แม้ว่าสาเหตุที่จริงของมะเร็งเต้านมยังไม่ทราบแน่ แต่ประสบการณ์และงานวิจัยต่างๆ
ก็ทำให้เราพบว่ามีปัจจัยหลายอย่างที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านม อย่างไรก็ตาม
สมาคมปราบมะเร็งอเมริกันประมาณการณ์ไว้ว่าร้อยละ 70 ของมะเร็งเต้านม
เกิดขึ้นในผู้หญิงที่ไม่ปรากฏปัจจัยเสี่ยงมาก่อน
ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ มีอาทิเช่น
1. อายุ ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ
2. ประเทศบ้านเกิด สูงสุดถ้ากำเนิดในทวีปอเมริกาเหนือ
และยุโรปตอนเหนือปานกลางที่ยุโรปตอนใต้
และลาติอเมริกาและต่ำสุดที่เอเชียและอเมริกาใต้
3. ประวัติครอบครัว ถ้าผู้หญิงมีแม่หรือพี่สาวน้องสาวเป็นมะเร็งเต้านม
โอกาสที่ผู้หญิงดังกล่าวจะเป็นมะเร็งจะสูงกว่าคนอื่นๆ ยกตัวอย่างเช่น ที่อายุ 40 ปี จะมีความเสี่ยงสูงเป็น 5 เท่า
แต่พอถึง 60 ปี ความเสี่ยงก็ลดลงมาเหมือนผู้หญิงทั่วไปที่ไม่มีประวัติครอบครัว
ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ มีอาทิเช่น อายุที่ตั้งครรภ์ครั้งแรก อายุที่มีประจำเดือนครั้งแรก ความอ้วน
อาหารที่อุดมด้วยไขมัน ผู้หญิงที่รับประทานฮอร์โมนเพศเสริม ผู้หญิงที่ดื่มสุรา
สมาคมปราบมะเร็งอเมริกัน จึงจัดหมวดหมู่เสียใหม่ว่า
ปัจจัยเสี่ยงชนิดเบา (Low Risk Factors) ได้แก่
- มีประจำเดือนครั้งแรกก่อนอายุ 11 ปี
- ประจำเดือนหมดหลังอายุ 55 ปี
- เป็นชนชาติผิวขาว
- ดื่มสุราแต่ปานกลาง
- ใช้ฮอร์โมนเพศเสริมเป็นเวลานานกว่า 15 ปีขึ้นไป
- ไม่เคยตั้งครรภ์หรือเป็นหญิงโสด
ปัจจัยเสี่ยงชนิดปานกลาง (Moderate Risk Factors) เช่น
- มีญาติสายตรง (แม่ พี่สาว น้องสาว ลูกสาว) เป็นมะเร็งเต้านม
- มีประวัติเป็นมะเร็งรังไข่หรือเยื่อบุมดลูก
- ตั้งครรภ์ครบกำหนดครั้งแรกเมื่ออายุกว่า 30 ปี
- ไม่เคยคลอดบุตรที่รอดชีวิตเป็นทารก
- อ้วน
- อยู่ในวัยหมดประจำเดือน
- มีฐานะดี
- เคยมีก้อนที่เต้านมแต่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้าย (Fibro Adenoma)
ปัจจัยเสี่ยงสูง (High Risk Factors) เช่น
- อายุมาก
- มีประวัติเคยเป็นมะเร็งเต้านมมาก่อน
- สมาชิกในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านมทั้งสองข้าง ตั้งแต่ยังไม่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือน
หรืออยู่ในครอบครัวที่เข้าข่ายกลุ่มอาการมะเร็งประจำครอบครัว (Family cancer syndrome)
- เคยรับการผ่าตัดเอาชิ้นเนื้อในเต้านมไป ตรวจพบมะเร็งเต้านมชนิด Lobular carcinoma in situ
หรือ Atypical ductal cells
ถ้าพิจารณาเฉพาะอายุแล้ว เขาคำนวณประมาณการณ์ของโอกาสที่จะเป็นมะเร็งเต้านมออกมาได้อย่างนี้คือ
ที่อายุ 30 ปี 1 : 2,525
อายุ 40 ปี 1 : 217
อายุ 50 ปี 1 : 50
อายุ 60 ปี 1 : 24
อายุ 70 ปี 1 : 14
อายุ 80 ปี 1 : 10
ประเด็นที่สร้างความสับสนและทำให้ผู้หญิงกลัวการใช้ฮอร์โมนเพศมาก ทั้งๆ ที่ควรใช้
ก็คือรายงานที่บอกว่าใครใช้ฮอร์โมนเพศเสริม (HRT) เพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งเต้านม
ทั้งๆ ที่ฮอร์โมนเพศช่วยบรรเทากลุ่มอาการที่เกิดในคนเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ช่วยป้องกันกระดูกพรุน
และอาจช่วยป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดกับมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้อีกต่างหาก
อย่างนี้ต้องคุยกับคุณหมอประจำคลินิกวัยทอง เพื่อให้ได้ข้อยุติว่าคุ้มค่าเสี่ยงหรือไม่
(update 24 กันยายน 2002)
[ ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 25 ฉบับที่ 10 ตุลาคม 2544 ]
|