1. ความคับข้องใจ เด็กที่ถูกขัดใจอยากได้อะไรแล้วไม่ได้อย่างใจ หรือมีความขัดแย้งในใจในเรื่องอื่นจะแสดงออกด้วยความก้าวร้าวได้

2. ลูกเห็นความรุนแรงที่บ้าน พ่อแม่ที่ทะเลาะและทุบตีทำร้ายร่างกายกันต่อหน้าลูกบ่อยๆ ลูกก็จะซึมซับความรุนแรงที่เห็นอยู่ทุกวัน รวมทั้งได้รู้เห็นความรุนแรงในละแวกบ้าน แต่ความรุนแรงที่เกิดขึ้นในบ้านจะมีอิทธิพลต่อลูกมากกว่า เป็นเพราะความรุนแรงนั้น เกิดขึ้นทับถมความขัดแย้งและความไม่อบอุ่นในบ้าน

3. การสั่งสอน พ่อแม่หลายคนรักลูกมาก เข้าข้างลูกไม่ว่าลูกจะทำอะไรผิดหรือถูก ก็ไม่เคยว่ากล่าวตักเตือน ว่าอะไรถูกผิด อะไรไม่ควรทำ(พ่อแม่ไม่ได้สอน) เมื่อเห็นลูกถูกรังแก หรือถูกแกล้งมา ก็จะยุให้ลูกต่อสู้ อย่ายอมแพ้ บางคนสนับสนุนให้ลูกไปชกต่อยกับเพื่อน แทนที่จะสอนวิธีแก้ไขปัญหา

4. ภาพความรุนแรงจากสื่อทุกชนิด การดูหนังสงคราม บทโหดเลวดีหรือเล่นเกมที่ใช้ความรุนแรง ทำให้ผู้ที่ทำงานกับเด็กกังวลไม่น้อย เกรงว่าเด็กจะเลียนแบบความรุนแรงอันนั้น ดังจะเห็นได้จากที่เด็กวัยอนุบาลหรือประถมแสดงท่าทางฟันดาบถือปืนหรือแสดงเป็นซูเปอร์แมน กระโดดจากต้นไม้อย่างที่ดูในหนัง อย่างไรก็ดี เด็กประถมก็จะเลียนแบบน้อยลง สำหรับหนังแอ๊กชั่น บางคนอาจแย้งว่าการดูหนังประเภทนี้ช่วยผ่อนคลายอารมณ์และสามารถปลดปล่อยความก้าวร้าว และรุนแรงของตนลงได้บ้าง แต่การเห็นความรุนแรงบ่อยจะทำให้คนเราเคยชิน จะใช้วิธีที่ได้เห็น และรับรู้มานั้นมาแก้ปัญหาของตัว

พ.ญ.เบญจพร ปัญญายง
ผอ.ศูนย์สุขภาพจิตเขต 13 กรมสุขภาพจิต