การรักษาคลองรากฟัน คืออะไร ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังเข้าใจผิด และไม่ทราบถึงขั้นตอน
การรักษาคลองรากฟัน พบได้บ่อยๆ ที่ผู้ป่วยบอกว่ารักษาคลองรากฟันมาแล้ว ต้องการมาบูรณะฟันต่อ
แต่เมื่อทันตแพทย์ตรวจดูโดยการถ่ายภาพรังสี พบว่าการรักษารากฟันนั้น ยังไม่เสร็จสมบูรณ์
หรือบางครั้งยังไม่ได้เริ่มต้นการรักษา เพียงแต่ใส่ยาเพื่อลดการปวดที่บริเวณรอยผุเท่านั้น
การที่จะบูรณะตัวฟันได้ ทันตแพทย์จะต้องแน่ใจว่าการรักษารากฟันนั้นเสร็จสมบูรณ์แล้ว
ก่อนที่จะกล่าวถึงฟันที่รักษาคลองรากฟันแล้วเป็นอย่างไร จะขอกล่าวถึงว่า ทำไมจึงต้องรักษารากฟัน
สักเล็กน้อย
ฟันที่จะต้องรักษารากฟันคือ ฟันที่ผุจนถึงโพรงประสาทฟัน และมีการติดเชื้อภายในโพรงนี้แล้ว
จะพบได้จากการถ่ายภาพรังสี มักพบเงาดำบริเวณปลายรากฟัน หรือเห็นรอยผุที่ทะลุชัดเจน
ฟันที่ถูกกระแทกแรงๆ อาจทำให้เกิดการฉีกขาดของเนื้อเยื่อที่รากฟันจะทำให้ฟันตายได้
สังเกตได้โดยฟันจะเปลี่ยนสี อาจมีตุ่มหนองหรือบวมที่เหงือกบริเวณปลายรากฟัน มักจะไม่ปวดมาก
หนองอาจเป็นๆ หายๆ นอกจากนี้มักพบได้บ่อยๆ ว่า บริเวณฟันกรามน้อยล่างที่ฟันปกติดีไม่มีรอยผุ
แต่เกิดมีหนองปลายราก หรือปวดขึ้นมา เมื่อตรวจดูจะพบว่าฟันมีลักษณะผิดปกติ คือ
มีปุ่มยอดฟันแหลมขึ้นมา ซึ่งในปุ่มยอดนี้มีโพรงประสาทฟันด้วย ส่วนที่แหลมนี้มักจะสึกได้ง่าย
เนื่องจากการบดเคี้ยวอาหารหรือถูกฟันตรงข้ามขัดสี เมื่อปุ่มนี้สึกไปถึงโพรงประสาทฟัน
ซึ่งเป็นรูเล็กๆ เชื้อโรคเข้าไปในโพรงนี้และทำให้เกิดการอักเสบที่ปลายรากฟัน
สรุปว่า ฟันที่ต้องรักษารากฟัน มักมีสาเหตุมาจากฟันผุทะลุโพรงประสาทฟันได้รับอุบัติเหตุ
และฟันที่มีลักษณะผิดปกติแต่กำเนิด
ก่อนการรักษารากฟัน จะต้องกรอฟันส่วนที่เสียออกให้หมด เมื่อกำจัดเชื้อโรคแล้ว
จึงเปิดเข้าสู่โพรงประสาทฟัน ใช้เครื่องมือดึงเนื้อเยื่อในโพรงประสาทส่วนตัวฟันและรากฟัน
ออกให้หมดจนถึงปลายรากฟัน ดังได้กล่าวแล้ว ว่าฟันที่รักษารากฟันเป็นฟันที่เคยปวดหรือมีหนอง
เมื่อดึงเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันออกจนหมดแล้ว มักจะหายปวดบริเวณที่เป็นหนองก็จะยุบ
ผู้ป่วยบางคนจึงนึกว่าการรักษาคลองรากฟันนี้เสร็จแล้ว เพราะหนองหายไปและไม่ปวดแล้ว
แต่ความจริงไม่ใช่ เพราะการรักษาคลองรากฟันจะเสร็จสมบูรณ์ต่อเมื่อได้อุดคลองรากฟันแล้ว
