1. ยารับประทาน เช่น ยากลุ่มซัลฟา, ยาเตตราไซคลินบางชนิด, ยาขับปัสสาวะบางชนิด, ยาฆ่าเชื้อราบางชนิด, ยากล่อมประสาทกลุ่มบาร์บิทูเรต เป็นต้น

2. ยาทา เช่น ยาที่มีส่วนผสมของน้ำมันดิน

3. สารจากพืชบางชนิด อาจเป็นยาของพืชหรือน้ำมันระเหย เช่น จากผิวสัม ผิวมะกรูด ผิวมะนาว ยางหัวแครอท หรือจากหญ้าบางชนิด เป็นต้น

4. สีอินทรีย์บางชนิด เช่น อีโอซิน ฟลูออเรสซิน อะคริดีน

ผิวหนังบริเวณที่โดนแสงจะเป็นรอยคล้ำ แดง บวม คล้ายผิวหนังไหม้จากแสงแดด

ถ้าปฏิกิริยารุนแรงจะพองเป็นตุ่มน้ำใสๆ ขึ้นมา คล้ายถูกน้ำร้อนลวกหรือไฟลวกเลยทีเดียว

ผิวหนังบริเวณที่เป็นเมื่อหายจะมีสีคล้ำอยู่หลายวันกว่าจะกลับเป็นปกติ

1. ยารับประทาน เช่น ยากลุ่มซัลฟา, ยาออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทพวกคลอโปรมาซีน

2. ยาฆ่าเชื้อโรค ที่อาจใช้ผสมอยู่ในสบู่อาบน้ำ สบู่ยา ยาระงับกลิ่นตัว น้ำมันแต่งผม เป็นต้น

3. ยากันแดด เช่น ยากันแดดที่มีส่วนผสมของพาราอมิโนเบ็นโซอิคแอซิด (PABA)

4. ควินิน สารนี้พบผสมอยู่ในน้ำมันแต่งผม และเครื่องดื่มบางชนิด

บริเวณที่ถูกแสงจะขึ้นเป็นผื่นแดงพบมากบริเวณหน้าอกส่วนบน, หลังมือและแขนด้านนอก

บริเวณที่ไม่ถูกแสง แถวใต้คางหรือหลังหูจะไม่เกิดผื่น แต่ในรายที่แพ้มากผื่นอาจลามไปถึง บริเวณที่ไม่โดนแสงด้วย

ผิวหนังที่เกิดขึ้น บางส่วนอาจมีตุ่มน้ำขึ้นด้วย

ผิวหนังบริเวณที่เป็นผื่นอักเสบถ้าทำให้เย็นและชุ่มชื้นจะช่วยลดอาการอักเสบและอาการคันได้ครับ

วิธีง่ายๆ คือ ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำที่ผสมเกลือเล็กน้อย เช่น น้ำ 1 แก้ว ผสมเกลือสักครึ่งช้อนชา ทำน้ำนี้ให้เย็น แล้วเอาผ้าชุบน้ำวางบริเวณผื่น หมั่นชุบน้ำบ่อยๆ ให้เปียกชุ่มอยู่เสมอ

1. หลักการที่สำคัญ คือ หลีกเลี่ยงการใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารที่เราแพ้ครับ

2. หลักเลี่ยงการถูกแสงแดด ถ้าจำเป็นต้องออกกลางแจ้ง ให้ใช้ยากันแดดที่ไม่แพ้ทาก่อน

3. คงต้องปรึกษาแพทย์ด้วยเพื่อหาสาเหตุ วินิจฉัยโรค และให้ยารักษา

• โรคระยะทารก

ผิวหนังจะขึ้นเป็นผื่นแดง แห้งเป็นขุย อาจแห้งกรัง หรือมีน้ำเหลืองซึมเยิ้ม มักไม่ขึ้นเป็นตุ่มน้ำ เมื่อติดเชื้อแบคทีเรียจะเฟอะเป็นหนองได้

ผื่นจะเริ่มที่หน้า แก้ม และหน้าผาก อาจลามไปถึงคอและหน้าอก ทารกในวัยคลาน จะเกิดผื่นบริเวณแขนและขาที่เสียดสีกับพื้น

มีอาการคันมากจะเป็นๆ หายๆ อาการอาจกำเริบตอนฟันขึ้นหรือมีอาการอักเสบของจมูก คอ หรือหลอดลม

