เดิมเรียกว่า ความผิดปกติด้านเอกลักษณ์ (identity disorder) มีลักษณะคือ
มีความอึดอัดใจอย่างมากเกี่ยวกับเอกลักษณ์ของตนเอง เช่น ความสนใจและพฤติกรรมทางเพศ
(sexual orientation and behavior) ความมุ่งหมายในระยะยาว(long-term goals)
ลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนฝูง (friendship patterns) การเลือกอาชีพ (career choice)
ศีลธรรม (moral value systems) และ ความซื่อสัตย์ต่อกลุ่ม (group loyalties) และก่อให้เกิด
ความบกพร่องในหน้าที่การงานและการเข้าสังคม
-
ระบาดวิทยาและสาเหตุ (epidemiology and etiology)
พบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง พบในสังคมเมืองมากกว่าสังคมชนบท อธิบายว่า
สังคมเมืองมีลักษณะซับซ้อนมาก สังคมชนบทมีความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี
เป็นตัวคอยส่งเสริมเอกลักษณ์อยู่แล้ว รวมทั้งมีบทบาทให้เลือกน้อยกว่าด้วย สาเหตุเชื่อว่า
เกิดจากหลายปัจจัย ที่สำคัญคือ ครอบครัวที่ล้มเหลว (dysfunctional family)
ความผิดปกติทางจิตเวชที่มีร่วมด้วย
-
ลักษณะทางคลีนิก (clinical features)
มักเกิดขึ้นในช่วงวัยรุ่นตอนปลาย เกิดจากความขัดแย้งภายในใจ (conflict)
ทำให้ไม่สามารถสร้างเอกลักษณ์ให้เป็นหนึ่งเดียวได้ ถ้าความขัดแย้งภายในใจ
ไม่ได้รับการแก้ไข ก็จะเกิดภาวะวิกฤตเอกลักษณ์ ซึ่งมีอาการคือ มีความสงสัยในตัวเองอย่างมาก
และไม่สามารถจะตัดสินใจได้ว่าตัวเองจะเป็นแบบใด , มีความรู้สึกร้อนรุ่มใจ,
ไม่สามารถที่จะมีความสัมพันธ์กับบุคคลอื่นได้ ,รู้สึกโดดเดี่ยวและว่างเปล่า, ห่างเหินจากครอบครัว,
ขาดความสนใจใน การเรียน กลุ่มเพื่อน และ กิจกรรมต่างๆ, มีความรู้สึกว่า สิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิต
เกิดขึ้นเองมากกว่าที่จะเป็นผลจากการริเริ่มหรือวางแผนของตัวเอง, วิตกกังวล, ซึมเศร้า,หงุดหงิด
วัยรุ่นอาจพยายามค้นหาเอกลักษณ์ของตนเอง โดยการประพฤติตัวในรูปแบบต่าง ๆ กัน
ซึ่งทำความสับสนให้กับคนรอบข้าง และทำความรู้สึกอับอายให้กับตัวเอง , วัยรุ่นบางคนใจร้อน
อาจประพฤติตัวตรงกันข้ามกับบทบาทของตนเองในชุมชนและสังคม (เอกลักษณ์ทางลบ)
ซึ่งจริงๆ แล้วอาจไม่ใช่เอกลักษณ์ของตัวเขาเองก็ได้ , วัยรุ่นบางคนพยายามหาความรัก
และความใกล้ชิดสนิทสนมจากหมู่เพื่อน แต่เนื่องจากเอกลักษณ์ซึ่งยังไม่สมบูรณ์
จึงทำตัวในกลุ่มเพื่อนได้ลำบาก ทำให้เกิดความรู้สึกวิตกกังวล สุดท้ายก็ต้องพบกับ
ความโดดเดี่ยวอย่างเจ็บปวด แต่วัยรุ่นบางคนอาจพยายามรวมตัวเข้ากับกลุ่มเพื่อนต่อไป,
วัยรุ่นมักมีลักษณะหุนหันพลันแล่น และ มีความนับถือตัวเอง (self-esteem) ต่ำ
-
การดำเนินโรคและการพยากรณ์โรค (course and prognosis)
มีการดำเนินโรคได้ 2 รูปแบบคือ ฉับพลันเป็นช่วงสั้นๆ และ เรื้อรังและรุนแรง
โดยมากมักเป็นแบบแรกซึ่งมักจะหายได้เองในช่วงวัยผู้ไหญ่ตอนต้น (mid-20 s)
แบบเรื้อรังมักพบว่ามีความผิดปกติทางจิตเวชร่วมด้วย เช่น บุคลิกภาพผิดปกติชนิด
borderline , โรคจิตเภท (schizophrenia) , โรคอารมณ์แปรปรวน (bipolar disorder)
โดยปัญหาด้านเอกลักษณ์ (identity problem) เป็นอาการนำ (prodromal manifestations)
ของโรคทางจิตเวชดังกล่าว
จิตบำบัดระยะสั้น
(update 9 พฤศจิกายน 2001)
|
