พันเอก (พิเศษ) หญิงรัตนาภรณ์ เฟื่องทอง

โรคบางโรค เป็นเหมือนแจ๊กพ็อตทางพันธุกรรม เพราะไม่ว่าจะดูแลรักษาสุขภาพดีเลิศยังไง ก็ต้องเป็นอยู่ดี โชคร้ายหน่อยก็เป็นหนัก ต้องประคับประคองสุขภาพต่อเนื่องไปตลอดชีวิต แต่ถ้าดวงยังดีก็เป็นเพียงแค่ "เบาะ ๆ " อย่าง "ภูมิแพ้ทางผิวหนัง" ซึ่งแม้ไม่ใช่โรคอันตรายร้ายแรง แต่ก็สร้างความรำคาญไม่น้อย เรื่องนี้ต้องให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเฉพาะคือ คุณหมอรัตนาภรณ์ เฟื่องทอง ประจำโรงพยาบาลพระมงกุฏฯ มาลำดับอาการและการรักษาให้เข้าใจค่ะ

ถาม – ลักษณะของโรคภูมิแพ้ทางผิวหนังเป็นอย่างไรคะ

ตอบ – โรคนี้จัดเป็นโรคภูมิแพ้ชนิดหนึ่ง คือ กลุ่มที่เป็นโรคภูมิแพ้จะมีความไวต่อสารที่เป็นสารก่อภูมิแพ้ เมื่อเกิดปฏิกิริยากับสารก่อภูมิแพ้ก็จะก่อให้เกิดอาการออกมา ถ้าออกทางปอดก็เป็นหืด ทางจมูกก็เป็นโรคแพ้อากาศ และถ้ามาออกทางผิวหนังก็จะมีอาการแสดงที่ผิวหนัง ที่เกิดในเด็กเล็ก ๆ เราเรียกว่า Infamtile Eczema หรือ Allergic dermattis ซึ่งจะเกิดในเด็กเล็ก ๆ จนกระทั่งโตประมาณก่อนวัยเรียน ถ้าพบในเด็กเล็กจะเป็นเฉพาะแห่ง (localized) คือ อยู่บริเวณใบหน้า เป็นที่แก้มเต็มเลย ลักษณะเป็นผื่นปื้น ๆ เป็นกระจุก แล้วเด็กจะคันมาก พอเด็กโตมาหน่อย มันก็จะกระจายไปทั่วตัว ออกจากใบหน้าก็อาจจะลามไปที่ตัว แต่มันจะมีจุดเฉพาะของมัน คือ ที่ข้อพับแขน ข้อพับขาแล้วก็บริเวณคอ จะเป็นจุดที่มีผื่นเยอะกว่าที่อื่น แล้วจะคันมาก พอโตในวัยผู้ใหญ่แล้ว ที่อื่น ๆ จะหายไป จะเหลือก็เฉพาะแห่งตามข้อพับแขนขา กับแถวรอบ ๆ คอเท่านั้น

ถาม – เหมือนกับเป็นโรคที่ไม่อันตราย แต่ก็สร้างความรำคาญให้ไม่น้อยนะคะ

ตอบ – ใช่คะ ไม่รุนแรง แต่มันจะคันมาก แล้วบางคนก็เป็นเยอะคือ เป็นทั้งตัว แล้วจุดที่เป็น localized ก็จะเยอะมาก เด็กจะหงุดหงิดและรำคาญมาก แล้วยิ่งเกาก็ยิ่งขึ้น เขาเคยทำการทดลองว่า โรคนี้อาจจะเกิดมากขึ้นจากการเกา โดยให้เด็กใส่เฝือก ปรากฏว่าตำแหน่งที่เข้าเฝือกไว้ไม่มีผื่นขึ้น เขาก็เลยสันนิษฐานว่า มันอาจจะแพร่กระจายเพราะการสะกิดเกาก็เป็นได้ คือ เมื่อเกาแล้ว อาจจะมีการหลั่งของสารเคมีบางชนิดที่ทำให้คันมากขึ้น แล้วเด็กก็จะทุกข์ทรมานนะ เพราะมันคันมาก ในกรณีที่เด็กยังนั่งไม่ได้ ก็อาจจะเอาหน้าถูกับเตียงบางทีจนเลือดออกก็มี หรือถ้าปล่อยไว้ไม่รักษา ก็อาจจะติดเชื้อได้ เพราะผิวหนังมันถลอก ทำให้ภูมิต้านทานต่อเชื้อโรคของผิวหนังเสียไป ก่อให้เกิดการติดเชื่อได้

