" คุณอาจรักษาบาดแผลจากของมีคมในบ้านได้โดยไม่ต้องไปหาหมอทันที
หรืออาจไม่ต้องไปหาเลย การกระทำหรือวิธีปฏิบัติที่ปลอดภัยช่วยป้องกันอุบัติเหตุนี้ได้มาก"
ก็ต้องนับว่าเป็นธรรมชาติของโลกนะครับที่อะไรๆ มักมีสิ่งตรงกันข้ามมาคู่กัน ร้อนคู่กับเย็น
เหม็นคู่กับหอม หนุ่มกับแก่ คุณกับโทษ เป็นคู่แฝดกันไปอย่างนี้
"เรื่องในบ้าน" ฉบับนี้จะยกเอา "โทษ" ของสิ่งมีคมในบ้านมาเล่าสู่กันฟัง ส่วน "คุณ"
นั้นคงไม่ต้องพูดถึงล่ะ เพราะถ้าไม่มี "คุณ" แล้วจะซื้อจะหามาไว้ใช้สอยให้เมื่อยทำไมเล่า
ครับ ของมีคมโทษของมันก็เห็นจะเป็นเพราะคมของมันมาทำให้เราบาดเจ็บ จะโดยพลั้งเผลอ
สะเพล่า หรือแม้แต่จงใจก็แล้วแต่
ของมีคมอะไรบ้างที่มักเกี่ยวข้องกับอุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บบ่อยๆ ? ลองนึกถามไปด้วยนะครับ
คุณอาจนึกได้เยอะแยะทีเดียว ยิ่งเคยบาดเจ็บเพราะมันมาแล้วยิ่งนึกออกก่อนเพื่อน
มีด -
เห็นท่าจะเป็นพระเอก จริงๆ ในความหมายนี้น่าจะเรียกเป็นผู้ร้ายมากกว่า
เรามีมีดกันทุกครัวเรือน เป็นอุปกรณ์หลักประจำครัว ประจำบ้านเลยเชียวล่ะ
มีดทำให้บาดเจ็บยังไงบ้าง ?
มีได้หลายอย่างครับ เอาเฉพาะที่ไม่ได้ตั้งใจนะ ส่วนที่จงใจใช้ผิดวัตถุประสงค์
ไม่ขอพูดถึง ณ ที่นี้ เวลาตัด หั่น ซอย ปอก สับ หรือฝานด้วยมีดจะมีโอกาสเกิดอุบัติเหตุได้บ่อย
คมมีดบาดนิ้ว บาดมือเอา
มีดหลุดมือหรือหล่นมาบาดขา หรือเท้าก็พบได้ เอามีดแช่ไว้ในถังหรือกะละมังน้ำขุ่นๆ
มองไม่เห็นเอามือจุ่มลงไปก็เกิดเรื่องได้เหมือนกัน
บางคนคว้ามีดกลางอากาศเวลามีดหล่นลงจากโต๊ะ แบบนี้ถ้าไม่ใช่นินจา
หรือซามูไรตัวจริงเห็นท่าจะได้แผลแน่
ถือมีดเดินอยู่ในครัว พื้นก็เปียกเลยลื่นล้ม ปะเหมาะเคราะห์ร้าย
มีดอาจบาดหรือทิ่มแทงตัวเอง
ฝากระป๋อง -
ที่เปิดโดยใช้เครื่องเปิดกระป๋องมักจะคมหรือมีปลายแหลมเป็นแฉก
ยื่นออกมา โอกาสจะบาดมือหรือทิ่มตำเป็นแผลเกิดได้บ่อย ฝากระป๋องรุ่นใหม่ที่สามารถเปิดได้
โดยไม่ใช้เครื่องเปิดกระป๋องใช้ดึงเอา นับว่าปลอดภัยขึ้นครับ ลดอุบัติเหตุลงได้มาก
แต่ก็อย่าไว้ใจเต็มร้อยนะ ขอบฝาก็ยังคมอยู่บ้าง เด็กๆ เอาไปเล่นอาจบาดเอาได้ครับ
กระป๋องที่เปิดฝาด้วยเครื่องเปิดกระป๋องที่มีขอบคมหรือแฉกแหลมเช่นเดียวกับฝา
เวลาใช้มือล้วงลงไปในกระป๋องก็อาจถูกบาดหรือทิ่มแทงได้นะ ต้องระวังเหมือนกัน
แก้ว ชามกระเบื้อง -
ถ้าบิ่นมักจะมีขอบแหลมคม เวลาล้างใช้มือเช็ดถู อาจถูกบาดได้
ถ้ายังเสียดายไม่อยากทิ้งขอแนะนำให้เอาหินลับมีดถูขอบที่บิ่นให้หายคมเสีย
