|
|
|
อยากให้ลูกมีวุฒิภาวะ
ลูกเป็นวัยรุ่นแล้ว แต่ยังทำตัวเหมือนเด็กๆ อยากจะได้อะไรก็ร้องจะเอาเหมือนเด็กๆ
ควรจะสอนลูกอย่างไรดีคะให้ลูกโตมีวุฒิภาวะ
|
|
|
วุฒิภาวะ คือความสามารถที่สมองส่วนคิดทำงานเหนือสองส่วนหยาบ ความสามารถในการควบคุมใจตัวเอง
ความสามารถในการยับยั้งชั่งใจตัวเอง เพราะว่าถ้ายับยั้งชั่งใจตัวเองไม่เป็น อยากได้อะไรได้ทันที
หากเมื่อโตขึ้นอาจมีปัญหา เช่นมีอารมณ์เพศ ก็อยากจะมีเซ็กซ์ทันที จึงเกิดปัญหาอย่างที่เป็นข่าวบ่อยๆ
|
|
|
การพัฒนาวุฒิภาวะต้องฝึกลูกให้รู้จักควบคุมตัวเอง โดยเฉพาะความอยาก
ฝึกตอนที่ลูกมีความอยากนี่แหละครับ ในวัยนี้ลูกๆ ของเรามักมีความอยากได้โน่นอยากได้นี่
เราควรพูดกับลูกทันทีว่าสิ่งที่เขาอยากได้มันจำเป็นแค่ไหน อย่างไร อย่างเช่น
ลูกสาวผมอยากได้โทรศัพท์มือถือ เราก็ถามว่าทำไมถึงอยากได้ จำเป็นมั้ย
ลูกบอกว่าอยากมีไว้คุยกับเพื่อน ก็ถามว่าเพื่อนที่ไหน เพื่อนที่โรงเรียน เพราะฉะนั้นเวลาอยู่ที่โรงเรียน
ลูกอยากจะคุยอะไรกับเพื่อนก็คุยให้หมด ไม่ต้องกลับมาคุยที่บ้าน
คุยไปคุยมาผมพบว่าลูกไม่ได้อยากได้โทรศัพท์มือถือ ลูกไม่อยากน้อยหน้าเพื่อนๆ เห็นเพื่อนๆ
เขามีกันก็อยากมีบ้าง ถ้าอย่างนี้ลูกจะทำยังไงให้เพื่อนๆ ยอมรับเราโดยไม่ต้องมีโทรศัพท์มือถือ
คุยไปคุยมาเขาก็ยอมรับ เขาบอกว่ามันก็ไม่จำเป็นจริงๆ บ้านเราอยู่หลังโรงเรียน เดินไปเดินกลับได้
แต่ถ้าจำเป็น เช่นบ้านอยู่ไกลซึ่งคุณพ่อคุณแม่ต้องรอจังหวะรับ-ส่งลูก โทรศัพท์ก็จำเป็น
เพราะฉะนั้นพ่อแม่ต้องบอกลูกให้เข้าใจว่ามันจำเป็นหรือไม่ และให้ลูกยอมรับ ถ้าจำเป็นจริงๆ
แล้วมีข้อจำกัด เราก็พยายามหาทางออกทางอื่น ซึ่งก็ตอบสนองความต้องการได้บางส่วนเท่าที่เป็นไปได้
ถึงคุณพ่อคุณแม่จะมีเงินและลูกควรจะได้จริงๆ คุณพ่อคุณแม่ก็อย่ารีบซื้อให้ลูกนะครับ
เราต้องฝึกให้เขารู้จักการรอคอย เช่น บอกว่ารอสิ้นเดือนเดี๋ยวพ่อเงินเดือนออกแล้วจะซื้อให้
หรือตั้งเงื่อนไข เช่น วันนี้ลูกรับผิดชอบงานการของตัวเองก่อน แล้วพรุ่งนี้จะพาไปเที่ยว เป็นต้น
หากลูกไปห้างอยากได้ของแล้วคุณพ่อคุณแม่ซื้อให้ทันที เด็กจะติดนิสัย กลับมาบ้าน ความอยากได้ก็หาย
วันหลังก็อยากได้โน่นได้นี่ใหม่
ควรฝึกลูกให้ใช้ความคิด วิจารณญาณ สอนลูกฝึกลูกให้เข้าใจว่า ความสุขไม่จำเป็นต้องหาซื้อด้วยเงิน
ความสุขมี 4 ระดับด้วยกัน จากระดับที่เป็นความสนุก พัฒนาไปสู่สงบ
