มาที่นี่ที่เดียว ได้อ่านบทความทางด้านการแพทย์ ภาษาไทย จากเกือบทุกโฮมเพจที่มีใน INTERNET
ถ้าที่นี่ขัดข้อง ไปที่นี่ก็ได้ครับ i.am/thaidoc หรือ hey.to/yimyam

[ คัดลอก จากนิตยสาร life family ปีที่ 3 ฉบับที่ 33 ธันวาคม 2541 ]

รู้จักฮอร์โมนเพศหญิง (อีกครั้ง)


เมื่อครั้งที่แล้ว เราได้คุยกันถึงสรรพคุณของฮอร์โมนเพศหญิงที่มีอยู่มากมาย และเกือบจะเรียกได้ว่า เป็นฮอร์โมนส่วนตัว ที่เป็นทั้งชีวิตจิตใจของผู้หญิงเลยทีเดียว ถ้าจะสรุปว่า ฮอร์โมนเพศหญิงมีหน้าที่อะไรบ้าง ก็คงมีที่สำคัญ ๆ อยู่ 2-3 ประการคือ ทำให้ร่างกายมีรูปร่างเป็นหญิง ทำให้มีประจำเดือน ซึ่งเป็นผลมาจากการตกไข่ จึงทำให้ตั้งครรภ์ และมีลูกได้ และสุดท้าย มีผลดีต่ออวัยวะสำคัญของร่างกาย ได้แก่ สมอง ประสาท หลอดเลือด หัวใจ และกระดูก

แหล่งผลิตฮอร์โมนเพศหญิงคือ รังไข่ ผู้หญิงเราจะมีรังไข่ 2 ใบ อยู่ที่ปีกมดลูกสองข้างซ้ายขวา จึงมีสำรองไว้ ถ้ารังไข่ข้างใดข้างหนึ่ง เกิดความผิดปกติขึ้นมา เช่น เป็นเนื้องอก รังไข่ข้างที่เหลือก็จะทำงานทดแทนได้เต็มที่

ภายในรังไข่ทั้งสองข้างจะมีไข่นับแสนฟองแต่ในวัยเด็ก ไข่เหล่านั้นจะอยู่ในสภาพใช้งานไม่ได้ เหมือนสภาพไข่จำศีล จนเมื่อเข้าสู่วัยขบเผาะคือ ประมาณอายุ 8-9 ขวบขึ้นไป จะเกิดปรากฏการณ์ที่เป็นจุดเริ่มต้นของความเป็นสาวขึ้น แล้วจะดำเนินการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว แทบจะบอกได้ว่า ความสาวมาอย่างไม่รู้เนื้อรู้ตัวเลยทีเดียว

ในช่วงแรก ก่อนที่รังไข่จะเปิดตัวสร้างฮอร์โมนเพศหญิง เราพบว่า ในร่างกายของเด็กผู้หญิงมีฮอร์โมนเพศหญิง ที่สร้างจากส่วนอื่นของร่างกายอยู่แล้ว เช่น ต่อมหมวกไต ไขมันที่สะสมอยู่ตามที่ต่าง ๆ แต่ยังปฏิบัติการต่ออวัยวะเป้าหมายไม่ได้ จนกระทั่งวัยขบเผาะที่ร่างกายของผู้หญิง เริ่มมีการเพิ่มขึ้น ของฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญเติบโต (Growth Hormone) รวมทั้งฮอร์โมนกระตุ้นการสันดาปเผาผลาญอื่น ๆ เพื่อนำอาหารไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ฮอร์โมนไทรอยด์ อินซูลิน ซึ่งจะเร่งการเสริมสร้างและการเติบโตของร่างกายอย่างรวดเร็ว

ในจังหวะนี้เอง อวัยวะเป้าหมายซึ่งได้แก่ เต้านม ขนใต้รักแร้ หัวเหน่า อวัยวะต่าง ๆ ในระบบสืบพันธุ์ เช่น มดลูก ปากมดลูก ช่องคลอด รังไข่ ท่อรังไข่ จะเริ่มตอบสนองต่อฮอร์โมนเพศหญิง ซึ่งมีอยู่ในร่างกายแล้วในระดับต่ำ คล้ายเปิดประตูรับเชิญให้ฮอร์โมนเพศหญิงร่วมกับฮอร์โมนเสริมสร้างอื่น เข้ามาปฏิบัติการเต็มที่