และการอุดคลองรากฟันนี้ต้องอุดจนถึงปลายฟัน และแผลปลายรากฟันจากภาพถ่ายรังสีลดลง
แต่ละขั้นตอนของการรักษาทันตแพทย์จะถ่ายภาพรังสีตรวจดูเป็นระยะๆ ไปว่าทำความสะอาด
ไปจนถึงปลายรากหรือไม่ ซึ่งผู้ป่วยจะขอดูและขอคำอธิบายได้จากทันตแพทย์ที่ทำการรักษา
ฟันที่รักษาคลองรากฟันเสร็จสมบูรณ์แล้ว ควรได้รับการบูรณะต่อไป ไม่ควรเก็บไว้ในสภาพเดิม
จากการศึกษาพบว่า ฟันที่รักษารากฟันแล้ว และไม่ได้รับการบูรณะอย่างถูกต้อง มักจะแตกได้ภายหลัง
ซึ่งการแตกขึ้นกับสภาพของเนื้อฟันที่เหลืออยู่ และตำแหน่งของฟัน ถ้าเป็นฟันหน้า ฟันมักจะหักบริเวณคอฟัน
ถ้าเป็นฟันหลังและมีรอยผุผ่ากลางซี่ฟัน ฟันมักจะแตกออกเป็น 2 เสี่ยง ซึ่งการแตกของฟันนี้
ที่เกิดจากสาเหตุที่กรอเนื้อฟันเข้าไปเพื่อเปิดโพรงประสาทฟันและคลองรากฟัน และส่วนมาก
ฟันที่ต้องรักษารากคือฟันที่มีรอยผุใหญ่ มีเนื้อฟันเหลือน้อยอยู่แล้ว จึงไม่ค่อยแข็งแรง
ฟันที่แตกแล้วมักจะเก็บไว้ไม่ได้ จำเป็นต้องถอนออก
การจะเพิ่มความแข็งแรงให้กับฟันที่รักษาคลองรากฟันแล้ว ทำได้หลายวิธี
ขึ้นกับเนื้อฟันที่เหลืออยู่ ในฟันหน้าที่เนื้อฟันเหลืออยู่มาก อาจใช้วิธีอุดฟันธรรมดา
แต่อุดเพิ่มเข้าไปในโพรงฟันด้วย ในฟันกรามอาจต้องอุดคลุมปุ่มยอดฟัน
เพื่อป้องกันการแตกของฟันออกเป็น 2 เสี่ยง หรืออาจต้องทำครอบฟัน
ถ้ามีเนื้อฟันมากพอที่จะยึดครอบฟัน ถ้าเนื้อฟันเหลือไม่พอยึด อาจต้องทำเดือยฟัน
ยึดเข้าไปในรากฟัน และสร้างแกนขึ้นมายึดครอบฟันอีกที การจะบูรณะด้วยวิธีใดนั้น
ทันตแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาวิธีการที่เหมาะสมให้
ดังนั้น ถ้าท่านมีฟันที่ทันตแพทย์วินิจฉัยแล้วว่าจะต้องรักษารากฟัน ควรทราบว่า
การรักษารากฟันทำอย่างไร และมีขั้นตอนอย่างไร ท่านจะต้องไปพบทันตแพทย์ทั้งหมดกี่ครั้ง
การรักษาคลองรากฟันจึงจะเสร็จสมบูรณ์ และเมื่อเสร็จแล้วท่านจะต้องบูรณะตัวฟันต่อไปอย่างไร
และควรคุยถึงค่าใช้จ่ายและเวลาในการรักษาทั้งหมดด้วย เพื่อท่านจะได้นำมาพิจารณาว่า
จะเก็บซี่นั้นไว้หรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ท่านสอบถามได้จากทันตแพทย์ที่ดูแลท่านอยู่ได้
การรักษาเพียงครึ่งๆ กลางๆ นอกจากจะทำให้ต้องเสียฟันไปแล้ว ท่านยังต้องเสียเวลา
และค่าใช้จ่ายโดยเปล่าประโยชน์ด้วยค่ะ
(update 21 สิงหาคม 2001)
[ที่มา..หนังสือ
นิตยสารใกล้หมอปีที่ 25 ฉบับที่ 1 มกราคม 2544 ]
|
