เมื่อลูกริเป็นสิงห์อมควัน

คุณแม่รายหนึ่งตกใจแทบช็อกและกลุ้มใจมาก... เมื่อพบว่า นายเต้ ลูกชายวัยรุ่นแสนดีกลายเป็นสิงห์อมควัน แอบสูบบุหรี่ตั้งแต่เมื่อไหร่ก็ไม่รู้ ความลับของนายเต้แตกเมื่อคุณแม่ บังเอิญเจอเศษไส้บุหรี่อยู่ในกระเป๋าเสื้อบ้าง บางครั้งก็เจอบุหรี่ ถูกซ่อนอยู่ในกระเป๋านักเรียนบ้าง ลิ้นชักตู้บ้าง คุณแม่ท่านใดเจอเหตุการณ์เช่นนี้กับตัวเองขอให้ใจเย็น เพราะนี้ไม่ใช่เรื่องผิดชนิดคอขาดบาดตาย วัยรุ่นเป็นวัยที่มีโอกาส ทำอะไรผิดพลาดมากมาย เพราะขาดความยับยั้งชั่งใจ อยากรู้อยากลอง จากการศึกษาพฤติกรรมการสูบบุหรี่ในวัยรุ่น พบว่าเกือบ 100% นั้น เพราะเพื่อนชวน เนื่องจากเพื่อนมีอิทธิพลต่อความสนใจ และการตัดสินใจสูงเขาคงอยากจะรู้ว่ามันดีอย่างไร เพื่อนถึงสูบ ยิ่งเพื่อนเข้ากลุ่มแล้วเฮฮากัน ก็ยิ่งอยากลองมากขึ้น บางคนขาดทักษะการเข้ากลุ่มเพื่อน จึงใช้พฤติกรรม ทำให้เหมือนเพื่อนไว้ก่อน เพื่อนจะได้ยอมรับเข้ากลุ่ม บางคนปฏิเสธไม่เป็นกลัวเพื่อนไม่ยอมรับเข้ากลุ่ม หรือกลัวถูกแซวว่าแหย ไม่แน่จริง ก็เลยต้องทำตามกลุ่มไปเรื่อยๆ แบบนี้มีเยอะนัก ...และยิ่งถ้าพ่อหรือแม่สูบบุหรี่ให้เห็นเสียเอง ลูกไม้จะหล่นไกลต้นได้อย่างไร... รู้ทั้งรู้ว่ามันไม่ดี เนื่องจากพฤติกรรมไม่ดีทั้งหลายนั้นเกิดจาก "ความรู้สึก" มากกว่า "ความรู้" เกือบทุกคนรู้ทั้งรู้ว่าที่ตัวทำไปนั้นไม่ดี แต่ก็อยากทำ ที่อยากทำนั้นแหละคือความรู้สึก วัยรุ่นก็เหมือนกัน คือถึงรู้ว่าไม่ดี พ่อแม่ไม่ชอบ ครูไม่ชอบ แต่ผมอยากจะทำซะอย่าง การยับยั้งชั่งใจในวัยรุ่นแต่ละคนมีไม่เท่ากันบางคนมีน้อยเหลือกัน ทำให้พลาดพลั้งได้ง่ายและบ่อย ๆ และที่ยับยั้งตัวเองได้สูงมักจะไม่ลองสูบบุหรี่ การสร้างความยับยั้งชั่งใจในวัยรุ่นให้ได้ จึงเป็นการป้องกันไม่ให้เขา เป็นสิงห์อมควันดีที่สุด วิธีการสร้างก็คือ ก่อนอื่นต้องสังเกตดู ลูกตั้งแต่เกิด ว่ามีการแสดงออก ให้ได้ตามความต้องการของตัวเองมากไหม และถ้าอยากทำอะไร จะทำอย่างมุ่งมั่นมากหรือไม่ ช่วงเด็กอายุ 2-3 ขวบ เด็กจะเริ่มแสดง ความเป็นตัวของตัวเอง อยากรู้อยากลอง โดยไม่คำนึงว่ามีอันตราย หรือข้อห้ามจำกัด พ่อแม่ต้องรู้จักสอนเขาให้อยู่ในกรอบและยับยั้งชั่งใจ ในสิ่งที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ทำ ลูกจะได้เรียนรู้แยกแยะว่าทำอะไร ได้หรือไม่ได้ การเปิดโอกาสกว้างให้รับรู้ ในทางที่ดี จะช่วยให้เด็กอยากรู้อยากเห็น อยากลองในด้านดี และเสี่ยงจากอันตรายได้ ถ้าเขาทำผิดพลาด ควรเตือนทันทีและหาทางเบนมาทางบวก ไม่ควรลงโทษรุนแรง เพราะอาจทำให้เด็กกลายเป็นคนขี้กลัว ขาดความมั่นใจในตัวเอง หรือเก็บกด พอเข้าวัยรุ่นก็อยากแอบลองโน่นนี่เอง โดยไม่ให้พ่อแม่รู้ก็เพราะไม่ได้ลองในวัยเด็กนั่นเอง การสร้างความยับยั้งชั่งใจนี้ แม้ลูกจะโตเป็นหนุ่มสาวแล้ว พ่อแม่ก็ควรเอาใจฝึกฝนเขาด้วย บรรยากาศการเลี้ยงดูภายในบ้านก็สำคัญ เด็กในครอบครัวอบอุ่นมักมั่นคงทางอารมณ์พอที่จะยับยั้งชั่งใจตัวเอง แต่เด็กที่มีปัญหาทางจิตและอารมณ์สูง ส่วนใหญ่อยากลอง เพื่อหาทางเยียวยาตนเอง พอสูบบุหรี่แล้วก็รู้สึกว่าจิตใจดีขึ้น แม้เพียงชั่วคราวก็ตาม เด็กเลยใช้วิธีนี้ซ้ำๆ จนติดบุหรี่ เด็กที่มีพื้นฐานทางครอบครัวดีถึงลองบุหรี่ก็มักไม่ติด ข้อนี้พ่อแม่ต้องแยกแยะให้ดี การ "ลอง" ของวัยรุ่นนั้น แตกต่างจากการ "ติด" พ่อแม่ควรสอบถามกันให้รู้ก่อนว่า ลูกรักแค่ "ลอง" หรือ "ติด" ท่าทีที่ถามก็ต้องระมัดระวัง โดยเฉพาะในระยะเริ่มต้นที่จะพูดเรื่องนี้ ถ้าไปสอบสวนเหมือนตำรวจเขาก็อาจจะเล่นบทผู้ร้ายปากแข็งได้ ท่าทีจึงต้องเป็นกลางหรือสงบอารมณ์อย่างมาก เพื่อให้เขาเปิดเผย ซึ่งกรณีที่ลูกเพิ่งจะลองค่อนข้างจะแก้ไขไม่ยาก ซึ่งพ่อแม่ก็ชวนพูดคุยถึงข้อดีข้อเสียของการสูบบุหรี่เสีย ส่วนกรณีที่พ่อแม่เองก็สูบบุหรี่ด้วย คงสอนให้ลูกเลิกบุหรี่ยาก เพราะเด็กจะเรียนรู้การกระทำมากกว่าคำสั่งสอน ทางที่ดีถ้าพ่อแม่เลิกสูบบุหรี่ไม่ได้ก็อย่าสูบให้ลูกเห็น ถ้าลูกรู้หรือถามก็อธิบายว่าเรากำลังพยายามลดและเลิกเหมือนกัน แต่ถ้าลูกยังเป็นแมว ยังไม่เป็นสิงห์ เพิ่งริจะลองบุหรี่เท่านั้น ก็สามารถป้องกันไว้ก่อนโดยแลกเปลี่ยนพฤติกรรมสูบบุหรี่ที่เห็นในชีวิตประจำวัน ถ้าเขาอยากลองจริงๆ แถมมีแนวโน้มความเสี่ยงสูงว่าจะแก่นกล้า ลองเองกับเพื่อนต้องทำใจให้ทดลองในความดูแลของเรา เด็กบางคนพอได้ลองได้รู้ จะหยุดแค่นั้น ขอเตือนก่อนว่า บางอย่างลองได้ไม่เป็นอันตราย แต่บางอย่าง ก็อย่าไปลองดีกว่า เช่น เรื่องเพศ หรือเรื่องที่เสี่ยงถึงชีวิต หรือยาเสพติดที่รุนแรงกว่า เอาเป็นว่าถ้าลูกอยากลอง หรืออยากทำอะไรสร้างบรรยากาศให้เขาพร้อมเข้าหาเราดีที่สุด อย่างน้อยพ่อแม่ก็ต้องรับได้ ไม่ใช่ปล่อยให้ลูกวัยรุ่น "แอบ" ทำหลายสิ่งหลายอย่าง ซึ่งบางครั้งก็สายไปเสียแล้ว

main