|
ฟันปลอม คือ ฟันที่ทำขึ้นเพื่อทดแทนฟันธรรมชาติที่สูญเสียไป มีทั้งชนิดติดแน่น และถอดได้
โดยอาจใส่เฉพาะบางส่วน หรือใส่ทั้งปาก จึงเกิดมีคำถามขึ้นบ่อยๆ ว่า เมื่อไรควรใส่ฟันปลอม
ถ้าถอนฟันแล้วต้องใส่ฟันปลอมทดแทนทุกซี่หรือไม่ บางท่านอาจเคยมีประสบการณ์แล้วว่าถอนฟันไป
เมื่อต้องการใส่ฟันทันตแพทย์กลับบอกว่าไม่จำเป็น หรือไม่ต้องใส่
ฟันที่ถอนไปแล้วไม่ต้องใส่แน่ๆ คือ ฟันคุด ซึ่งมักจะเป็นฟันกรามซี่สุดท้ายล่าง
อาจพบฟันบนด้วยแต่น้อยกว่าฟันล่าง ฟันคุดนี้ถ้าโผล่ขึ้นมาในช่องปากเป็นบางส่วน แล้วขึ้นต่อไม่ได้
เนื่องจากชนกับฟันข้างเคียง ก็ควรถอนออกเพราะมีโอกาสอักเสบและปวดได้ ถึงแม้ว่าจะคุดเฉพาะฟันล่าง
ก็ควรถอนฟันบนคู่สบออกไปด้วย โดยไม่ต้องเสียดายว่า ฟันยังดีอยู่ คนไข้บางคนไม่ยอมถอนฟันบนออก
เพราะกลัวว่าจะต้องใส่ฟันปลอม เมื่อทราบดังนี้แล้ว จึงควรหมดกังวลเรื่องการใส่ฟันได้
เหตุผลที่เมื่อถอนฟันกรามคู่ที่ 3 หรือคู่สุดท้ายนี้เมื่อถอนออกแล้วไม่ต้องใส่ฟันปลอม
เพราะฟันคู่นี้ไม่ได้ใช้เคี้ยวอาหาร เนื่องจากอยู่ลึกหรือในเกินไป ส่วนมากจะใช้ฟันกรามน้อย
และฟันกรามใหญ่ คู่ที่ 1 เคี้ยวอาหาร
ส่วนที่ต้องแนะนำให้ถอนฟันคู่สบที่ดีๆ ออกด้วย เพราะเมื่อถอนฟันคุดออกไป ฟันตรงข้ามก็จะไม่มีคู่สบ
ฟันซี่นี้จะยื่นยาวออกมาเรื่อยๆ เพราะไม่มีฟันตรงข้ามยันไว้ ฟันที่ยื่นยาวออกมานี้จะทำให้เศษอาหารติดฟันง่าย
ซึ่งนอกจากจะก่อให้เกิดความรำคาญแล้ว ยังทำให้เกิดฟันผุบริเวณซอกฟันได้ง่าย ฟันนี้เมื่อยาวมากจนชนสันเหงือกตรงข้าม
จะทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเป็นแผลได้
ฟันที่ขึ้นซ้อนก็เช่นกัน เมื่อถอนออกแล้ว และไม่มีช่องว่าง หรือมีเพียงเล็กน้อย ก็ไม่จำเป็นต้องใส่ฟัน
อาจใช้วิธีอุดแต่งเติมซี่ฟันให้ใหญ่ขึ้น เพื่อปิดช่องว่างนี้
บางคนมีฟันเกิน คือมีมากกว่า 32 ซี่ ฟันเกินนี้มักพบบริเวณฟันหน้าตัดบนซี่กลางและฟันกรามน้อยล่าง
ผู้ที่มีฟันเกินนั้นฟันมักจะซ้อนเกด้วย เพราะขากรรไกรมีขนาดเหมาะสมสำหรับฟันที่ขึ้นปกติเท่านั้น
จึงควรถอนฟันที่เกินออก ถ้าพบได้เร็ว และถอนออกก่อนที่ฟันแท้ในตำแหน่งนั้นขึ้นมา
ฟันในตำแหน่งนั้นก็จะขึ้นได้ปกติ แต่ถ้าไม่ทราบว่าเป็นฟันเกิน ปล่อยไว้จนฟันปกติขึ้นมาก็อาจซ้อนเกได้
เมื่อถอนฟันเกินออก อาจมีช่องว่าง ควรจัดฟันเพื่อปิดช่องว่าง หรือเพื่อให้ฟันกลับเข้าอยู่ตำแหน่งที่ถูกต้อง
ถ้าจัดฟันไม่ได้จึงใส่ฟันปลอมแทน
ที่กล่าวมานี้คือ ตัวอย่างกรณีที่ไม่ต้องใส่ฟันปลอม แต่ก็มีหลายกรณีเหมือนกัน ซึ่งเมื่อผู้ป่วยประสงค์จะใส่ฟันปลอม
และทันตแพทย์พิจารณาแล้วว่าจำเป็นต้องใส่ แต่ยังทำไม่ได้ทันที จะต้องมีการจัดตำแหน่งฟัน หรือเนื้อเยื่อ
รวมทั้งกระดูกขากรรไกรให้พร้อมหรือเหมาะสมก่อน จึงจะใส่ฟันปลอมได้
ถ้าท่านมีฟันหายไปเพียง 1 ซี่หรือ 2 ซี่ ฟันปลอมที่เหมาะสม คือฟันปลอมชนิดติดแน่น
ซึ่งติดอยู่ในช่องปากได้ โดยการยึดบนฟันหลัก 2 ข้างของช่องว่าง ดังนั้นฟันหลักต้องแข็งแรง
ไม่เป็นโรคปริทันต์ หรือรากฟันอักเสบ ซึ่งจะตรวจพบได้โดยการถ่ายภาพรังสี ถ้าพบพยาธิสภาพ
ทันตแพทย์จะแนะนำให้รักษาให้เรียบร้อยก่อนที่จะใส่ฟันติดแน่น
ส่วนท่านที่ฟันถูกถอนออกไปแล้วหลายซี่ อาจทำฟันปลอมติดแน่นไม่ได้ ต้องทำฟันปลอมถอดได้
ฟันปลอมชนิดนี้จะมีส่วนแขนซึ่งเป็นตำขอเกาะที่ฟันหลัก และส่วนฐานวางบนกระดูกและเนื้อเยื่อในช่องปาก
ดังนั้นก่อนใส่ฟัน ทันตแพทย์จะต้องตรวจดูฟันหลักว่าแข็งแรงพอสำหรับเป็นตัวยึดหรือไม่ รูปร่างฟันเหมาะสมหรือไม่
อาจต้องกรอแต่ง หรืออุดฟันใหม่ให้เหมาะสมกับตะขอที่จะวาง ต่อไปจึงดูเนื้อเยื่อในช่องปากว่าเหมาะสม
ที่จะวางฐานฟันปลอมหรือไม่ เนื้อเยื่อที่นิ่มๆ และมีการอักเสบ จะต้องรักษา หรือทำการผ่าตัดให้อยู่ในสภาพดีก่อน
เนื้อเยื่อที่ดึงรั้งยึดกระพุ้งแก้มกับสันเหงือกไว้จะต้องตกแต่งใหม่
มิฉะนั้นเมื่อใส่ฟันปลอมกดทับจะเจ็บส่วนกระดูกขากรรไกร จะต้องไม่มีปุ่มกระดูกโปนออกมา
เพราะกระดูกเหล่านี้จะมีเพียงเนื้อเยื่อบางๆ คลุม เมื่อวางส่วนฐานของฟันปลอมทับไปจะทำให้เจ็บมาก
ถ้าออกแบบฐานฟันปลอมให้หลีกเลี่ยงปุ่มกระดูกนี้ได้ ก็ไม่ต้องตกแต่งกระดูก แต่ถ้าเลี้ยงไม่ได้
ก็จำเป็นต้องตกแต่งกระดูกขากรรไกรให้เรียบก่อน
ที่กล่าวมาทั้งหมดเป็นตัวอย่างของฟันที่ถูกถอนไปแล้ว ว่าเมื่อไรต้องใส่ฟัน
และเมื่อไรไม่จำเป็นต้องใส่ฟันและเมื่อต้องใส่แล้วจะต้องคำนึงถึงสภาพในช่องปากด้วย
ต้องมีการเตรียมช่องปากให้พร้อมที่จะรองรับฟันปลอม เพื่อให้การใส่ฟันปลอมมีประสิทธิภาพดีที่สุด
ผู้ป่วยที่ใส่ฟันปลอม จะได้มีฟันปลอมที่สวยงามเหมือนธรรมชาติและใช้เคี้ยวอาหารได้โดยไม่เจ็บ
ซึ่งเป็นความปรารถนาของทันตแพทย์ที่ทำด้วยค่ะ
(update 26 มิถุนายน 2002)
[ ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 25 ฉบับที่ 4 เมษายน 2544 ]
|
