หมอ : ไหนลองเล่าให้ฟังซิว่า อาการเป็นอย่างไรบ้าง ?

ภรรยาผู้ป่วย : อิฉันก็ไม่ทราบค่ะ กำลังจะตื่นพอดี ได้ยินคุณแกเรียก เห็นหน้าซีดๆ ตัวงอๆ ก็เลย รีบพามานี่ละค่ะ

หมอ : คุณเงินไหลมา คุณเป็นลมบ่อยๆ หรือเปล่า ไหนลองเล่าอาการให้หมอฟัง ละเอียดหน่อยสิคะ ?

ผู้ป่วย : เมื่อเช้านี้ผมไปเข้าห้องน้ำหลังจากถ่ายเสร็จยังไม่ทันจะกดน้ำรู้สึกใจหวิวๆ จะเป็นลมก็เลยรีบออกมาเรียกภรรยานี่แหละครับ

หมอ : คุณมีโรคประจำตัวอะไรหรือเปล่า เช่น โรคเบาหวาน โรคกระเพาะ โรคความดันโลหิตสูง ?

ผู้ป่วย : โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ผมไม่ทราบครับ ไม่เคยตรวจ แต่คิดว่าคงไม่มีแต่ระยะหลังๆ นี้มีปวดท้องบ่อยๆ ผมซื้อยาโรคกระเพาะมากิน ก็ดีขึ้นบ้าง

หมอ : คุณเคยมีถ่ายอุจจาระดำ บ้างหรือเปล่า ?

ผู้ป่วย : เอ! ผมก็ไม่ค่อยได้สังเกต แต่ตอนเช้านี้ที่ผมหันหลังกลับออกมา รู้สึกว่าอุจจาระดำๆ อยู่เหมือนกันครับ

เถ้าแก่เนี้ย : คุณหมอคะ ฉันไม่ทราบเป็นอะไร กินอะไรก็แน่นไปหมด กินนิดเดียวก็แน่นแล้ว แน่นตรงนี้ (พลางเอามือชี้ที่พุงส่วนบนๆ) หายใจก็ลำบาก พอเรอแล้วก็ดีขึ้นนิดหน่อย เป็นมาหลายเดือนแล้ว ไปหาหมอมาหลายครั้งพอยาหมดก็เป็นอีก 2-3 วันนี้ มีปวดใต้ชายโครงข้างขวานี่ด้วย

คุณหมอคะ…ฉันเป็นโรคกระเพาะหรือเปล่าคะ ?

Functional dyspepsia

เป็นกลุ่มของผู้ป่วยที่มีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายๆ อย่างรวมกัน เมื่อได้รับการตรวจ เช่น ใช้กล้องส่องตรวจกระเพาะหรือ กลืนแป้งเอกซเรย์กระเพาะและลำไส้ รวมทั้งผลการตรวจเลือด ไม่พบสิ่งใดผิดปกติ

Organic dyspepsia

หมายถึงผู้ป่วยที่มีอาการ dyspepsia ที่ตรวจพบว่ามีสาเหตุแน่ชัด เช่น แผลในกระเพาะอาหาร หรือนิ่วในถุงน้ำดี เป็นต้น

• โรคของทางเดินน้ำดี เป็นโรคของระบบทางเดินอาหารส่วนบน พบประมาณ 10% โดยเฉพาะที่มีนิ่วถุงน้ำดี การปวดจะไม่เกิดในช่วงท้องว่าง จะปวดเป็นช่วงๆ และรุนแรง ปวดแต่ละครั้งนานหลายชั่วโมง ประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยอาจปวดร้าวไปที่ไหล่ขวา หรือด้านหลัง ถ้ามีการอุดตันของทางเดินน้ำดี จะมีตัวเหลือง ตาเหลืองเป็นครั้งคราว ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีซีด สำหรับอาการปวดท้องตื้อๆ และท้องอืดก็พบในผู้ป่วย ที่เป็นนิ่วในถุงน้ำดีได้ แต่ไม่ได้เป็นลักษณะจำเพาะของโรคนี้

• แผลในกระเพาะอาหาร ถ้าท่านสงสัยว่า จะมีแผลในกระเพาะอาหารหรือไม่ อาการปวดส่วนมาก เป็นดังนี้
  ปวดใต้ลิ้นปี่ บอกขอบเขตไม่ได้ชัดเจน ปวดตอนดึกๆ จนต้องตื่นขึ้น เมื่อท่านรับประทานอาหาร หรือยาลดกรด อาการก็จะดีขึ้น แต่ถ้าท่านเป็นมาก ก็อาจมีอาการอาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายอุจจาระเป็นสีดำได้ บางกรณี อาจมีแผลจนกระเพาะทะลุก็อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ ถ้าไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที

  มะเร็งกระเพาะอาหาร ที่ท่านคิดว่า น่าจะเป็นโรคกระเพาะธรรมดาๆ ซื้อยามากินก็หาย ความจริงไม่เป็นเช่นนั้น เพราะเคราะห์หามยามร้าย เมื่อแพทย์ใช้กล้องส่องตรวจกระเพาะท่านดู อาจเห็นสิ่งผิดปกติที่ มากกว่าแผลในกระเพาะธรรมดา นั่นคือ มะเร็งของกระเพาะอาหาร ซึ่งถึงแม้ว่าจะพบไม่มากนัก (ประมาณ 1-3%) ของผู้ที่มีอาการโรคกระเพาะ แต่ก็อันตราย โดยเฉพาะถ้าท่านอายุมากเกิน 45 ปี น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ปวดท้องอยู่ตลอดเวลา รับประทานอาหารหรือยาลดกรดแล้วก็ยังไม่หายปวด ควรรีบไปพบแพทย์ เพื่อให้ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง โดยเร็วที่สุดต่อไป