ศ.น.พ.เทพ หิมะทองคำ
เท้าโก่ง
|
|
หมายถึง ภาวะที่มีอุ้งเท้าสูงกว่าปกติ
ซึ่งอาจเนื่องมาจากความผิดปกติของเส้นประสาท
หรือกล้ามเนื้อของเท้าและน่อง
หรือความผิดปกติของกระดูกแต่กำเนิด
|
โดยส่วนใหญ่แล้ว เท้าโก่งมักไม่เกิดปัญหาใดๆ
และมักไม่ทราบสาเหตุโดยตรง ลักษณะของเท้าที่โก่งขึ้นนี้ จะทำให้พื้นที่ที่ฝ่าเท้าสัมผัสกับพื้นรองเท้าหรือพื้นดินแคบลง ทำให้น้ำหนักตัวถ่ายทอดลงสู่เท้าเฉพาะบริเวณหัวกระดูกเท้า
และส้นเท้าเท่านั้น ดังนั้น ผู้ที่มีรูปร่างเท้าที่โก่งขึ้น จึงมีโอกาสเจ็บเท้าได้ง่ายกว่าคนที่มีรูปร่างเท้าปกติ
เท้าโก่งในผู้ป่วยเบาหวาน
ในผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานมาเป็นเวลานาน
และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดี
จะมีโอกาสพบภาวะปลายประสาทเสื่อม มีอาการเท้าชา
และมีอาการฝ่อของกล้ามเนื้อในเท้า อาการต่างๆ เหล่านี้ก่อให้เกิดการเสียสมดุลของกล้ามเนื้อในเท้า และยังทำให้กล้ามเนื้อน่องซึ่งมีเส้นเอ็นมาดึงเท้า
รูปร่างเท้าจะเปลี่ยนไป เท้าจะโก่งขึ้น นิ้วเท้าจะหงิกเข้า
เหมือนมะเหงก
รูปร่างเท้าที่ผิดสมดุลนี้จะทำให้พื้นที่ฝ่าเท้า
ที่รับน้ำหนักตัวแคบลง เกิดแรงเค้นที่ฝ่าเท้ามากขึ้น
เกิดเป็นผิวหนังแข็งหนา โดยผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บ
เนื่องจากปลายประสาทที่เสื่อมจะไม่สามารถส่งสัญญาณ
ของความเจ็บปวดไปสู่สมองได้
ผิวหนังที่แข็งขึ้นนี้อาจแตกออกเป็นแผล สิ่งสกปรกและเชื้อโรคจะสามารถเล็ดลอดเข้าตามรอยแตก
เกิดเป็นแผลอักเสบขึ้นที่เนื้อเยื่อภายใน เป็นหนอง
และอาการอาจลุกลามไปถึงกระดูกได้
หากมีการติดเชื้อชั้นกระดูกแล้วการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ
จะไม่สามารถกำจัดเชื้อที่อาศัยอยู่ในกระดูกได้หมด ต้องอาศัยการผ่าตัดเอากระดูกที่ติดเชื้อออกเท่านั้น
|
เท้าแบน
|
|
หมายถึง ภาวะที่อุ้งฝ่าเท้าเตี้ยลง
|
แบ่งได้เป็น 2 ชนิดคือ
1. ชนิดไม่ติดแข็ง พบได้บ่อย เวลายกเท้าลอยจากพื้น
จะมีอุ้งเท้าเกิดให้เห็น
2. ชนิดติดแข็ง พบได้น้อย เกิดจากความผิดปกติของกระดูก
และข้อในฝ่าเท้า จะไม่สามารถทำให้เกิดอุ้งเท้าได้
จากการยกเท้าลอยขึ้นจากพื้น
ผู้ที่มีเท้าแบนจะมีโอกาสเกิดอาการปวดกล้ามเนื้อน่อง
สันหน้าแข้ง และปวดในเท้าได้มากกว่าผู้ที่มีรูปร่างเท้าปกติ เชื่อว่าสาเหตุเกิดจากการรับแรงกระแทกของเท้าขณะเดินทำได้ไม่ดี ปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดอาการปวดได้มากขึ้น ได้แก่
น้ำหนักตัวมาก ส้นเท้าบิดออกด้านนอก เอ็นร้อยหวายดึงรั้ง
การรักษา : การรักษาควรเริ่มต้นด้วยการลดน้ำหนักตัว
เลือกรองเท้าที่บรรจุสารรับแรงกระแทก เช่น Gel หรือ Air ที่ส้นเท้า
ใช้อุปกรณ์เสริมอุ้งเท้า (Arch Support) อุปกรณ์เสริมส้นเท้า (Heel Pad) ทำการบริหารยืดเอ็นร้อยหวาย การบริหารออกกำลังกายกล้ามเนื้อในเท้า วิธีการเหล่านี้จะช่วยลดอาการปวดลงได้
เท้าแบนในผู้ป่วยเบาหวาน
ในผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานมานานจนเกิดภาวะปลายประสาทเสื่อม ร่วมกับน้ำหนักตัวที่มากและการเดินมากเป็นกิจวัตร อาจพบลักษณะของเท้าที่เกิดจากกระดูกในเท้าหัก
อุ้งเท้าจะแบนราบ หลังเท้าจะบวมอยู่เสมอ
เท้ามักจะแดงและร้อน หากเอกซเรย์เท้าจะพบว่า
กระดูกในเท้าหักจนอุ้งเท้ายุบตัวลง (Charcot Foot)
น้ำหนักตัวจะถูกถ่ายลงมากบริเวณอุ้งเท้า
ทำให้เกิดแผลในตำแหน่งนี้ได้บ่อยและมักเป็นเรื้อรัง
การรักษา : การรักษาจะทำโดยให้อุปกรณ์เสริม
ซึ่งมักทำจากพลาสติก (Orthosis) เสริมจากฝ่าเท้าขึ้นไปถึงเหนือข้อเท้า
ร่วมกับการใช้รองเท้าหุ้มข้อ หากวิธีนี้ยังไม่สามารถป้องกันการเกิดแผลได้ จำเป็นต้องทำการผ่าตัดให้เกิดอุ้งเท้าขึ้นด้วยการดามเหล็ก
หรือพลาสติกไว้ภายในเท้า (Arch Reconstruction)
น.พ.เชิดพงษ์ หังสสูต
แพทย์ประจำคลินิกสุขภาพเท้าโรงพยาบาลเทพธารินทร์
|