ถาม – แล้วสาเหตุของโรคเกิดจากอะไรคะ

ตอบ – เกิดจากสารภูมิแพ้ซึ่งอาจจะอยู่ในสิ่งแวดล้อม พวกไรฝุ่น ดอกหญ้า หรืออาหารก็อาจจะเป็นสาเหตุ อย่างในเด็กเล็กอาจจะเป็นนม ช็อกโกแลต หรืออาหารเสริมอื่นก็ได้ หรืออาจจะเป็นพวกสีผสมอาหาร หรือเชื้อราก็เป็นสาเหตุได้ ถ้าเกิดขึ้นที่ผิวหนัง บางทีก็ระบุลงไปชัดเจนไม่ได้ ถ้าอยากทราบจริง ๆ อาจจะมาทำเทสต์ดู แต่ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้ทำ เพราะเด็กยังเล็กมาก ส่วนใหญ่ก็ให้เลี่ยงพวกอาหารที่แพ้ เช่น อาจจะแพ้ไข่ขาวหรือแพ้นมก็ต้องเลี่ยง นอกจากนี้ภูมิแพ้ เป็นโรคที่มาจากกรรมพันธุ์ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า ถ้าพ่อเป็นโรคนี้แล้ว ลูกจะเป็นโรคเดียวกัน พ่ออาจจะเป็นหอบ แล้วลูกอาจจะแพ้อากาศหรือแพ้ทางผิวหนังก็ได้

ถาม – ถ้าปล่อยไปตามธรรมชาติ ไม่ได้ทำการรักษาจริงจัง จะมีอันตรายไหมคะ

ตอบ – คือ โรคผิวหนังส่วนใหญ่การแสดงออกมันจะน่ากลัว คนส่วนใหญ่ก็จะกลัว เพราะฉะนั้นต้องรีบรักษา แต่ถ้าปล่อยไว้ เด็กคันแล้วเกามาก ๆ ก็อาจจะทำให้ติดเชื้อ เป็นแผลพุพองตามมา ก็อาจจะทำให้เด็กป่วยมากขึ้น หรือถ้าแผลลึกมาก ก็อาจจะเป็นแผลเป็นบ้าง แต่ส่วนใหญ่หายแล้วก็หายเลย เพราะว่ามันไม่ได้ลงลึกไปในชั้นเดอร์สมิส (ชั้นผิวหนัง) นอกจากนั้น มันเป็นโรคที่ค่อนข้างน่าเกลียดนะ คือ มองดูปุปะคนก็อาจจะรังเกียจ ถ้าเด็กได้รับการรักษาเร็วก็จะหายและไม่หงุดหงิดรำคาญด้วย นอกจากนั้นสุขภาพจิตของเด็กก็จะดีขึ้น ไม่เป็นที่รังเกียจของสังคม

ถาม – จะมีวิธีป้องกันหรือรักษาได้อย่างไรคะ

ตอบ – ถ้าเกิดขึ้นในเด็ก ก็ไม่ต้องไปกังวลหรือตกใจมาก เพราะเป็นโรคภูมิแพ้ชนิดหนึ่ง โอกาสรักษาให้ดีขึ้นมีมากแล้ว โรคพวกนี้จะตอบสนองต่อยาทา พ่อแม่อาจหาดูว่าลูกแพ้อะไร ก็ต้องหลีกเลี่ยงสารที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้นั้น ๆ ในเด็กเล็กอาจจะเป็นพวกนม อาหารเสริม หรือในสิ่งแวดล้อมก็อาจจะเป็นบ้านที่มีฝุ่นและไรฝุ่นเยอะ ให้เลี่ยงสิ่งที่แพ้ แล้วก็รับยา โดยส่วนใหญ่เด็กที่เป็นโรคอย่างนี้ โตขึ้นก็จะเป็นน้อยลง นานๆ เป็นที หรือหายไปเลย ถ้าโรคนี้เป็นในคนโต ๆ จะเป็นบริเวณหน้าขา ซึ่งจะเป็นอาการเรื้อรัง ถ้าเป็น ๆ หาย ๆ บ่อยเข้า บางคนจะขึ้นมาเป็นปื้นแข็ง ๆ ผิวหยาบเหมือนหนังที่ยังไม่ได้ฟอก ภาษาแพทย์เขาเรียกว่ามี lichenification (ผิวหนังหยาบหรือกระด้างขึ้น) ซึ่งเป็นลักษณะที่เกิดขึ้นจากการเป็นผื่นคันเรื้อรัง แต่ส่วนใหญ่เมื่อโตขึ้น ก็พบว่าเด็กดีขึ้น เช่น อาจจะหายไปเลย แต่อาจไปเป็นโรคภูมิแพ้ชนิดอื่นได้เหมือนกัน เช่น อาจจะเป็นหอบหืดหรือแพ้อากาศ อย่างตอนเด็ก ๆ อาจจะเป็นภูมิแพ้ที่ผิวหนัง โตขึ้นมาอาจจะเป็นหอบหรือแพ้อากาศก็ได้ หรืออาจจะเป็นโรคนี้ แล้วพอโตขึ้นไม่เป็นโรคอื่นอีกก็ได้ ส่วนยาที่ใช้ในปัจจุบัน ก็จะเป็นยารับประทานกับยาทา ซึ่งคนไข้ก็ดีขึ้น นอกจากนั้นก็ต้องสืบดูว่าแพ้อะไร

