เสียวฟัน…ฟันไม่เสียวด้วย

ดร.จอร์จ เยห์

"เสียวฟัน" หมายความว่าอย่างไร? อาการเสียวฟัน เป็นปัญหาอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นได้กับทุกคนจากการวิจัยพบว่าระหว่าง 8-30 เปอร์เซ็นต์หรือทุก 1 ใน 4 คนของผู้ใหญ่ทั่วโลก จะประสบกับอาการเสียวฟัน อย่างน้อยครั้งหนึ่งหรือมากกว่า และถ้ายิ่งไม่ระวัง หรือละเลยไม่หาวิธีแก้ไข อาจลุกลามเป็นเหตุให้เกิดโรคเหงือกหรือสูญเสียฟันในที่สุดได้ แต่ปัญหานี้ยังไม่เป็นที่เข้าใจโดยคนส่วนใหญ่ อาการเสียวฟัน คือ การที่เคลือบฟันของเราสึกหรือเหงือกร่น ทำให้เนื้อฟันสัมผัสกับอาหาร หรือสิ่งกระตุ้นโดยตรง โดยปกติฟันของเราจะถูกปกป้องด้วยเคลือบฟันและเหงือก เมื่อเคลือบฟันของเราสึก หรือหลุดออก หรือเหงือกร่นมากขึ้น เคลือบฟันจะถูกเปิดออกให้สัมผัสกับสิ่งกระตุ้นภายนอก ปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการเสียวฟัน การขบเคี้ยวหรือกัดฟันที่เกิดขึ้นตลอดเวลา กินอาหารที่เป็นกรด หรือรสเปรี้ยว เช่น น้ำผลไม้ น้ำส้มสายชู ไวน์ น้ำอัดลม การแปรงฟันมากเกินไป ใช้ขนแปรงแข็ง ลักษณะของฟัน หรืออาการเสียวฟันที่เกิดขึ้น เริ่มต้นเมื่อเคลือบฟันถูกกัดกร่อนจากปัจจัยข้างต้น จนเกิดเป็นช่องขนาดเล็กที่ไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า เมื่อรับประทานอาหารเปรี้ยวจัด เย็นจัด ร้อนจัด หรือแปรงฟันไปเสียดสี จะกระตุ้นของเหลวในท่อฟัน (Fluid in the Dentinal Tubules) และเนื้อเยื่อภายในฟันที่เรียกว่า A Delta Fiber ทำให้เกิดอาการเสียวแปลบเฉียบพลัน จนไม่สามารถ รับประทานอาหารได้อย่างมีความสุข นอกจากนั้นจากการวิจัยยังพบด้วยว่า ในวัยผู้ใหญ่ช่วงอายุ ระหว่าง 25-45 ปี จะมีปัญหาเสียวฟันมากกว่าและพบสูงสุด ในช่วงอายุ 30 กว่าปี โดยมักจะเกิดกับผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย อาจเป็นเพราะผู้หญิงแปรงฟันบ่อยและแรงเกินไป คนสูงอายุจะเสียวฟันน้อยกว่าคนหนุ่มสาว เพราะเนื้อเยื่อ และของเหลวในท่อฟันจะลดลง รับความรู้สึกจากสิ่งกระตุ้นได้น้อยกว่า และฟันที่มีอาการเสียวฟันมากที่สุดจะเป็นด้านตรงข้ามกับมือข้างที่ถนัด ของผู้มีอาการเสียวฟัน กล่าวคือ คนถนัดขวาจะเสียฟันด้านซ้าย คนถนัดซ้ายจะเสียวฟันด้านขวา ดังนั้นปัญหาต่าง ๆ ของอาการเสียวฟัน สามารถป้องกันและรักษาได้ หากเข้าใจสาเหตุที่เกิดขึ้นเป็นอย่างดี และเตรียมหาวิธีป้องกันแก้ไขที่ถูกต้อง วิธีป้องกันอาการเสียวฟัน แปรงฟันถูกวิธี ผู้ที่ชอบแปรงฟันแรงๆ มีอัตราเสี่ยงต่อการเกิด อาการเสียวฟันมาก การแปรงฟันแรงมากเกินไปและแปรงฟันผิดวิธี โดยเฉพาะอย่างยิ่งใช้แปรงชนิดขนแข็งกดลงไปแรงๆ หรือแปรงตามขวาง โดยหวังให้ฟันขาวเป็นประกายเงางามนั้นจะมีผลทำลายผิวเคลือบฟัน และเร่งให้เนื้อฟันถูกเปิดเร็วขึ้น และเหงือกอาจเป็นแผลได้ วิธีทำความสะอาดฟันที่มีอาการเสียวฟันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควรใช้แปรงที่ขนอ่อนนุ่มแปรงรอบ ๆ และใต้แนวเหงือก ซึ่งเป็นบริเวณที่เชื่อมต่อระหว่างเหงือกและส่วนบนของซี่ฟัน และควรทำความสะอาดให้ทั่วทุกซอกฟันไม่ควรแปรงฟันแรงเกินไป ควรลดการรับประทานอาหาร และเครื่องดื่มที่มีฤทธิ์เป็นกรดหรือเปรี้ยวจัด เพราะอาจมีผลให้เคลือบฟันค่อยๆสึกออกจากผิวฟัน ทำให้เนื้อฟันถูกเปิดออก พบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพฟันและขูดหินปูนรอบๆ แนวเหงือก เพื่อลดการสะสมของเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งก่อให้เกิด อาการเหงือกร่น และเนื้อฟันถูกเปิดได้ในที่สุด ขั้นตอนการรักษาของทันตแพทย์ ตรวจสอบสภาพเคลือบฟันว่ามีรอยสึกกร่อนอย่างไร และควรเอกซ์เรย์เพื่อวินิจฉัย ตรวจประวัติ/พฤติกรรม การบริโภคว่าชอบกินของร้อนจัด เปรี้ยวจัดหรือแปรงฟันอย่างไร ดูอาการว่า ปวด เสียวฟันแบบเฉียบพลัน หรือปวดทรมานยาวนาน การบำบัดรักษาให้ตรงอาการ และการแนะนำป้องกัน บุคลิกของกลุ่มผู้มีอาการเสียวฟัน คนที่แปรงฟันมาก บ่อย และใช้แปรงขนแข็ง กลุ่มบูลีเมีย (Bulimia) หรือ คนลดน้ำหนัก ที่ทำให้ขาดสารอาหารบางอย่าง กลุ่มซีโรสโตเมีย (Xerostomia) คือ คนที่มีน้ำลายน้อย ไม่สามารถลดกรดในช่องปาก คนที่ชอบกินของเปรี้ยว และน้ำอัดลมเป็นประจำ การบำบัดรักษาอาการเสียวฟัน บำบัดโดยทันตแพทย์ ด้วยการใช้สารเคลือบรูปแบบต่าง ๆ เพื่ออุดรอยสึกกร่อนบนเคลือบฟันที่จะนำสู่ท่อฟันเรียกว่าวิธี ออกซาเลท (Oxalate) การบำบัดด้วยตนเองที่บ้าน ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ด้วยการใช้ผลิตภัณฑ์ หรือยาสีฟันเพื่อลดอาการเสียวฟัน ใช้ยาสีฟันที่มีสารโปแตสเซียมไนเตรดที่องค์การอาหารและยา แห่งสหรัฐรับรอง รวมถึงโปแตสเซียมคลอไรด์ และโปแตสเซียมไนเตรด ใช้ยาสีฟันที่มีสารสตรอนเดียม คลอไรด์ เฮกซะไฮเดรต ยาสีฟันผสมโปแตสเซียมไนเตรด และโซเดียมฟลูออไรด์ มีสุขนิสัยที่ดี รักษาความสะอาดช่องปากอย่างสม่ำเสมอ จากการวิจัยพบว่า ยาสีฟันมีส่วนผสมของโปแตสเซียมไนเตรด มีส่วนช่วยหยุดยั้งขบวนการส่งผ่านความรู้สึกที่บริเวณปลายประสาทฟัน และช่วยลดอาการเสียวฟัน นอกจากนี้สารสตรอนเดียมคลอไรด์ เฮกซะไฮเดรต สามารถช่วยเคลือบปิดท่อในเนื้อฟัน บริเวณที่เนื้อฟัน ถูกเปิดออกและป้องกันไม่ให้เนื้อฟันสัมผัสกับสิ่งกระตุ้นภายนอก เช่น ของร้อน ของเย็น อาหารที่มีรสเปรี้ยว หรือจากการสัมผัส อันเป็นสาเหตุให้เกิดผลกระทบต่อปลายเส้นประสาท ที่อยู่บริเวณนั้นทำให้เกิดความรู้สึกเสียวฟัน (หมายเหตุ) สรุปการสัมนาเรื่อง "อาการเสียวฟัน" โดย ดร.จอร์จ เยห์ ผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย จากสหรัฐอเมริกา วันศุกร์ที่ 19 กันยายน 2540 ณ โรงแรม เชอราตัน แกรนด์ สุขุมวิท กรุงเทพฯ จัดโดย บริษัท บล็อก ดรัก คัมปะนี (ไทยแลนด์) จำกัด

ดร.จอร์จ เยห์

main