สภาพปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์
ในจังหวัดเชียงรายประชานุเคราะห์
|
น.พ.สมบูรณ์ ญาณไพศาล
หัวหน้ากลุ่มงานสูตินรีเวชกรรม
โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์
จังหวัดเชียงรายมีประชากร 1.178 ล้านคน มีสัดส่วนประชากรชาวเขาร้อยละ 12.9
สถิติสาธารณสุข แสดงว่าส่วนใหญ่ตายจากโรคเอดส์
ปัจจัยการคุกคามอนามัยวัยเจริญพันธุ์
1. การระบาดของโรคเอดส์ค่อนข้างสูง มีผู้ติดเชื้อจากเพศสัมพันธ์ติดเอดส์ร้อยละ 92.2
ปัญหาที่ตามมาคือ ติดเชื้อในครอบครัวโดยสามีเป็นผู้นำมาติดแม่บ้านมีผลถึงลูก
2. การระบาดของยาเสพติด โดยเฉพาะยาบ้า
3. การเคลื่อนย้ายของประชากร วัยรุ่นชาวต่างชาติมาทำงาน
คนเชียงรายย้ายออกไปทำงานที่อื่น
ปัญหาการทำแท้ง คนไข้จะมาหาแพทย์เมื่อมีปัญหาภาวะแทรกซ้อน
ข้อมูลการแท้งเพื่อรักษา ซึ่งจะทำให้กรณีเด็กมีความผิดปกติทางสติปัญญา
(ดาวน์ซินโดรม Down Syndrome) และโลหิตจางธาลัสซีเมีย โดยมีการตรวจวินิจฉัยแน่นอน
ปัญหาในการเก็บข้อมูลการทำแท้ง
1. เก็บได้เฉพาะรายงานจากหน่วยงานภาครัฐเท่านั้น มักต่ำกว่าความเป็นจริงมาก
ข้อมูลมักไม่สมบูรณ์ครบถ้วน
2. หน่วยงานเอกชนมักไม่รายงาน
3. การทำแท้งผิดกฎหมายมีความผิดทั้งผู้รับบริการและให้บริการ
ทำให้การเก็บข้อมูลเชิงลึกมักทำไม่ได้
ผลการสำรวจพฤติกรรมทางเพศของวัยรุ่น
ในจังหวัดเชียงราย |
2539 | 2540 | 2541 | 2542 | 2543 |
1. อายุเฉลี่ยเมื่อมีเพศสัมพันธ์ ครั้งแรก (ปี)
- ชาย - หญิง |
14.8
16.2 |
14.9
14.6 |
14.4
15.0 |
15.1
15.7 |
14.6
14.6 |
| 2. การใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งกับหญิงบริการ (ร้อยละ) |
| 9.1 | 45.4 |
9.1 | 8.3 |
| 3. การใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งกับเพื่อนชาย (ร้อยละ) |
12.5 | 0 | 0 |
0 | 0 |
ศูนย์ความร่วมมือวิจัยโรคเอดส์ และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย
ได้ทำการศึกษาในกลุ่มวัยรุ่นในโรงเรียนพาณิชยการเอกชน 3 แห่ง เมื่อเดือนธันวาคม 2542
โดยให้กลุ่มตัวอย่างตอบคำถามเองผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์ด้วยตนเอง
ร่วมกับการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 18 ปี
| ผลการศึกษา |
ชาย N=832
(ร้อยละ) |
ผู้หญิง =832
(ร้อยละ) |
| 1. เคยมีเพศสัมพันธ์ |
48 |
43 |
| 2. ตัวเอง/คู่ เคยตั้งครรภ์ |
17 |
27 |
| 3. ตัวเอง/ คู่ เคยมีประวัติทำแท้ง |
84 |
83 |
สรุป
1. ภาวะสุขภาพวัยเจริญพันธุ์ของประชากรจังหวัดเชียงรายมีปัจจัย
ที่คุกคามหลายอย่างและค่อนข้างสูง
2. การตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในจังหวัดเชียงราย พบมากในกลุ่มวัยรุ่น
จากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันและลงเอยด้วยการทำแท้ง
3. การทำแท้งผิดกฎหมาย ส่วนหนึ่งเป็นประชากรนอกพื้นที่
และชาวต่างชาติเข้ามารับบริการ
