มาที่นี่ ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ภาษาไทย
จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน   INTERNET   ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ
http://i.am/thaidoc    หรือ     http://hey.to/yimyam


ต่อมธัยรอยด์


ต่อมธัยรอยด์นับเป็นอวัยวะในร่างกาย ที่น่าสนใจที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะเป็นอวัยวะที่ไม่เปลี่ยนแปลงเลยตลอดเวลาของกระบวนการวิวัฒนาการ มาสู่ความเป็นมนุษย์ โครงสร้างของเซลล์ในต่อมตลอดจนการผลิตฮอร์โมนจะคล้ายๆ กับสัตว์ในกลุ่มที่มีกระดูกสันหลังทุกสายพันธุ์

เมื่อติดตามสัตว์ย้อนหลังไปถึงสัตว์ต้นแบบของสิ่งมีชีวิตก็พบสิ่งที่น่าสนใจว่า ล้วนมีฮอร์โมนที่มีไอโอดีนทั้งสิ้น แม้แต่ในปะการัง โดยนักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่ทราบว่า สัตว์ไร้กระดูกสันหลังเหล่านี้จะมีฮอร์โมนจากต่อมธัยรอยด์เพื่ออะไร หรืออาจเป็นด้วยว่า ฮอร์โมนนี้เกิดขึ้นในสัตว์ชั้นต่ำเพื่อรอการวิวัฒนาการแล้วจึงกำหนดหน้าที่ในภายหลัง

มีกลไกที่ละเอียดอ่อนในการกำกับดูแลและควบคุมการทำงานของต่อมธัยรอยด์ เริ่มจากต่อมใต้สมองที่เรียกว่า pituitary gland (อ่านว่า พิ-ทุ-อิ๊-ทา-รี่-แกลนด์) ซึ่งอยู่ในฐานสมอง ทำหน้าที่หลั่งฮอร์โมนที่ชื่อว่า thyroid stimulating hormone (อ่านว่า ไท-รอย-สะ-ติ๊-มู-เล-ติ้ง-ฮอร์-โมน) หรือย่อว่า TSH เพื่อไปควบคุมพัฒนาการและการทำงานของต่อมธัยรอยด์ ในทางกลับกัน ต่อมธัยรอยด์ก็มีอิทธิพลควบคุมการทำงานของต่อมใต้สมองด้วย ดังนั้นถ้ามีฮอร์โมน หลั่งจากต่อมธัยรอยด์มากเกินไป ต่อมใต้สมองจะรับรู้แล้วตอบสนองในการสั่งให้ตัวเอง ผลิตฮอร์โมน TSH น้อยลง ในทางกลับกันถ้าฮอร์โมนจากต่อมธัยรอยด์มีน้อยลง ต่อมใต้สมองก็จะสั่ง TSH มากระตุ้นเพิ่มขึ้น

กลไกการควบคุมซึ่งกันและกันนี้ธรรมชาติกำหนดไว้ในต่อมไร้ท่อหลายแห่ง เรียกว่า negative feed-back mechanism


A. การผลิตฮอร์โมน TSH ที่ต่อมใต้สมอง
(2) ขึ้นอยู่กับระดับฮอร์โมน
(1 และ 3) ที่หลั่งจากต่อมธัยรอยด์
(4) ถ้าฮอร์โมนจากต่อมธัยรอยด์หยุดชะงัก
ด้วยเหตุใดก็ตาม เช่น ขาดไอโอดีน
กลไกนี้จะเสียหาย แต่ต่อมใต้สมองก็ยังผลิต TSH
จำนวนมาก โดยไม่มีใครควบคุมได้
ต่อมธัยรอยด์ก็เลยโตขึ้น
------------------------------------------------
B. จนเห็นเป็นคอพอก


คำศัทพ์ที่ควรทราบเกี่ยวกับต่อมธัยรอยด์
  • Thyroid Cartilage (อ่านว่า ไท-รอย-คา-ติ-เหลจ) คือ กระดูกอ่อนชิ้นใหญ่ที่สุด ที่ประกอบขึ้นเป็นกล่องเสียง โดยเป็นแผ่นกระดูกอ่อนแบนราบ 2 แผ่นที่มาเชื่อมกันตรงกลาง บริเวณนี้เองที่พวกฝรั่งเรียกว่า ลูกแอปเปิลของอาดัม (Adam's apple) หรือลูกกระเดือก ซึ่งคลำได้ตรงด้านหน้าของคอ โดยเฉพาะของผู้ชายจะมองเห็นได้

  • Thyroid Crisis (อ่านว่า ไท-รอย-ไคร-สิส) เป็นภาวะที่สมัยก่อนพบมาก แต่เดี๋ยวนี้ การรักษาดีขึ้นจึงไม่ค่อยพบแล้ว โดยในผู้ป่วยที่ต่อมธัยรอยด์เป็นพิษคือ ผลิตฮอร์โมนมากเกินไป หรือเมื่อผ่านการผ่าตัดต่อมธัยรอยด์มาใหม่ๆ แล้วมีฮอร์โมนไหลเวียนในเลือดในปริมาณสูงมากๆ สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบ แต่สามารถรักษาได้ด้วยฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต เช่น สเตียรอยด์ หรือ ACTH

  • Thyroidectomy (อ่านว่า ไท-รอย-เด๊ก-โต-มี่) คือคำศัพท์ที่ใช้เรียกการผ่าตัดต่อมธัยรอยด์

  • Thyroid Hormone (อ่านว่า ไท-รอย-ฮอร์-โมน) ซึ่งมีทั้ง T3 และ T4

  • Thyroiditis (อ่านว่า ไท-รอย-ได-ติส) คือการอักเสบของต่อมธัยรอยด์ เช่น จากการติดเชื้อซิฟิลิส หรือวัณโรค แต่เดี๋ยวนี้เป็นการอักเสบจากภาวะภูมิคุ้มกันโจมตีเนื้อธัยรอยด์

  • Thyrotoxicosis (อ่านว่า ไท-โร-ท๊อก-ซิ-โค-สิส) คือภาวะที่ต่อมธัยรอยด์ ผลิตฮอร์โมนมากเกินไป พบบ่อยในผู้หญิงอายุ 20-40 ปี

  • Thyrotrophic Hormone (อ่านว่า ไท-โร-โทร-ฝิก-ฮอร์-โมน) หรืออีกชื่อหนึ่งว่า thyroid stimulating hormone (อ่านว่า ไท-รอย-สติ-มู-เล-ติ้ง-ฮอร์-โมน) เป็นฮอร์โมน ที่ผลิตโดยต่อมใต้สมองด้านหน้าแล้วเดินทางมาตามกระแสเลือด เพื่อกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมน ของต่อมธัยรอยด์ มีคำย่อว่า TSH

  • Thyroxine (อ่านว่า ไท-โร-ซีน) เป็นหนึ่งใน 2 ฮอร์โมนที่ผลิตโดยต่อมธัยรอยด์ หรือเรียกย่อๆ ว่า T4


(update 29 ตุลาคม 2001)
[ ที่มา..หนังสือ นิตยสารใกล้หมอ ปีที่ 25 ฉบับที่ 2 กุมภาพันธ์ 2544]


[ BACK TO LIST]

main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด

มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]
Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21] resolution 800x600