบภูมิคุ้มกันต่ำ เช่นโรคเบาหวาน หรือได้รับยากดภูมิต้านทานประเภท สเตียรอยด์ ผู้ป่วยอายุน้อยๆ การเจาะแก้วหูจะช่วยบรรเทาอาการปวดและนำหนองไปเพาะหาเชื้อต้นเหตุ

ถ้ามีอาการคัดจมูกหรือนำมูกไหล จะให้ยาลดน้ำมูกหรือยาลดบวมเพื่อช่วยให้ท่อยูสเตเชียนยุบบวมลง นอกจากนั้นแพทย์มักให้ยาแก้ปวดหรือยาลดไข้

ของเหลวในหูชั้นกลางเกิดขึ้นจากการอักเสบเฉียบพลัน มักจะมีอาการอยู่ไม่เกิน 12 สัปดาห์ และเด็กโตมักหายได้เร็วกว่าเด็กเล็ก

สาเหตุ

• แบคทีเรียที่พบคือ Pseudomonas aeroginosa

สังเกตลูกกันหน่อย

• มีของเหลวไหลจากหู อาจมีอยู่ตลอดเวลาหรือเป็นๆ หายๆ ส่วนใหญ่เป็นหนอง อาจมีกลิ่นเหม็น
• ไม่ปวดและมีไข้
• แก้วหูที่ทะลุจะมีขนาดต่างๆกันอาจเห็นเป็นพังผืดหรือเป็นแผ่น

การรักษา

• รักษาโดยการทำความสะอาดหูเพื่อเอาหนองออก อาจใช้สำลีพันปลายเครื่องมือ เช็ดน้ำหนองออก หรือใช้เครื่องดูดออก
• ให้ยาปฏิชีวนะเมื่อการอักเสบเฉียบพลันเกิดขึ้นใหม่ หรือเกิดภาวะแทรกซ้อน
• ให้ยาหยอดหูหากมีหนอง โดยหลีกเลี่ยงยาที่อันตรายต่อหูชั้นใน เช่น neomycin,kanamycin หรือ สเตียรอยด์ เพราะเมื่อใช้นานจะเกิดเชื้อราในหูชั้นนอก
• ไม่จำเป็นต้องใช้ยากลุ่มแก้แพ้หรือลดบวมในกรณีที่ไม่มีการติดเชื้อหรือโรคภูมิแพ้ของทางเดินหายใจ
• หากมีการผ่าตัด อายุที่เหมาะสมขณะที่ผ่าตัดควรมากกว่า 8 ปี และควรทำความสะอาดหลังจากหูหายอักเสบและแห้ง แต่แก้วหูยังมีรูทะลุ เพราะนอกจากการอักเสบติดเชื้อของทางเดินหายใจลดลงแล้ว เด็กก็โตพอที่จะร่วมมือมากกว่า แต่ในรายที่มีอาการปวดหู ปวดศีรษะหนองมีกลิ่นเหม็นและออกมาเรื่อยๆ อาจมีอาการแทรกซ้อน ต้องผ่าตัดโดยเร็ว

สังเกตลูกกันหน่อย

• ไม่มีอาการติดเชื้อที่ชัดเจน
• หูอื้อ
• ไม่ปวดหู
• ไม่มีไข้
• ไม่มีของเหลวไหลจากหู
• เด็กชอบแคะหรือแยงหูบ่อยๆ หรือเปิดวิทยุหรือโทรศัพท์เสียงดังมาก
• ไม่ปวดเมื่อแตะต้องบริเวณหู

ลักษณะที่แพทย์มักตรวจพบ

• ตรวจพบแก้วหูถูกดึงรั้งเข้าไปสู่หูชั้นกลางไม่พบการอักเสบ
• บางรายเห็นน้ำขังหรือเห็นฟองอากาศในหูชั้นกลาง
• การขยับตัวของแก้วหูลดน้อยลง
• ตรวจการได้ยินลักษณะแบบการนำเสียงบกพร่อง

การรักษา

• ยาปฏิชีวนะไม่มีความจำเป็น นอกจากกรณีที่ เป็นๆ หายๆ หรืออักเสบเฉียบพลันบ่อยๆ
• ให้ยาแก้แพ้หรือยาลดบวมเมื่อมีอาการติดเชื้อหรือภูมิแพ้ของทางเดินหายใจส่วนบน
• แพทย์มักแนะนำให้ผู้ป่วยให้ใช้วิธีการเปิดท่อยูสเตเชียน โดยการเปิดจมูกทั้ง 2ข้างแล้วอักลมแรงๆ ไปสู่ส่วนของหู หรือปิดจมูกข้างเดียวแล้วสั่งน้ำมูกอย่างแรง
• หลีกเลี่ยงการดำน้ำ การอยู่ที่ที่มีระดับความสูง หรือเครื่องบินที่กำลังขึ้นหรือลง
• ทำการผ่าตัดเจาะแก้วหูเมื่อเด็กมีการได้ยินเสียงลดลง

ตามปกติแล้วเมื่อมีอาการผิดปกติของรางกาย เด็กเล็กๆ จะยังคงบอกถึงความผิดปกตินั้นๆ ไม่เป็น ต้องอาศัยการหาข้อมูลความรู้และการสังเกตความผิดปกติต่างๆ จากตัวคุณพ่อคุณแม่เป็นสำคัญ โดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับช่องหู ทางที่ดีหากมีอาการผิดปกติดังกล่าวข้างต้น รีบพาลูกไปพบแพทย์จะเป็นวิธีการที่ดีที่สุดครับ

• มักเกิดอักเสบของโพรงอากาศกระดูกหลังหู
• ปวดหลังหูมาก อาจเกิดฝีหนองหลังใบหู กด เจ็บ
• เมื่อดึงใบหูจะปวดมากขึ้น
• ใบหูอาจกางออกซึ่งเห็นได้ชัดเจนเมื่อมองทางด้านหลัง
• หนองไหลออกจากหูมากขึ้นและมีกลิ่นเหม็นต้องผ่าตัดเอาหนองออก
• มีการอ่อนแรงของประสาทสมองเส้นที่ 7

โดยการผ่าตัดเพื่อป้องกันไม่ให้โรคประสาทเสื่อมจนใช้การไม่ได้ การอักเสบของอวัยวะควบคุมการทรงตัว ซึ่งมีอาการเวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน การติดเชื้อของระบบประสาทส่วนกลาง ทั้งเยื้อหุ้มสมองอักเสบและฝีในเนื้อสมอง

ต้องกระทำอย่างเร่งด่วน ทั้งการติดเชื้อในหูและภาวะแทรกซ้อนการติดเชื้อระบบส่วนกลางให้ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด ผ่าตัดเอาฝีหนองในสมอง และผ่าตัดเอาส่วนที่มีเชื้อในหูชั้นกลาง บางรายมีการติดเชื้อของเส้นเลือดในกะโหลกศีรษะ และมีความผิดปกติของระบบไหลเวียนน้ำไขสันหลัง