ทีนี้ก็จะถูกมือได้โดยไม่บาดครับ
แก้วหรือชามกระเบื้องที่มีรอยร้าวเวลาล้างด้วยมือต้องระวังให้มาก อาจแตกขณะล้าง
และบาดมือได้ แก้วบางชนิดสำหรับใส่น้ำดื่มต้องระวังเป็นพิเศษ ถ้ามีรอยร้าวมันเปราะมาก
ล้างๆ อยู่อาจแตกโพละเลย แก้วเป็นวัสดุที่มีความแข็งสูงเวลาแตกจะมีขอบที่แหลมคม
มากเป็นพิเศษ คมยังกะมีดโกนเลยล่ะ เนื้อหนังเราไม่เหนียวพอที่จะต้านทานได้หรอกครับ
การล้างทำความสะอาดของมีคม นำไปสู่การบาดเจ็บในบ้านได้บ่อยเช่นกัน
จึงต้องระมัดระวัง ล้างอย่างถูกวิธีเสมอไม่ว่าจะล้างเองหรือให้แจ๋วล้างก็ตาม
อย่าใช้มือขัดถูบริเวณคมของใบมีดหรือเครื่อง ทางที่ดีควรใช้แปรงแทน
นอกจากจะมีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดดีกว่าแล้วยังปลอดภัยต่อนิ้วเรา
มากกว่าเป็นไหนๆ ครับ
อาหารที่ซื้อมาปรุงประกอบที่บ้าน - บางอย่างก็มีสิ่งแหลมคมที่ทำให้บาดเจ็บ
ส่วนของปลาที่แหลมคมคือ ฟัน และเงี่ยงของมันรวมถึงกระโดงหลังและกระโดงข้างลำตัว
เดี๋ยวนี้แม่บ้านไม่ค่อยซื้อปลาเป็นๆ กันแล้ว คนขายเขาทำให้เสร็จ เลยไม่ค่อยเจอ
แม่บ้านโดนปลาดุกยักเอา
ปลาดุกหรือปลาที่มีเงี่ยงถูกยักเมื่อไหร่เป็นร้องโอยแน่ ปวดมากครับ
แถมแผลหายยากอีกต่างหาก
ซื้อปลาที่เขาทำมาเสร็จ บางทียังไม่วายเจ็บจนได้ครับ ก็ตอนล้างยังไงล่ะ
ส่วนที่แหลมคมอาจตำมือได้ ใส่ถุงมือยางหนาๆ หรือใช้อุปกรณ์ช่วยแทนมือก็จะดีทีเดียว
พวกกุ้ง พวกปู ก็มีส่วนที่แหลมคมเช่นกัน และถ้ามันยังมีชีวิต ตัวโตๆ ก็หนีบมือเราได้นา
ปูทะเลเป็นๆ ตัวใหญ่ๆ นั่นแหละระวังให้ดีเชียว โดนหนีบเมื่อไรเป็นเจ็บแน่
ออกจากครัวมาดูของมีคมนอกครัวกันหน่อย
ที่โต๊ะทำงาน -
ของคุณพ่อ คุณแม่ คุณลูก นักเรียน นักศึกษาก็มีของมีคมหลายอย่างครับ
กรรไกร คัตเตอร์ เข็มหมุด เข็ดกลัด วงเวียน ที่เย็บกระดาษ ที่เปิดซองจดหมาย
และอักหลายอย่าง อุปกรณ์ที่มีส่วนแหลมหรือส่วนคมเหล่านี้พบว่า เป็นสาเหตุ
ของการบาดเจ็บในบ้านได้บ่อยพอสมควรครับ
อาจเกิดจากความพลั้งเผลอ ไม่ทันได้ระวัง ใช้ไม่ถูกวิธี หรือในเด็กบ่อยครั้ง
ที่เกิดจากการหยอกล้อกัน และการหกล้มขณะถือของมีคม มีบ้างเหมือนกันครับมีเด็กๆ
หรือวัยรุ่นใช้อุปกรณ์นี้เป็นอาวุธทำร้ายกันเพื่อลุแก่โทษะ
เด็กเล็กอาจใช้แค่ดินสอทิ่มแขนกัน นอกจากจะเลือดไหลแล้วยังติดสีเกิดเป็น
" รอยสัก " โดยไม่ตั้งใจเป็นของแถม
การดูแลรักษา
มาถึงประเด็นสำคัญครับว่า จะดูแลรักษากันอย่างไรที่บ้านเมื่อโดนของมีคมบาด
หรือทิ่มตำเข้า