ถาม – เป็นไปได้ไหมคะว่า ผื่นที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่ภูมิแพ้แต่เป็นอาการของโรคอื่น

ตอบ – เป็นไปได้ แต่แพทย์ก็จะสามารถแยกโรคได้จากการซักประวัติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการซักประวัติของโรคภูมิแพ้ในครอบครัว หรือจะดูจากลักษณะผื่นก็ได้ อย่างที่ได้พูดไปแล้ว เกี่ยวกับการกระจายตัวของโรคภูมิแพ้ที่ผิวหนังว่า จะอยู่ที่บริเวณใดบ้าง ในเด็กเล็กเป็นอย่างไรและในเด็กโตเป็นลักษณะใด ดูปุ๊บเราก็พอบอกได้ แต่โรคอย่างอื่นที่อาจจะเป็น eczema ที่เป็นร่วมกันโรคอื่นก็เป็นไปได้ เช่น เป็นร่วมกับโรคเลือดบางชนิด อันนั้นค่อนข้างหนัก เพราะเด็กจะดูป่วย ดูไม่ปกติอย่างในกรณีของภูมิแพ้ที่ผิวหนัง หรืออาจจะเป็นผื่นที่เกิดจากสาเหตุอื่น เช่น ผื่นที่เกิดหลังจากเป็นไข้ ซึ่งจะมาเป็นครั้งคราว แต่ผื่นที่เกิดจากภูมิแพ้จะเป็นโรคเรื้อรัง โดยที่เด็กจะยังดูแข็งแรงดี ยังยิ้มแย้มได้

แพ้คาเฟอีน อีกหนึ่งสาเหตุของการคันคะเยอ

มีรายงานจากต่างประเทศพบว่า อาจจะมีการแพ้สารโคคา (coca) ที่เอามาทำช็อกโกแลต หรือน้ำอัดลมที่ลงท้ายด้วยโคล่า (cola) ซึ่งมีสารเหล่านี้ผสมอยู่ผู้ที่แพ้ จะมีอาการผื่นแพ้คล้ายลมพิษ คัน ผิวหนังร้อนแดง หรือบางคนก็มีอาการเป็นหวัดคัดจมูกเหมือนการแพ้อากาศ อาการเหล่านี้แก้ได้โดยยาแก้แพ้ หรือป้องกันได้โดยการงดรับประทานอาหารที่มีส่วนผสมของเมล็ดโคคา หรืองดเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของโคคา เช่น ช็อกโกแลต โกโก้ ฯลฯ

จะเป็นโรคหนัก ๆ หรือเบา ๆ แค่ไหนก็ตาม ยังไงก็ได้ชื่อว่าเป็นโรคซึ่งสร้างความไม่สบายกายไม่สบายใจให้เกิดขึ้นกับลูก ถ้าสืบทราบว่าลูกแพ้สารอะไรก็ควรหลีกเลี่ยง หรือจัดสิ่งแวดล้อมให้ปอดสารนั้น ๆ และทางที่ดีที่สุด ไปพบแพทย์เพื่อขอคำแนะนำที่เหมาะสมต่อไป ลูกจะได้ไม่ต้องเกาแกรก ๆ ไปจนโต

พันเอก (พิเศษ) หญิงรัตนาภรณ์ เฟื่องทอง

main