ความคิดเห็นและคำถามจากผู้เข้าประชุมที่มีต่อการบรรยายของ น.พ.สมบูรณ์ ญาณไพศาล
น.พ.สมชาย -
ผลงานในการใช้ถุงยางอนามัย (Condom) ในปี 2541 มี 45% ในขณะที่
ปีอื่นๆ ผลงานไม่ถึงเปอร์เซ็นต์ เป็นเพราะอะไร
คุณกัญญา -
เนื่องจากในปี 2541 มีการรณรงค์ Condom 100% โดยจัดให้มีการรณรงค์
ประชาสัมพันธ์ในสถานบริการและโรงแรมต่างๆ โดยหลังจากนั้นเราไม่มีการรณรงค์
แต่ผนวกเข้าไว้ในการให้บริการปกติ ดังนั้นจึงทำให้ในช่วงปี 2541 มีผลงาน
การใช้ Condom สูง
ร.ศ.พ.ญ.ศิริกุล -
จังหวัดเชียงรายมีมาตรการอะไรในการเร่งรัดส่งเสริม
เพื่อลดหรือบรรเทาปัญหาวัยรุ่น
คุณกัญญา -
ขณะนี้กำลังจัดทำโครงการเพื่อขดความร่วมมือจากโรงเรียนพาณิชยการ
อาชีวะศึกษาและโรงเรียนเทคนิค เพื่อสร้างวกลุ่มแกนนำโดยมีวิธีการคล้ายๆ กับ
Friend Corner แต่เราจะใช้นักศึกษาในสถาบันเป็นกลุ่มแกนนำและให้กลุ่มแกนนำนี้
เผยแพร่ความรู้ นอกจากนี้ จะดำเนินการโครงการ Friend Corner ด้วย ซึ่งจากที่กรมอนามัย
ได้กำหนดเป็นนโยบายให้ดำเนินการทั่วประเทศ โดยเลียนแบบของจังหวัดเชียงใหม่
จะเริ่มดำเนินการในสถานบริการตัวอย่าง จำนวน 4 แห่ง สถาบันการศึกษา จำนวน 4 แห่ง
และศูนย์การค้า จำนวน 1 แห่ง ขณะนี้ได้เขาไปประสานงาน และขอความร่วมมือ
จากผู้บริหารของวิทยาลัยต่างๆ ซึ่งก็ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี
ศ.น.พ.สุพร -
มีข้อเสนอแนะว่า ในโรงเรียนแต่ละแห่งจะพบปัญหาไม่เหมือนกัน
เริ่มตั้งแต่ผู้อำนวยการบางท่านก็มีความเห็นสอดคล้องกับเรา บางท่านก็กลัว
และไม่ยอมติดต่อด้วย ครูก็เช่นเดียวกันแบ่งเป็นหลายพวก จากประสบการณ์พบว่า
อาจารย์ผู้ปกครองมีความคิดเห็นว่า ถ้าเด็กนักเรียนตั้งครรภ์จะต้องลงโทษ
หรือไล่เด็กออกจากโรงเรียน แต่อาจารย์แนะแนวมีความคิดว่าจะต้องรักษาความลับ
ของนักเรียน และมีความเข้าใจ บางครั้งอาจจะช่วยนำนักเรียนส่งโรงพยาบาล
ในกรณีที่ไปทำแท้งและตกเลือด้วย ปัญหาในกระทรวงศึกษาธิการก็เช่นเดียวกัน
ผู้บริหารระดับสูงบางคนเขาใจและพยายามที่จะแก้ปัญหา แต่บางคนก็พยายามปกป้องตนเอง
เพราะเกรงว่าจะมีปัญหาและถูกตำหนิ
คุณกัญญา -
จังหวัดเชียงรายไม่ค่อยมีปัญหากับผู้บริหารของโรงเรียนสามารถ
เข้ากับผู้บริหารโรงเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาได้ ทั้งนี้เพราะดำเนินการ
ร่วมกันในเรื่องการเรียนการสอนเรื่องสุขภาพ การสอนทักษะชีวิต ตั้งแต่ชั้นประถมศึกษา
นอกจากนั้นยังมีการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพร่วมกัน
คุณทัศนีย์ -
การดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพเรื่องเพศศึกษา จังหวัดเชียงราย
เริ่มโครงการคนรุ่นใหม่ใส่ใจสุขภาพ โดยจะให้เด็กชั้นประถมปีที่ 6 ทราบเรื่องเกี่ยวกับเพศศึกษา
ได้รับสื่อสนับสนุนจากองค์กรเอกชน
คุณกัญญา -
นอกจากนั้นยังมีโครงการที่ทางสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทย
