ยุง ริ้น เห็บ ตัวแสบ [Insect Tick bite reaction]

พญ.วิญญารัตน์ ตันศิริ

ช่วงปิดเทอมฤดูร้อนครั้งนี้ ช่างอากาศร้อนอบอ้าวเสียจริงๆ จะเหลียวไปทางไหนหรือเดินก้าวย่างไปทางใด ก็ล้วนแล้วแต่ทำให้เหงื่อออกไปทุกซอกรูขุมขน แม้แต่ใบหน้าอันเคยนวลเนียนของฉันนั้นหรือเจอคิมหันต์ครานี้ ทำให้ใบหน้าของฉันแปรเปลี่ยนไปกลายเป็นมันย่อง พร้อมที่จะทอดไข่ได้ทุกขณะจิต อย่ากระนั้นเลย เรามาหลบลมร้อน อันอบอ้าว ไปเที่ยวชายทะเลกันให้ชุ่มปอดไปเลย ไปทะเลครั้งนี้ สนุกสุดเหวี่ยงจริงๆ กับบรรยากาศดีๆ รับลมชายทะเลชื่นฉ่ำ ยามอาทิตย์อัสดง อา เพียงแค่นี้ชีวิตของฉันก็เป็นสุขแล้ว เมื่อถึงยามค่ำคืน ฉันก็เดินทอดน่องริมชายหาดภายใต้แสงจันทร์ ที่สาดส่องมาอย่างงดงาม พรุ่งนี้แล้วสินะที่ฉันต้องกลับมากรุงเทพฯ เฮ้อ ไม่อยากนึกถึงเลย พรุ่งนี้เกิดอะไรขึ้นกับฉัน ลองเดาดูซิคะ ปฏิกิริยาผื่นแพ้ ยุง ริ้น ไร เห็บ หมัด (Insect Tick bite reaction) เมื่อกลับมาถึงกรุงเทพฯ แล้วปรากฏว่าที่แขน, ขา, ปลายเท้าของฉัน เกิดมีตุ่ม ผื่นแดงเป็นจุดๆ จ้ำๆ เต็มไปหมดและยังคันมากๆ ยิ่งเกายิ่งมัน ขนาดนอนไม่หลับเลยเชียวค่ะ ไม่ทราบว่า เกิดขึ้นมาได้อย่างไร มาหาคำตอบกันดีกว่าค่ะ ปฏิกิริยาผื่นแพ้ ชนิดนี้ เกิดจากการแพ้พวก ยุง ริ้น ไร ตัวเห็บ หมัดในสุนัขและแมว บางครั้งบางคนไม่เคยแพ้ยุงมาก่อน แต่เมื่อออกไปต่างจังหวัด หรือไปเที่ยวตามชายทะเล ป่าเขาลำเนาไพรต่างๆ หรือไปนั่งรับประทานอาหารในสวนที่มีต้นไม้มากๆ เหล่านี้ จะเกิดการแพ้ยุง หรือตัวริ้น ไร ในสถานที่นั้นๆ ได้ เรียกว่า ยุงกรุงเทพฯ ไม่แพ้ แต่แพ้ยุงต่างจังหวัดแทน (แปลกแต่จริงนะคะ) นอกจากแพ้ยุงแล้ว บางคนแพ้พวกตัวเห็บ หมัดในสุนัข แมวได้ สังเกตจากประวัติ เช่น ไปอุ้มเล่นกับสุนัข แมว หรือสุนัข แมว ขึ้นมาเล่นตามพรม โวฟา ที่นอน แล้วคุณก็ไปเกลือกกลิ้งตามทีเดียวกัน กับสุนัขหรือแมวดังกล่าว เรียกว่ารักกันจริง ไม่ทิ้งกันจังนะจ๊ะ คุณก็อาจจะแพ้ตัวเห็บ หมัด ของสุนัข แมวได้ นอกจากนี้ บางครั้งเกิดเราไปตากผ้าไว้กลางแดดอย่างดี พอเราเก็บมาพับ ไว้เรียบร้อย เกิดสุนัขหรือแมว โดดขึ้นมานั่งเล่นแป๊บเดียว แล้วโดดกลับลงไปไม่ทันได้เห็นตัวการนี้ พอคุณสวมใส่เสื้อผ้า ก็อาจเกิดผื่นแพ้ขึ้นมาได้เช่นกัน ลักษณะผื่นที่พบ จะเห็นเป็นตุ่มนูนแดง จ้ำแดง ขนาด 0.1-0.5 ซม. กระจายอยู่ทั่วไปคล้ายรอยยุงกัด จะมีอาการคันมากๆ คันกว่ายุงปกติ ผื่นตุ่มแดงนี้ บางครั้งถ้าบวมมากอาจดูคล้ายลมพิษได้ ระยะเวลาที่เป็น บางคนเป็นตุ่มแดงนาน 1-3 สัปดาห์ ไม่ยอมหาย บางครั้งหายแล้วกลายเป็นตุ่มสีน้ำตาล, หรือดำคล้ำขึ้นมาแทนที่ ทำให้ดูน่าเกลียด ไม่สวยงาม ตำแหน่งที่พบ มักพบผื่นแพ้ชนิดนี้ที่บริเวณนอกร่มผ้า ได้แก่ แขน ขา เท้า หลังมือ เป็นต้น เมื่อหายแล้วกลายเป็นสีน้ำตาลคล้ำ คุณผู้หญิง จึงมักจะกังวลว่าทำให้ขาลาย น่องลาย ใส่กระโปรงสั้น หรือกางเกงขาสั้นไม่สวย เฮ้อ! กลุ้มใจจัง อันตรายหรือไม่ จริงๆ แล้วไม่อันตรายร้ายแรงอะไรเพียงแต่น่ารำคาญใจ น่าเบื่อหน่ายมากกว่าและดูไม่สวยงาม เมื่อกลายเป็นรอยแผลเป็น รอยดำดังกล่าว วิธีการป้องกัน อย่างไรก็ตามกันไว้ดีกว่าแก้นะคะ ส่วมใส่เสื้อผ้าแขนยาว กางเกงขายาว จะดีกว่า ถ้าคุณบังเอิญ ต้องไปเที่ยวต่างจังหวัด หรือนั่งริมชายหาดยามพลบค่ำดังกล่าว ใช้ยากันยุงช่วยไล่ยุงบริเวณที่เราต้องนั่งสังสรรค์กัน ทายากันยุงชนิดที่ทาตัวได้ ทาตามแขน ขา หมั่นเอาที่นอน หมอน มุ้ง ไปซัก ตากแดด กันบ้างนะคะ ถ้าท่านแพ้ เห็บ หมัด ในสุนัข แมว ก็ควรจะหลบอยู่ห่างๆ จะเป็นการดีกว่า ถ้าจำเป็นต้องเลี้ยง จะด้วยเหตุผลใดก็ตาม (เช่น love me, love my dog) ก็พยายามอย่าให้สัตว์เลี้ยงของท่าน เข้ามาเกลือกกลิ้งตามพรม หรือเก้าอี้โซฟาตัวโปรดของท่านก็แล้วกัน นอกจากนี้ก็ใช้แชมพู สบู่ แป้งโรยฆ่าเชื้อเห็บ หมัด ในสุนัข แมว ของท่านด้วย ฯลฯ วิธีการรักษา ยากินกลุ่มแอนติฮีสตามีน ใช้ระงับอาการคัน จะได้ไม่เกามาก มาย ยากินกลุ่มสเตียรอยด์ ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์เท่านั้น ใช้ในกรณีที่แพ้คันมากมาย อาการมากจริงๆ หรือบวมคล้ายลมพิษ ใช้เพียงชั่วคราวเท่านั้น เพราะอาจมีผลข้างเคียงได้ ยาทากลุ่มสเตียรอยด์ ใช้ทาตุ่มแดงที่คัน รวมทั้งใช้ทาเพื่อลบ รอยดำ รอยแผลเป็นกระดำกระด่างดังกล่าวได้ ควรทาบางๆ อย่าทาบริเวณที่ไม่เป็นตุ่มหรือผื่น เพราะถ้าทามากเกินไป ทานานเกินไป อาจกลายเป็นรอยด่างขาวแทนที่ อย่าอาบน้ำอุ่นเกินไป หรือถูสบู่มากเกินไป เพราะผิวจะยิ่งแห้ง มาก ทำให้คันมากยิ่งขึ้นได้ งดอาหารทะเลชั่วคราว เพราะในขณะที่กำลังเป็นผื่นแพ้นี้ ถ้า ท่านรับประทานอาหารทะเลเข้าไปจะยิ่งคันมากขึ้นได้ อย่างไรก็ตาม ท่านควรจะมาพบปรึกษาแพทย์ เพื่อการรักษาอย่างถูกวิธีผิวพรรณของท่านจะได้กลับมาสวยนวลเนียน เหมือนแต่ก่อนไงละคะ

พญ.วิญญารัตน์ ตันศิริ

main