ราวครึ่งหนึ่งของเด็กที่เป็นโรคนี้จะหายตอนอายุราว 18 เดือนทีเหลือจะเป็นต่อไปครับ

• โรคระยะเด็ก

อาจเพิ่งมาเริ่มเป็นตอนอายุราว 18 เดือน หรือเป็นต่อเนื่องมาจากระยะทางรกก็ได้

ลักษณะโรคจะเป็นผื่นผิวหนังหนามีรอยเกา มีขุย พบมากบริเวณข้างคอ แขนพับ ขาพับ ข้อมือ และข้อเท้า บางรายอาจไม่มีผิวหนังหนา บางรายเป็นตุ่มเล็กๆ ตามรูขุมขนอยู่กันเป็นกลุ่มๆ แถวหน้าอก หลัง และแขน

โรคระยะเด็กนี้ จะเป็นๆ หายๆ อยู่ 3–4 ปี แล้วค่อยๆ หายไป หรืออาจกลับมาเป็นใหม่ เมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ครับ

• โรคระยะผู้ใหญ่

ลักษณะอาการจะคล้ายผื่นในระยะเด็กคือ มีผิวหนังหนาบริเวณข้อพับ ถ้ากำเริบมาก อาจขึ้นผื่นที่ใบหน้าหรือขึ้นทั้งตัวได้ อาจมีอาการคันอวัยวะเพศและทวารร่วมด้วย

การแปรปรวนทางอารมณ์มีผลต่อการกำเริบของโรคครับ ยิ่งเครียด ยิ่งหงุดหงิด ยิ่งกังวลมาก จะยิ่งคันมาก พอคันมากก็เกามาก เมื่อเกามากเข้าผิวหนังก็จะหนาขึ้นทุกที วนเวียนเป็นวัฏจักรอยู่อย่างนี้

1. ลักษณะผิวหนังของผู้ที่เป็นโรคนี้จะซีด แห้ง และไม่ค่อยมีเหงื่อ

2. ถ้าขีดผิวหนัง จะเกิดเส้นสีแดงตามด้วยเส้นสีขาว ในคนปกติเมื่อขีดผิวหนัง จะเกิดเส้นสีแดงก่อน ตามด้วยรอยแดงขยายออกไปรอบๆ และตามด้วยการบวม

3. แพ้ง่าย ผู้ที่เป็นโรคนี้มักเกิดอาการแพ้ง่าย เช่น แพ้ยา แพ้อาหาร แพ้แมลง แพ้ใบไม้ เป็นต้น

4. ความผิดปกติทางตา เช่น เป็นต้อกระจก

โรคนี้พยากรณ์ได้ยากครับว่าต่อไปจะเป็นอย่างไร มีความผันแปรสูงไม่แน่นอน มีปัจจัยกระทบมาก เช่น สิ่งแวดล้อม บุคลิกลักษณะ สภาพร่างกาย สภาพจิตใจและอารมณ์ การเลี้ยงดูของผู้ปกครอง

ความรุนแรงของโรคไม่สัมพันธ์กับระยะที่เป็นครับ

ใช้วิธีการเดียวกับที่กล่าวมาข้างต้นได้เลยครับ เสริมได้อีกหน่อย ก็ตรงพยายามช่วยให้เกิดอารมณ์ และจิตใจที่สงบและเย็น จะช่วยได้มากครับ

1. แพทย์คงต้องอธิบายมากหน่อยครับ เพราะต้องทำให้ผู้ป่วยและผู้ปกครองเข้าใจถึงการดำเนินโรค และสาเหตุที่โรคกำเริบเพื่อจะได้หลีกเลี่ยงได้ถูก เช่น

• อาหารที่แพ้ง่าย
• ยาที่มักจะแพ้
• สบู่ ผลิตภัณฑ์ที่แพ้ง่าย
• เสื้อผ้าที่แพ้ง่าย
• การใช้น้ำร้อน
• การเจ็บป่วยที่เกี่ยวข้อง เช่น ไข้หวัด คออักเสบ
• ภาวะอากาศที่มีผลกระทบ
• ภาวะทางจิตใจและอารมณ์

2. การใช้ยาทา เพื่อลดอาการคัน การอักเสบ และรักษาการติดเชื้อ ในรายที่มีน้ำเหลืองไหลเยิ้ม ให้ใช้ผ้าชุบน้ำยาวางบนผื่นด้วย

3. ยารับประทานได้แก่ ยาแก้แพ้ ยากล่อมประสาท และยาปฏิชีวนะตามความจำเป็นครับ

โรคผิวหนังอักเสบที่ผมกล่าวมาทั้งหมด ครอบคลุมโรคผิวหนังที่พบมากที่สุด และบ่อยที่สุดในประชากรทุกวัย ความเข้าใจเรื่องสาเหตุ การดำเนินโรค และการดูแลรักษาตนเองเบื้องต้น คงจะเป็นประโยชน์แก่ท่านผู้อ่านและผู้สนใจทั่วไปตามสมควร