ดำเนินการอยู่ โดยเพิ่งเริ่มดำเนินการได้ 1 ปี เราใช้วิธีการสร้างกลุ่มเพื่อน (Peers)
ดำเนินการ 2 แห่ง ในพื้นที่ที่มีปัญหาวัยรุ่นสูง ได้แก่อำเภอฝางและจังหวัดเชียงราย
มีการอบรม Peers หลายขั้นตอน โดยจัดกิจกรรมเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มใหญ่ กลุ่มเล็ก
และทำเป็นระบบขายตรง สำหรับกลุ่มใหญ่ซึ่งเข้าไปในโรงเรียนอาชีวศึกษา
ซึ่งได้รับการต้อนรับพอสมควร แต่ในการเข้าไปจะลงลึกเนื้อหาเรื่องเพศศึกษาไม่ได้
ต้องเข้าไปพร้อมกับเรื่องเอดส์และยาเสพติด ในขณะเดียวกัน เราก็แทรกสิ่งที่เรา
ต้องการจะพูดเข้าไปด้วย ในช่วงการจัดกิจกรรม กลุ่มวัยรุ่นที่เราได้อบรมไว้แล้ว
จะเป็นผู้จัดกิจกรรม ซึ่งได้รับการต้อนรับดีมาก เพราะเด็กๆ จะพูดเข้าใจกันดี
ขณะเดียวกันครูที่เข้ามาสังเกตุการณ์การทำกิจกรรมทางเราก็เห็นด้วยและประทับใจ
ขณะนี้มีหลายโรงเรียนที่เชิญให้เราไปจัดทำกิจกรรมในโรงเรียน ในวันปฐมนิเทศ
อีกกิจกรรมหนึ่งที่คิดว่าได้ผลมากคือ ภายหลังจากการให้ความรู้แก่ peer แล้ว 1 ปี
ต่อไปตัว peer เองสามารถเข้าไปให้ความรู้ด้วยตัวเขาเองได้ แบบไม่เป็นทางการ
โดยมีคู่มือและเอกสารต่างๆ เข้าไป จุดนี้คิดว่าจะช่วยขยายเครือข่ายได้กว้างขวางยิ่งขึ้น
รวมทั้งสามารถที่จะเชิญชวนหรือชักจูงวัยรุ่นให้มาที่ Friendly Clinic ได้ Friend Corner
ร.ศ.พ.ญ.ศิริกุล -
การที่เราเข้าไปในโรงเรียนส่วนใหญ่ สิ่งที่เราเน้นเป็นเรื่องการป้องกันปฐมภูมิ
(Primary prevention) เป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นทักษะชีวิตหรือเพศศึกษา (sexeducation) ฯลฯ
ซึ่งอาจจะมีข้อจำกัด จากประสบการณ์ที่ได้เรียนรู้จากโครงการที่อาจารย์สุพรดำเนินการ
ร่วมกับกรมอนามัยเมื่อหลายปีมาแล้ว พบว่าบางครั้งบริการที่อยู่ในโรงเรียนอาจจะมีข้อจำกัด
เด็กบางคนอาจจะไม่กล้าที่จะเข้ามาในคลินิกที่จัดตั้งอยู่ในโรงเรียน เพราะมีความรู้สึกว่า
ถ้าใครเข้าห้องนี้จะต้องมีปัญหาและตัว peer counselor ที่มีอยู่ ค่อนข้างจะมีอัตราการหมุนเวียน
สับเปลี่ยนตัวคนสูง การหาว่าใครควรที่จะมาเป็น peer counselor เป็นหลักที่สำคัญ
บางครั้งถ้าเราจำแนกกลุ่มนี้ไม่ได้ขัดเจน peer counselor อาจจะช่วยไม่ได้มากนัก
เพราะอาจจะเป็นคนที่เรียนเก่งแต่ไม่สามารถสื่อสารกับเพื่อน ในเรื่องเหล่านี้ได้ดีและชัดเจน
อีกประการหนึ่ง Friendly clinic ถ้าเราจัดในเวลาเรียน จะเป็นการลำบากที่นักเรียนจะมาไม่ได้
ที่สำคัญก็คือคนที่ทำงานกับวัยรุ่นจะต้องเข้าใจวัยรุ่น และคลินิกที่จัดตั้งควรเป็นคลินิกทั่วๆ ไป
เพราะวัยรุ่นไม่ได้มีปัญหาเรื่องเพศเพียงอย่างเดียว อาจจะมีปัญหาเรื่องสิว กลิ่นตัว
หรือการที่ไม่มีแฟน เป็นต้น อีกกลุ่มหนึ่งที่ต้องคำนึงถึงคือกลุ่มที่อยู่นอกระบบการศึกษา
ซึ่งอาจจะเป็นกลุ่มที่ค่อนข้างเสี่ยง
(update 29 สิงหาคม 2001)
[ ที่มา...เอกสารประกอบการสัมมนาเรื่อง "ปัญหายุติการตั้งครรภ์"
6 สิงหาคม 2544 ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร]
|