ส่วนใหญ่แล้วพบว่า เป็นการบาดเจ็บเล็กน้อย มากกว่าบาดเจ็บปานกลางหรือรุนแรงครับ
ที่ว่าเล็กน้อยของผมก็คือ สามารถดูแลรักษาเองที่บ้านได้เลยทั้งหมด หรือได้เป็นส่วนใหญ่
โดยไม่เร่งด่วนที่ต้องพบแพทย์ทันที เช่นถูกบาดเป็นแผลขนาดเล็ก หรือแผลไม่ลึก
ถูกของแหลมทิ่มตำไม่ลึก ของที่ทิ่มตำไม่หักคาอยู่ในแผล เลือดออกไม่มากและเลือดหยุดโดยง่าย
เป็นต้น
กรณีนี้การดูแลรักษาแทบจะทำที่บ้านได้ทั้งหมดเลย เริ่มตั้งแต่ล้างแผลให้สะอาด
ด้วยน้ำและสบู่ ก็ใช้น้ำประปานี่แหละ จะใช้น้ำดื่มบรรจุขวดที่มีอยู่ทั่วไปก็ได้สะอาดใช้ได้
เผอิญมีน้ำเกลือล้างแผลติดบ้านอยู่ก็ใช้ได้ดีเทียบเท่าวิธีการของโรงพยาบาลเลยทีเดียว
ถ้าไม่มีก็ไม่ต้องพะวงหาครับ
ล้างแผลสะอาดแล้วก็ดูว่าเลือดยังไหลไหม ถ้าไหลให้ปิดปากแผลด้วยผ้าสะอาดแล้ว
กดแผลไว้สัก 5 นาที เพื่อให้เลือดแข็งตัวอุดปากแผลไว้ไม่ให้เลือดไหล
อาจเช็ดแผลด้วยแอลกอฮอล์ 70% หรือน้ำยาฆ่าเชื้อที่มีส่วนผสมของโพวิโดนไอโอดีนก็ได้
แล้วก็ปิดแผลไว้ครับ
ส่วนที่อาจต้องปรึกษาแพทย์ในโอกาสถัดไปก็คือเรื่องของแผลถ้าลึกหรือยาว
หรือมีสิ่งหักคาที่ต้องการศัลยกรรม เรื่องการป้องกันบาดทะยัก และเรื่องการพิจารณา
ให้ยาปฏิชีวนะหรือยาแก้แผลอักเสบครับ กรณีแผลเล็กน้อย มีภูมิคุ้มกันบาดทะยักอยู่แล้ว
ท่านอาจไม่ต้องพบแพทย์เลยก็เป็นได้ แค่ทำแผลหรือรับประทานยาแก้ปวดบ้าง
ตามความจำเป็นก็หายแล้วครับ
สำหรับแผลใหญ่ แผลลึก เลือดไหลมาก หรือเสี่ยงต่อภาวะช็อก ผมได้เรียน
แนะนำวิธีช่วยเหลือไว้ใน ใกล้หมอ ฉบับประจำเดือนสิงหาคม กันยายน ตุลาคม
และพฤศจิกายน 2543 แล้วสามารถกลับไปอ่านทบทวนดูได้ครับ เปิดดูในคอลัมน์
" ปฐมพยาบาล ชาวบ้านควรรู้ไว้ " นะครับ
การป้องกัน
บาดเจ็บจากของมีคมในบ้านเกิดได้จากการกระทำหรือการปฏิบัติที่ไม่ปลอดภัย
และจากอุปกรณ์หรือสภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัยแต่สาเหตุส่วนใหญ่แล้วเกิดจากปัจจัยแรกครับ
เรียกว่าทำตัวเองก็ว่าได้นะ ทำไม่ดีก็เลยเจ็บตัว การป้องกันก็ต้องมุ่งเน้นไปที่
การปรับปรุงแก้ไขการกระทำ
ใช้ของมีคมอย่างถูกวิธี ใช้ด้วยความระมัดระวัง เก็บให้ถูกวิธี ล้างทำความสะอาดอย่างถูกวิธี
อย่าคว้าของมีคมขณะหล่นหรือหลุดมือ อย่าหยอกล้อหรือวิ่งเล่นขณะถือของมีคม
ระวังการเคลื่อนไหวไม่ให้ลื่นล้มหรือเสียหลัก
เพียงเท่านี้ก็ป้องกันของมีคมบาดได้มากทีเดียวครับ
(update 12 ตุลาคม 2001)
[ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 25 ฉบับที่ 7 กรกฎาคม 2544 ]
|