เราพบว่า ในเซลล์ต่าง ๆ ของอวัยวะเป้าหมายเหล่านี้ จะมีตัวรับ (Receptor) ซึ่งจะเฉพาะเจาะจงสำหรับฮอร์โมนต่าง ๆ รวมทั้งฮอร์โมนเพศหญิง และจะลงตัวเหมือนชิ้นส่วนจิ๊กซอว์หรือภาพต่อ จากนั้นรังไข่ก็จะเริ่มส่งสัญญาณขึ้นไปถึงเจ้านายสองระดับ คือ สมองส่วนหน้า และต่อมใต้สมอง เสมือนการเตือนให้เจ้านายรับรู้ว่า เริ่มทำงานได้แล้ว เพราะฮอร์โมนเพศในร่างกายที่สร้างจากแหล่งอื่น ไม่เพียงพอและอวัยวะเป้าหมายต่าง ๆ ต้องการฮอร์โมน เพื่อการเติบโตเต็มโครงสร้างเพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว

จะมีฮอร์โมนสั่งการจากเจ้านายสองระดับนี้ ควบคุมกันเองในระดับเจ้านาย และสั่งการลงมากระตุ้นให้รังไข่เริ่มสร้างฟองไข่ พร้อมกับสร้าง ฮอร์โมนเพศหญิงในคราวเดียวกัน แต่ระบบควบคุมที่ซับซ้อนนี้ต้องการเวลานานหลายปีจึงจะลงตัว

ในระยะแรกของวัยสาว ผู้หญิงเราจึงยังไม่มีประจำเดือน เพราะว่า ยังไม่เกิดการตกไข่ ฮอร์โมนเพศหญิงซึ่งมีปริมาณเพิ่มขึ้น จะเร่งการเติบโตของเต้านมก่อน นมจะตั้งเต้าและขยายขนาดขึ้นเรื่อย ๆ ต่อมาเริ่มมีขนใต้รักแร้และลงมาที่หัวเหน่า และขนบริเวณอวัยวะเพศหญิง ทั้งรูปร่างหน้าตาและแม้แต่เสียงก็จะเริ่มสาวขึ้น รวมทั้งอารมณ์ปั่นป่วน เอียงอาย เมื่อพบเพศตรงข้ามด้วย

เอ่ยอ้างถึงฮอร์โมนเพศหญิงกันมาตั้งแต่ต้น คงอยากจะรู้จัก ชื่อเสียงเรียงนามกันแล้ว มีชื่อเรียกกันทั่วไปว่า เอสโตรเจน (Estrogen) คงจำกันไม่ยาก แต่อาจมีชื่อเรียกต่างกันออกไปในรูปของยาฮอร์โมน ที่ใช้บำบัดปัญหาต่าง ๆ ของผู้หญิง ขึ้นกับแหล่งที่มาว่ามาจากธรรมชาติ หรือเป็นฮอร์โมนที่สังเคราะห์ขึ้นมาในรูปอนุพันธ์หลากหลายออกไป จากต้นตระกูลฮอร์โมนเดิม จึงมีขนาดและฤทธิ์ยาแตกต่างกันไป ซึ่งต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับปัญหา

สำหรับเอสโตรเจนที่มีอยู่ตามธรรมชาติของร่างกายผู้หญิง จะถูกสังเคราะห์ขึ้นจากสเตียรอยด์ (Steriod) และมีโครงสร้าง ที่ไม่แตกต่างจากฮอร์โมนเพศชายนักเพราะขบวนการสังเคราะห์ ์ต้องการต่อเติมจากโครงสร้างของฮอร์โมนเพศชายนั่นเอง

ฮอร์โมนเอสโตรเจนในเด็กสาวแต่ละคน จะมีมากน้อยแตกต่างกันไป ขึ้นกับเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ และอาหารการรับประทาน จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่า เด็กฝรั่งซึ่งตัวโตจะสาวเร็ว เด็กขี้โรคขาดอาหารจะสาวช้ากว่า