ขอให้ดูคำต่างๆ ที่เกี่ยวกับความสุข สบายใจ คลายกังวล โล่งอกโล่งใจ เป็นความสุขอย่างผ่อนคลาย
ส่วนร่าเริง รื่นเริง คึกคัก สนุกสนานเป็นความสุขแบบความบันเทิงรื่นเริงใจ ภาคภูมิใจ ปีติ อิ่มเอิบใจ คือ
ความสุขที่เกิดจากการที่เราประสบความสำเร็จ หรือความสุขที่เกิดจากการทำความดี ซึ่งเป็นความสุขของผู้ให้
ส่วนผู้รับก็มีความสุข ปลาบปลื้ม ซาบซึ้งใจ ประทับใจ ตื้นตันใจ เป็นต้น
ถ้าเด็กๆ เรียนรู้แต่วิธีการหาความสุขแบบผิวเผิน ฉาบฉวย ประเภทความสนุกสนานบันเทิง
ซึ่งเป็นความสุขระดับที่ 1 ก็จะเสียเงินเยอะ เป็นความสุขจากรสสัมผัสตา หู ลิ้น ผิวหนัง จินตนาการ
ความสุขอีกขั้นอาจได้จากการเสพสุนทรียภาพจากงานศิลปะ ฟังดนตรีที่ไพเราะ
ซึ่งทำให้เราเกิดแรงบันดาลใจที่จะทำอะไรดีๆ เป็นความสุขที่ไม่จำเป็นต้องหาซื้อ
ความสุขระดับที่ 3 คือ จิตใจสงบผ่อนคลายจากการได้ใกล้ชิดธรรมชาติ
คนที่ใกล้ชิดธรรมชาติจะอารมณ์เย็น สบายใจ สงบ ความสุขระดับนี้ก็ยังเป็นทุกข์อยู่บ้าง
แต่ถ้าเราขยับขึ้นมาถึงความสุขระดับที่ 4 คือการเป็นคนที่เข้าใจในชีวิต เข้าใจในธรรมชาติ
จะถึงจุดที่เราไม่เป็นทุกข์กับชีวิตมากนัก
เมื่อสิบปีก่อน ผมไปประชุมที่พัทยา เช้าลงลิฟต์มากินข้าว ในลิฟต์มีผมมีแม่บ้าน
และแขกอีก 2 คน ขณะที่ลิฟต์เลื่อนลงมาที่ชั้น 3 มีแม่บ้านอีกคนถือถาดอาหารค้างคืนที่แขกวางไว้หน้าห้อง
กลิ่นเหม็นเน่าเข้ามา แม่บ้านคนนี้คงสังเกตว่าทุกคนในลิฟต์อึดอัด เขาก็พูดกับแม่บ้านอีกคนว่า "มันเหม็นหน่อยนะ"
แม่บ้านคนนั้นตอบมาประโยคหนึ่งผมฟังแล้วจดจำชั่วชีวิต เขาพูดว่า..."มันเคยหอมมาก่อน" ฟังแล้วขนลุก
เป็นคำพูแบบพลิกฝ่ามือ พลิกความคิด
ถึงจุดนี้ ใจเราจะไม่ยึดติด เราจะผ่อนคลายจากความยึดติดสิ่งต่างๆ แล้วเราจะไม่เป็นทุกข์มากนัก
หรือแม้กระทั่งเราดูดอกไม้ที่สดสวย เราชื่นชมธรรมชาติเป็นความสุขระดับที่ 3 แต่เราดูอย่างพิจารณา
แล้วเห็นความเป็นจริงว่า เมื่อเดือนที่แล้ว ดอกไม้ดอกนี้มันไม่มีอยู่ อีกหนึ่งเดือนข้างหน้ามันก็จะอันตรธานหายไป
เหมือนกับชีวิตคนเรา... ก็เป็นความสุขอีกขั้นหนึ่ง
เพราะฉะนั้นชีวิตคนเราตั้งแต่เด็ก เติบโตขึ้นจนเป็นผู้ใหญ่ ถ้าเราพัฒนาวิธีการหาความสุขในชีวิต
แล้วเราจะไม่เป็นทุกข์ ไม่ต้องเครียดกับการหาเงินมากนัก
นายแพทย์สุกมล วิภาวีพลกุล
คณะวิชาจิตเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ |
|
|