ดังนั้น ฮอร์โมนเอสโตรเจน จะปฏิบัติการต่ออวัยวะเป้าหมายควบคู่กับฮอร์โมนเสริมสร้างตัวอื่น ๆ เสมอ สัญญาณที่แสดงว่าเด็กสาวนั้นเป็นสาวสมบูรณ์เต็มที่ก็คือ การมีประจำเดือน เพราะแสดงว่า วงจรการควบคุมการสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนของรังไข่ จากเจ้านายสองระดับเริ่มเข้าที่ หลังจากตั้งไข่กันอยู่นานหลายปี

อายุแรกมีประจำเดือนของผู้หญิงของชนชาติในประเทศต่าง ๆ จึงอาจเป็นดัชนีหรือตัวบ่งชี้ของสภาพการกินดีอยู่ดี หรือสภาพเศรษฐกิจได้ อย่างในบ้านเราจะเห็นว่า ดาราวัยรุ่นคนโปรดของหลาย ๆ คน แสดงเป็นนางเอกหนังตั้งแต่อายุ 15-16 ปี แต่ดูสาวเหมือนวัย 20 ต่างจากผู้หญิงรุ่นคุณแม่เมื่อครั้งอายุ 15-16 ปี ยังดูเป็นเด็กกะโปโลกันอยู่

เมื่อผู้หญิงเราเริ่มมีประจำเดือน หรือมีเลือดออกทางช่องคลอดครั้งแรกก็ดูเป็นประสบการณ์ที่ตื่นเต้น และเป็นอะไรที่เรียกได้ว่าเป็นครั้งหนึ่งในชีวิต อาการปวดประจำเดือน ดูเหมือนจะมาคู่กัน และดูจะเป็นเรื่องปกติที่เป็นกันมา จนมีการแก้เคล็ดกันตั้งแต่รุ่นคุณยาย

หลายคนคงนึกออก ที่เคยถูกคุณยายสั่งให้นั่งถัดบันไดขึ้น 3 ขั้น ในวันแรกที่เริ่มมีประจำเดือน เพื่อเอาเคล็ดไม่ให้ปวดประจำเดือน และให้มีประจำเดือนที่ปกติ อย่างน้อยก็เป็นเรื่องของความเชื่อที่มีผลต่อจิตใจ ซึ่งอาจมีส่วนที่มีผลต่อเจ้านายระดับต้นของรังไข่ คือ สมองส่วนหน้า ซึ่งเป็นตัวกำหนดอารมณ์ ความรู้สึกนึกคิดก็เป็นได้ อย่างที่เรียกว่า ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว ก็คงไม่ผิด

ถึงแม้จะเริ่มมีประจำเดือนแล้ว แต่รังไข่ก็ยังต้องการเวลาตั้งไข่อีกระยะหนึ่ง อาจจะปีสองปี ขึ้นกับสภาพร่างกายและจิตใจ อาหารการกิน การออกกำลังกาย บางคนจึงอาจมีเลือดออกประจำ 2-3 เดือนอยู่หลายครั้งกว่าจะเป็นประจำเดือนปกติ ช่วงนี้เองจะเป็นช่วงที่ร่างกายจะเริ่มปรากฏความเป็นหญิงเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และดูจะสาวสมบูรณ์เต็มที่เมื่อเริ่มมีเลือดประจำเดือนตามปกติทุกเดือน และแน่นอน ผู้หญิงจะเป็นเพศแม่ได้สมบูรณ์นับจากนี้ไป เพราะจะเริ่มตั้งครรภ์ได้ถ้าหากมีเพศสัมพันธ์ และร่างกายก็จะต้อนรับฮอร์โมนเพศตัวที่สองที่มีชื่อว่า โปรเจสโตเจน (Progestogen) ซึ่งจะเกิดขึ้นจากการที่มีการตกไข่เท่านั้น


ขอบคุณหนังจากนิตยสาร life family ที่อนุญาตให้นำมาเผยแพร่

[ BACK TO LIST]
main พบแพทย์ คอมพิวเตอร์ เรื่องบ้าน เรื่องรถ เรื่องกฏหมาย เรื่องของผู้บริโภค เรื่องเบาๆ คลายเครียด
มีปัญหาสุขภาพ ที่นี่มีคำตอบ ห้องสมุดE-LIB[ hey.to/yimyam ][ i.am/thaidoc ]

Best view with [IE3.02][NETSCAPE 4.05][OPERA 3.21]